Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

347 emaitza fama bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (345)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
gezurti.
sense-1
(G, AN, L, BN, S, R; SP, Deen I 430, Urt I 478, Ht VocGr , Lar, Añ, Arch VocGr , Gèze, Dv, H, VocB), guzurti (V; Lcc, Mic 7v, Lar, Añ, Dv, H), gizurti (V, S; H). Ref.: A (gezurti, guzurti); A Morf 172; Lrq; Iz To (gezurre), Als ; Etxba Eib (guzurtixa); Asp Leiz2 (pote); Elexp Berg (gizurti); Gte Erd 45.
Mentiroso. "Embustero", "mentiroso" Lar y Añ.
Tr. Documentado en todas las épocas y dialectos. En DFrec hay 6 ejs.
Ezen gezurti da [deabrua] eta gezurraren aita. Lç Io 8, 44 (TB gezurtaria; He, LE, TB, Dv, Ol, etc., gezurti). Gezurti baten arma. Volt 241. Berze honlako gauzarik asko demonio gezurtiak inbentaturikakoak. Ber Trat 54v. Gaitzetsten gizon gezurti / eta barren falsoak. EZ Eliç 300. Egiati zirenak egiten dira gezurti. Ax 351 (V 233). Baleztari gaiztoa, gezurti. Saug 46. Gezurtiak zer du merezi? Egia erraitean ez sinhetsi. O Pr 191. Gezurtien ezpainetan. Hm 125. Iakile falsü ezizala, ez iagoiti gezürti. FPrS 14 (tbn., con ligeras variaciones, en Bp I 47, CatLan 14 y CatS 7). Hala nola gauza eztirenen berriak ekhartzen tuena baita mandatari gezurtia. ES 382. Gizonak oro dütüzü gezürti. Mst III 45, 3 (tbn. SP y Ch). Profeta gezurti anitz. Mb IArg I 368. Salatzalle gezurtiak. Cb Eg III 336. Esta gizon, benzait prestua, gezurti dena (220). LE-Ir. Agura guzurti bijak. fB Ic II 162. Gezurti frogatua. Gy 115. Engañatzen zebilzan gizon gezurti batzuek. Lard 509. Gezurti zar bat bezela. PE 88. Alfer-gezurti bat da. Jnn SBi 93. Ederki ari zera, / gezurti lasaia. Yanzi 49. Ura ezagutzen eztudala esan baneza, gezurtia nintzake. Ir YKBiz 327. Iduri luke gezurtiak nehor baino sinetsgaitzago behar lukeela. Lf Murtuts 9. Sasi-sendalariak ez dira denak gezurti eta lapurrak. Mde Pr 343. Saindu gezurti ta iruzurti aieri. Or Aitork 116. Zoazi zu gezurtien [...] ixilarazterat! Ardoy SFran 138. Azpijaneko guzurti agertu al izatia. Etxba Ibilt 487. Gezurtie, audoo (agudoago) arrapatzen duk maingue baño (AN-ulz). Inza NaEsZarr 986.
v. tbn. Harb 387. Bp I 103. Lg II 268. Egiat 262. Ub 88. Monho 42. VMg 37. Gco I 453. AA II 21. AstLas 52. It Fab 229. Izt C 189. Dv LEd 157. Hb Egia 8. Laph 177. Zab Gabon 66. Sor AuOst 102. Elsb Fram 170. Zby RIEV 1908, 763. Arb Igand 106. AzpPr 28. CatJauf 17. JE Bur 194. Ayerb EEs 1913, 72. Urruz Zer 86. Alz Bern 79. Zink Crit 42. Inza Azalp 47. Ox 54. Barb Leg 68. Lek EunD 40. Tx B II 18. MendaroTx 221. Ldi IL 164. Zait Sof 148. Etxde AlosT 26. Vill Jaink 120. NEtx LBB 247. Uzt Sas 335. Berron Kijote 160. EZBB I 128.
Guzurti: Astar II 186. AB AmaE 236. Ag Kr 115. Enb 62. Otx 19. Eguzk GizAuz 176. Erkiag Arran 152. Bilbao IpuiB 205.
(No ref. a personas). "Afeites [...] apaingarri gezurtiak" Lar. "Hur, heltzaur gezurtia, noisette, noix vide, qui trompe" H.
Fiñean mihiari emok guardia, ezten gezurti. EZ Man I 12 (tbn. en Ub 171). Hersturetarik sortzen den penitenzia maiz dela alfer, faun, falso, gezurti. Ax 207 (V 139). Anhitz solas bano, gezurti, arin. Hm 197. Hitz gezurtiez enganatuak. ES 382. Mundua gezurtia eta banoa dela. Ch III 20, 4. Etsaiaren bake hau bake gezurti galgarria da. Mb IArg I 301. Dan legez uts guzurtia konfesiñoa. Añ LoraS 30. Gezurtia da orien orazioa. Gco I 449. Ezpillu guzurtia! Zav Fab RIEV 1907, 95. Bere agintza gezurtiez. Dv LEd 116. Amaika iskanbilla ta esamesa gezurti banatu. Aran SIgn 92. Fama gezurti batzu. Prop 1876-1877, 25. Inbernuko illunpe guzurtia. AB AmaE 343. Jansenisten irakaste gezurtiak. Arb Igand 109. Ipuirik gezurtienak. Etxeg in Muj PAm 23. Papertzar orren / guzurtijaren aurka. Enb 93. Ezpain gezurtiak. Zerb IxtS 58. Iakite gezurtiaren izenetik. Or Aitork 402. Sasi-egiztabide gezurtiz adierazi. Zait Plat 152. Ele gezurtiei kasu egin gabe. Bibl Ex 5, 9 (Ol gezurtsu). Eiztariak badute / gezurtiren pama. BBarand 61.
v. tbn. Cb Eg II 169. VMg 74. Vill Jaink 91. Ibiñ Virgil 79. NEtx LBB 246. Guzurti: Mg CO 173. Astar II 170.
azpisarrera-1
GEZURTI ANPOLAI. "Guzurti anpolarixa, mentiroso, de mentiras grandes" Etxba Eib.
azpisarrera-2
GEZURTI EGIN (guzurti e. Lcc). Desmentir (a una persona). Cf. supra el ej. de Belapeyre.
Baldin erran badezagu ezen eztugula bekhaturik egin, gezurti egiten dugu hura, eta haren hitza ezta gutan. "Nous le faisons menteur" . Lç 1 Io 1, 10 (He, TB, Dv, Ker, IBk, IBe gezuri egin; Ol gezurtitzat Bera darakusgu). Barkhamendu eman diazakedazu izterbegiak gezurti egitea gatik eta ni zure iduritako kreatura zeuretzea gatik. Harb 256. --Bekhatü handi deia zin gezürrrian egitia? --Bai, hori da Jinkoaren gezürti egin nahia. Bp I 90. Hura gezurti egin ustez kendu zuten gurutzetik aren gorputz illa. Mb IArg I 291. Maitasun-lege bi auengatik gogoeman zula siñesten ezba dugu, Iainkoa gezurti dagigu. Or Aitork 367s.
gezurti
<< geroenean 0 / 0 2 gidail >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper