Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

347 emaitza fama bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (345)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
distira.
distira (L-côte ap. A; vEys, Dv, H), diztira (L-ain ap. A), dizdira , disdira , distia (G, L ap. A; SP, Urt II 271, Lar, Añ (G), vEys), diztia , distiria (V-gip, G-azp, AN-gip-5vill ap. A), diztiria (AN-5vill ap. A), distura , dizdi(a) , ? distina .
1. (Sust.). Brillo, resplandor; (fig.) gloria, fama, esplendor, elegancia, etc. "Distia handiaz, splendeur" SP. "Disti (G, Añ, L), lustro, brillo" A (se trata de distia, mal interpretado por Azkue). "Distiria, reflejo del sol en la playa, tierra, etc." Ib. v. dirdira, distiera, distiradura, distirazio, distiramendu, distirapen.
Tr. Distira, disdira y distia (ésta ya en Haramburu e Hiribarren), son empleados por autores septentrionales y meridionales. Dizdira y sobre todo diztira se documentan a menudo en autores meridionales del s. XX. Hay un ej. no del todo seguro de distina en Bilintx (que generalmente trae -iña). En DFrec hay 7 ejs. de distira, uno de disdira, otro de dizdira y 3 de diztira.
[Maria], parabisuaren ohorea, loriaren distia. Harb 105s. Erretegiak duke lurrekin distia; / Ganikotxek harrian egiten India. Hb Esk 132. Galtzen ditu puntu artan bere begiyetan erregintze ziran alaitasuna eta distina. Bil 165 (errata por distiria o distira?). Siropak emaiten diote [likurrei] distura bat atsegin egiten duena. (Interpr?). ECocin 51. Harek eztitzen zuen iguzki ageri zenaren distira. HU Zez 96. Dena urhe, dena zilhar, dena disdira. Barb Sup 14. Gizaldiz-gizaldi Meza aren dizdira / dardaraz zabaltzen doa Edestira. SMitx Aranz 174. Bere Aitaren distiran ethorriko denean. "In gloria Patris sui". Leon Mc 8, 38. Zeñen bizi dakusdan gorrotoaren dizdia begi bustietan! Galarraga Elezar 52. Begi beltzen dizdira. Mde Pr 46. Gela-zolak ezagun zun bere diztiran argizaiez igurtzi berririk zegona. Etxde JJ 87. Bere begiak miresten zituzten nereak, [...]. Diztira utsa biurtu da dena arrezkero. Txill Let 61. Bai gauza ederra olio-diztia / esku minduetan. Gand Elorri 111. Jassu eta Xaberri-ren familieri emanen ziona ohore eta distira. Ardoy SFran 74. Zillar-dizdirak itxutu indun / ire biotza saltzeko. NEtx LBB 391. Izarren diztira. Ibiñ Virgil 77. Arrats beltzean laño artetik azaltzen dan illargi-dizdira bezela. Ataño TxanKan 181. Eta huna nun ene iguzkiaren ondar distira emaiten dakon. Etchebarne 141. Idazkera bikoitzez, distira laburrez hariltzen ditu bere adierazpenak. MEIG IX 123 (en colab. con NEtx).
v. tbn. Ox 165. Lf ELit 126. JEtchep 78. Erkiag BatB 95. Arti MaldanB 227. Larre ArtzainE 348. Disdira: JMB ELG 82. Etxba Ibilt 453. Dizdira: Enb 57. BEnb NereA 37. Olea 125. Lasa Poem 100. Berron Kijote 29. Zendoia 182. Insausti 165. Diztira: Laux BBa 60. Or Eus 89. Basarri 10. Gand Elorri 135. Gazt MusIx 109. Diztia: Ir YKBiz 272. E. Maruri in Onaind MEOE 651.
sense-3
(Adj.).Brillante.
Ardatza aldiz pagokizkoa da, leguna, distia [...]. Lf GH 1924, 396. Holako zaldirik ez da / edo bakan biziki... // Hunki otoi zoin den gixen, / beha zoin den distira. Etcham 66.
azpisarrera-1
DISTIRA EGIN. Brillar.
Zuk jarri dozun Jel-bide ziar / Argijak dagi diztira. Enb 149. Distira egiten duten gauzen izenak badira ausarki. Carta de JMB, 23-7-1954. Egin arren dizdira, danak urreak ez dira. EZBB I 85.
azpisarrera-2
DISTIRAN. Brillando.
[Salbatorea] Pazkoz jauntzi loriaz gorputza distiran. Ox 83. Udaminean, uztailarekin, distiran ogiak zorhi. Ib. 75 (tbn. disdiran en Ox 137). Gauaz izarrak ageri dira / ainitz disdiran zeruan. Mattin 96.
v. tbn. Zendoia 90.
azpisarrera-3
DISTIRAPEAN. Bajo el brillo.
Gaxuxa, gabonilleko eguzkiaren diztirapean, iñoiz baiño ederrago iduri zaio Etxahuniako oiñordekoari. Etxde JJ 35.
azpisarrera-4
DISTIRAZ. Brillando.
Or zuen zeru ortan dizdiraz / argi berridun izarrak. Olea 226. Ikusazu mortuan dizdiraz / lehoi akabatuaren / hezur igar eta goria. Azurm HitzB 55.
distira
<< dirudun 0 / 0 dominiko >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper