Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

347 emaitza fama bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (345)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
barber.
sense-1
(Deen I 227, SP, Urt IV 475, Ht VocGr, Arch VocGr , VocBN , Gèze, Hb, Dv, H, VocB , Foix), barbero (V-gip; Lcc, H), barberu (), barbera (B). Ref.: Izeta BHizt2 (barbera); Elexp Berg (barbero).
Cirujano; médico. "Cirujano" Lcc. "Barbero" Ib. "Barbera, andra barberoa " Ib. "Barbier, chirurgien" SP. "Chirurgien" Ht VocGr y Foix. "Chirurgus, barbera. Chirurgiae taedet, barberak unhatu nau, barberaz ase naiz " Urt IV 475. "Médecin" y "chirurgien" Gèze. "Chirurgien, officier de santé" Dv. "Antiguo médico rural. Barbera ona dugu emen " Izeta Hizt2. "Gaurko egunean ezta barbera ibiltzen. Gañera orai ezta barberik" Ib.
tradizioa
Tr. Barber es la forma empleada en la tradición septentrional (con -r fuerte en Laphitz); tbn. en Mendiburu y en Izeta, en este último, así como en Oxobi, con -a constitutiva. Los guipuzcoanos emplean barbero, y los vizcaínos barberu . Los ejs. del s. XX son relativamente escasos.

Barbera Bordelera baita, jina denian zure mertxedia abisaturen dut. (1595). FLV 1993, 449. Eta hartan egiten du midiku batek edo barber batek eriarekin egiten duena. Barberak penatzen du, ebakitzen du, odol husten du, etsai bat bezala erabiltzen du. Ax 276s (V 185). Baldin bere haserre hartan kolperik egin badu, barber beharrean nehor ezarri badu. Ib. 282 (V 188). Ezta urik, ezta itsasorik, ezta kontrepozoarik, ez barberik haren [herioaren] kozia sendotzen ahal dianik. Tt Onsa 140. Nola nahi zira barberak sendo dezan bala, burduiña, pozoa gorpitzian deno. Ib. 28. Barberu baga osatu xataz neure azur ausiak. Acto 296. Aldiak ala eskatzen duen aldian uzten du eriak zañetako odolaren erdia ta geiago, ta uzten dio barberari urdai azpia baliz bezala bere gorputzaren zati biziak kenzen. Mb IArg I 317. Eri beldurti batekin barber-mediku onak egiten duena. Ib. 333. Bere gaitza kendu naiez, barber-tan, medikutan ta sendagaitan gastatzen zuen kupide bage. Mb IArg II 333. Barbera egun goizian Donostiarat gana baita hirur egunenzat. (L-côte, 1788). ETZ 169. Zauriren bat artu dabena ezta egoten egun askotan sendagille edo barberubari ots egin baga: zerren ezta ain erraz gerora osatuten. CrIc 101. Zuk ezdakizu zer dan Barberu izatia: lengo Barberu txaarrak ibilli oi zirian deshonretan euren opizijo onrauba, [...]. Baña gaur Medikuben pare gara. Asko aurreratu da Zirujian. Mg PAb 44s. Ezta zer ekarri barberurik, neu naz barberurik asko. Ib. 76. Mintza hargatik lañoki ta garbiki gaitzak erremedia detzaketenei, [...], gorputzeko gaitzentzat barber-mirikuei, eta arimakoentzat nor bere kofesorari ta bidariari. Dh 69. Barberuak, gaisuari odola aterateko, lelengo ondo igortzi, labandu ta leundu egiten deutsa besua. fB Ic II 190. Eta alan egiten dabe pekatu, erri edo urijen bateko mediko, zirujau edo barberu, eskribau sarzen dirianak euren ofizijua jakin baga. Astar II 161. Ez bakarrik egingo dau pekatu au [seina galdutea] egin daijan neskatiliak, baita bere onetara lagunduten deutsanak, edatekua aginduten deutsan medikubak, sangrija emoten deutsan barberubak. Ib. 101. Artakoak dirala / jakiñean nago / Bikario, barbero / ta don Jose Galo. Izt Po 61. Eretako barberaren zaldia, / Gaztalondon gaiaz ebiltzalia. 'Cheval du médecin d'Arette' . Etch 426. Barber gazte bat jiten omen da / Españiako aldetik / Artizarra horren konsolatzera / Erremedioz beterik. Bordel 68. Zikoina behala jina / Barber lanian da hasten; / Ezurra bortxaz idokiten, / Eta lan saria galthatzen. Arch Fab 145. Izatu da denbora, zeinetan barberak / Baitziren sendatzeko ahal zen baxerak / Purga eta lanzeta zituzten bahiak, / Etzitezkeiela hil hekien eriak. / Baziren ere bertze . aireko barberak, / Sorgin kontra zuztenak balios indarrak. Hb Esk 204s. Badakigu bertzeek zer egin behar luketen; bertzeentzat midiku gare, eta guretzat ez barber ere. Dv Lab 314. Maistru ta maistra, barber, mediku, / errentarekin jarriyak. (AN-5vill). Auspoa 97, 22. Ezta mündian barberik, bat baizik / Ene gaitza zertarik den ezagützen dianik. ChantP 164. Lan horren ondotik barberrek burdinezko tresna bat ezarri zioten zangoaren luzatzeko. Laph 18. Barbero, mediku ta / letraduai galde / ia ote dabiltzan / jornalikan gabe. Xe 401. Errejistatu zizkan [zaldiari] / Barberuak ortzak, / esan ziran: Oraindik / dakazki zorrotzak. Noe 60. Ez ezan esan txorakeriarik neska... barberuak esan din okerrena igaro zala. Apaol 52. On Pedro, zelan ez dot esango egia, / Berori izan arren Barberu zolia? / Dala bat osatuten bere alegiñez, / Eta ez medikuak dauken albidadez. AB AmaE 247. Barbera eta medikua yin arazten dire heien beharra denean. Elsb Fram 184. Lan-egite hoi sari, / hor gure barbera / Otsoari da hasten / galdez bortz libera. Zby RIEV 1908, 767. Barbera paratia Domingoin etxian zoolarik urteko 1875. HerVal 163. Bena barberek erran zien bera hilzeko menian zela. Ip Hil 74. Esaten ziran Don Rufinok, barbero sangratzalle fama aundikua eta korrikalari bikaña, nola [...]. Iraola 90. Ur egosi epelak / eta iturriak / ez ditu murritutzen / nere egarriak; / obeto kendutzen du / ardo beltz gorriak, / aienatzen ditula / barbero-premiak. JanEd II 12. Bizar egile, basa barber, ostalari eta sonü joile hura bizi izan zen Eretan. Const 42. Etzikan hartuko behin / Axeria den barbera! Ox 90. Baitakit orai zoin gaitzikor den horko barbera gordea. Ib. 22. Plazentziako Don Antonio / zapatariak azia, / barbero baten ate aurrean / utzi omen du bizia. Tx B I 161. Bilbo zarrean barberu asko en demas Barrenkalean / Nongo barberuk osatuko nau eztula ddatortanean? (V-arr). A EY IV 54. Besteentzat mediku, ta beretzat barbero ez. (G-goi) 'Besteri erakusten; eta berak?' . Inza EsZarr 148. Aspaldi ontan irabazi asko / dabilkite barberuak. Uzt Noiz 80. Barberook eman zion botikekin etzan sendatzen. (G-goi). AEF 1980, 65. Harritzekoena hauxe duzu. Maite dugu Peru, bai, baina ez barberua baztertzeko adina. MIH 168.
azpiadiera-1.1
barbero (V-gip).
Barbero; peluquero. "Peluquero" Elexp Berg. "Gaur egun pelukero entzuten da gehiago. Lehen bizarkentzaille ere esaten omen zen" Ib.
Bizargin edo Barberuak apainduten dau arpegija bizarra kenduta; baña egun gitxiren buruban balzituten da, jaijoten da bizarra, sustraiti atera ez zalako. Mg CO 80. Egun batean bizargilleak [belarritzarrak] ekusi ziozkan, eta asi zan farraz. [...]. Irten zan barberoa Erregeren etxetik, eta eztanda egin nai zion barrenak ekusi zuana esateko gogoz. AA III 490. Euxebio barberoa zan, soldaduskako denboran ikasia, eta barbero ona gaiñera. JAzpiroz 215. Onela gelditzeak / gazterikan kalbo / barberoarentzako / tarea ondo. Insausti 140.
azpisarrera-1
ABERE-BARBER. v. abere.
azpisarrera-2
AZIENDA-BARBER. v. azienda.
barber
<< baratzezain 0 / 0 3 bare >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper