Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

62 emaitza zahi bilaketarentzat

goiburua
zahi.
sense-1
1. (V, G, AN, L, BN, Ae, S, R; Ht VocGr 425, Arch VocGr , VocBN , Gèze, Dv, H; zai Lcc, Lar, , Izt 50r, Dv, H, Zam Voc), zagi (L, B, Sal; VocB ), sahi (V-gip; SP; sai Mic 9r, Dv (G)), sei (V-arr). Ref.: Bon-Ond 151; A (zai, zagi); Lh (zagi); Lrq; Arin AEF 1960, 69; Satr VocP ; Iz Ulz, Als 84, R 295; Etxba Eib (saixa); CEEN 1971, 349; Ibarra Dima (seye); Elexp Berg ; Izeta BHizt2 (zagi).
Salvado. "Soma y salvado, saia " Mic 9r. "Afrecho, salvado" Lar. "Allegadores de la ceniza y derramadores de la harina, zaietan zur ta iriñetan ero " Ib. " Zaietan ziogi, irunetan ero, mezquino en salvado y pródigo en harina" Izt 50r. " Ogi arinak zagi aunitz (B)" A. " Zaietan urun, urunetan zaikoak gara gu (V-ger)" Ib. " Zaiaz uruna egin ezinik, sin poder conseguir a fuerza de regalitos [...] (V-ple)" A EY III 334. "El salvado mayor" Iz Ulz. Cf. Zai-Zaku, apodo en Urruz Urz 61.
Gure zaiok iriñ eske. RIs 46. Zaietan zur eta iriñetan ero. Ib. 19. Florea, irina, hoberena, gaztetasuna, eramaiten du etsai gaixtoak, eta gero nahi duzu kontenta dadin Iainkoa zahiaz eta zahartzeko hondarraz. Ax 182 (V 123). Ez horak zahia jan, ez oilloer ützi. Bela 22 (tbn., con alguna variación, en Saug 25 y O Pr 248). Hobe da zahi hutsa ezi ez aho hutsa. O Pr 246. Lastasakuba baininzan ala, / kendu jeuste zaiak. Acto 295. Zai apur bat galdu ez dedin bildurrez, ta urun ederra galduarren ardurarik ez. Mg CO 20. Eioten da, eralgi, alderatu zaia. LoraS 55. Irten zaite bada errota orretatik, bestela, zai, ta iriñ usuraz kargaturik ondatuko zera su eta garren lize izugarrian. AA II 190. Ogijari karia, zaija edo beste gauzarik ezarten deutsenak. Astar II 165. Bein nagusiena egin ezkero, eta esan daroagun legez, lanari zaia kendu ezkero, erraz izaten da zerbait geiago aziten. Zav Fab RIEV 1907, 91. Irina behar eta pagatzen du zahiz. AstLas 74. On da noizik bein ematea zai bustia ale batzuekin nasturik. It Dial 99 (Ur zai, Dv, Ip zahi). Urde honek gizentzeko / behar diken zahi guti. Arch Fab 187. Han nik emanen dereiat arth'eta zahiz nasia. ChantP 204. Ganaduari ematen zaio errejilloia edo zaia. Sor Bar 102. Ogi, arto ta zahi. Ox 107. Belhar, lasto, zahi, olo. , / iresten ditu denak. Etcham 67. Bai, gustatzen zaizkizu / artua ta zaia. Yanzi 49. Bota egijozala ganetik zaia ta uruna ugari. Otx 63. Gatz ale batzuek edo zaia su ortara bota bear dira. JMB ELG 86. Gauza txikietan zintzo, andietan ezaxola [...]; zaietan zintzo, iriñetan ero. Ir YKBiz 401n. Zai-bageko iriña balitz. Or Eus 130. Etxerako bear zitun irin, zai eta bababeltz. TAg Uzt 17. Ekarri bear zai edo baba. Basarri 129. Ondoan errautsa, edo zaia, edo orrelako edozer daukaken urak gezur-irakina izango duenez. Zait Plat 53. Debruaren irina dena zahi. EZBB I 79. Ogei zaku baba, beste ainbat birrin eta zai. Gerrika 149. Euskara jaso eta ikasiaren mugarri eta eredu izan daitekeena, irina eta zahia, garia eta belar gaiztoak bereizten dakiena. MEIG VII 77.
v. tbn. MendaroTx 42. BBarand 116.
azpiadiera-1.1
Orduan ere itxia zeukan lantegia zaia baño alperragoko arek. Anab Usauri 100.
sense-2
2. (V, S; Lar in Aq, H), zagi (AN, B), sahi (SP). Ref.: A (zai, zagi); Lrq; Iz ArOñ.
Caspa. " Buruko sahia " SP. "Caspa, burukozaia " Lar in Aq 1338. "Crasse de la tête, pellicules détachées et semblables à du son; il s'entend de même des pellicules qui se détachent de la peau du corps, de celles qui sont provoquées par certaines affections cutanées" H. " Zertan baitago ere, buruan zagi aunitz sorkatzen zait (B)" A. v. 2 zohi.
Eroriaz zaia balitz bezelako auts baten itxuran lendabizi arpegitik. "Escamas" . Aran-Bago ManMed 226. Bartzen toki, zorri-abia ta noiz-nai zaiez betea izaniko buru orrek. Erkiag BatB 27. Ene orhaze pullita! Zure buruko zahiaz orai dena zikindu dautazu! Larz "Buruz-buru" (ap. DRA).
sense-3
3. "Sciure de bois" Dv.
sense-4
4. "Il se dit de la poudre dont on sert pour sécher une écriture" H.
sense-5
5. "(Sal, S), la primera plumilla de las aves" A.
sense-6
6. "(Sc), pecas de la piel" A.
sense-7
7. "(BN), terme de numération et d'élimination dans un jeu d'enfants. Baga, biga, higa, laga, boga, sega, zahi, zohi, bele, harma, zamuka, zamari, dutxulu, beharri (celui sur lequel tombe le mot beharri sort du groupe)" Lh (s.v. zamuka).
azpisarrera-1
ZAHI HANDI. "(G?) [...] el [salvado] de calidad inferior" A.
Zai aundia zaldiari ematen zitzaion, baba aundia nastuta. Zubill 28.
azpisarrera-2
ZAHI-BIRRIN. "Salvado menudo" Elexp Berg.
azpisarrera-3
ZAHI EGIN. Estropearse, pudrirse. "Cariosus, zahitua, [...] zahi egiña" Urt IV 240 (probablemente hablando de frutas, etc.). v. zahitu.
azpisarrera-4
ZAHI LARRI (V-gip, G, AN; Lar, H). Ref.: A; Iz ArOñ. "Tastara, salvado grueso" Lar.
azpisarrera-5
ZAHI LATZ ( (V)). Ref.: A; Iz ArOñ. Salvado grueso. "El salvado grande" Iz ArOñ.
azpisarrera-6
ZAHI MIKOR ( (R ap. A)). Salvado grueso, de calidad inferior.
azpisarrera-7
ZAHI MOTZ (V-gip ap. A; zagimotz B ap. A). "Salvadillo" A.
azpisarrera-8
ZAHI-OGI ( (Urt, Lar, Hb)). Pan de salvado. "Panis acerosus" Urt I 96. "Perruna, pan de perros, zaiogia" Lar.
azpisarrera-9
ZAHI-ORE. Pasta de salvado.
Alea ta zai-orea sarriago izan oi dute askaondoetan Dorronsoroko beiak belarra ta arbia baño. TAg Uzt 12.
azpisarrera-10
ZAHI TXIKI ( (V, G ap. A)). Salvado fino, de calidad superior.
Zai txikiarekin, otasa edo otaza gure aitak egiten zuen. Zubill 28.
azpisarrera-11
ZAHI-UR. Agua de salvado.
Belhar berde horek phuzuatürik dira. Eman ordin kuntre phuzutako zahi hur. Alth Bot 5.
azpisarrera-12
ZAHI XEHE (Hb; zai txe Lar; zagixe B ap. A; VocB). "Moyuelo, salvado más menudo" Lar. "Recoup, ce qui reste du son" Hb. "Salvadillo. Zetabe larriarekin zagixe arronta egiten da" A.
azpisarrera-13
ZAHI ZABAL ( (V-m-gip ap. A)). Ref.: A; Elexp Berg. Salvado grueso. "Salvado sin triturar. Gustora jaten dabe beixak zai-zabala pentsuakin naastuta" Elexp Berg.
azpisarrera-14
ZAHIZKO (Dv; sahizko SP). De salvado. "Sahizko ogia" SP. "Qui est fait de son" Dv.
Baina Castron nunbaistan / dagoz gizon putzak, / min zorrozdunak, baina / zaizkoak gorputzak. (Interpr?). Azc PB 231.
azpisarrera-15
ZAHI ZURI (H; xuri H). Sabañón. "Engelure" H.
Odol-gaixto edo zahixurien haizatzeko edo hetarik begiratzeko. GAlm 1955, 32.
zahi
0 / 0 ARTO-ZAHI >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper