Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

22 emaitza tak bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
kordel.
sense-1
1. (V-ger-ple-arr-arrig-oroz-gip; Lcc, Deen I 220 y II 62 <cordula>, Urt IV 120, Lar, Añ, H (+ kh-)). Ref.: Totor Arr; Holmer ApuntV; EAEL 127; Elexp Berg.
Cordel.
tradizioa
Tr. Documentado en autores occidentales (principalmente vizcaínos) desde mediados del s. XVIII; tbn. lo hallamos en Haraneder, Lizarraga de Elcano y Goyhetche.

Egin izan zuen azote bat bezala kordelez. He Io 2, 14 (LE kordel;kordatto, Dv sokatto, Ur soka). Loturik pekatuen kordelakaz. Urqz 13. Gaitzak kordelak estutu eta azken Oliazioa ere eman zioten. Cb Eg II 178. Eriotza kordelak estutuaz dijoa, ta erioa postaka dator. Cb Eg III 237. Ta kordel bategaz azotea eginik bota zituan [...] elexatik. MisE 251. Zinteen lekuban kordelak ta zilizijua. fB Olg 78. Esan / zegaitik kordela / onen nasai daukan [sagita-arkuak] . Zav Fab RIEV 1909, 36. [Gathuak egiten du hillarena] goiko soliba batetik / buruaz beheiti dilinda yarririk / [...] kordel buztan bati / oiñ bat zion iratxiki. Gy 248. [Eskatu zion] Franziskori gerriko kordela eta oroitzamen aundiya bezela gorde. Bv AsL 172. Alde batetik bestera / kordel bat loturik. Azc PB 86 (Ur PoBasc 229 soka). Untze batetik abarka-kordelaz dingilizke. Kk Ab I 71. Untze ta kordel batzuetan zintzilik. Erkiag Arran 135. Ebaki zizkidan tenorean kordelak / geldiro libraturik nire orkatilak. Arti MaldanB 192. Gerrateko gaia darabil [...] nobelan eta kordel baten pasaixuak "Manilla Köysi"-an [='cuerda de Manila'] . Alzola Atalak 97.
v. tbn. Ayesta 144. Zendoia 108.
azpiadiera-1.1
(V, G, B, S (kh-)). Ref.: A; Lh (khordel).
"Cuerdas de pescadores" A. "(Foix), ligne de fond" Lh. " Kordelak, cordeles" Elizdo EEs 1926, 31 (en una lista de aparejos de pesca). v. kordelet.
Goxeko bostetai / iruri lauretara / txalupan diragolia / eskuban kordela. DurPl 75. Palu ta erremu bela ta kordel / [...] sartu daiguzan txalupan laster. Azc PB 64 (tbn. en Erkiag Arran 46). Kalara juan ta asten / dirade arrantzan / [...] kordelak askaturik / nork bere pobrezan. Arrantz 99. (v. tbn. 25) Arraintzaliok batu ebezan kordelak. Echta Jos 80 (v. tbn. 90). Joango da arrantzara; aztuko zaizka kordelak eramatia. Iraola 76. Arraia uraren goragoan atxitzeagatik, kordel laburragoak botatzen zituzten. Elizdo EEs 1925, 246. Buya [...] deritzan tresna, tresa-kordelari lotzen zioten, ziaro ondoratu etzedin. Ib. 247. Kañarik ez nuan [...]. Amuak eta kordela deitzen zaionak bai. JAzpiroz 149.
v. tbn. Inzag EEs 1915, 5.
azpiadiera-1.2
Cordel empleado para medir reses. " Gure aittajunak kordelakin neurtzen zittuan txalak, begira tratua eiñ aurretik " Elexp Berg.
Salgai Patxi Mokollok / zuan iriya [...]; / egun da bost erralde / kordelez neurriya. MendaroTx 179. Ganaua neurtzekuan, eiten da, kordela artu ta tak, tak guutzia egin kordelakin ta mun ein kordelai. (V-gip). Gand Eusk 1956, 225. Neurriak bere izentau deutsez, luzera, bular-ingurua [...], abelgorriai neurri-kordelaz egiten deutsen antzera. Erkiag BatB 159. Len bertsoakaz saltzen zirean / pipa ta neurri kordelak. Auspoa 39, 101.
azpiadiera-1.3
Cuerda vocal.
Nok esan daike [...] beraren kordel meietan / amaitu dala soñututeko indar dana? AB AmaE 133 (ref. a la muerte de una criatura).
azpiadiera-1.4
Cordón (umbilical).
Zilborraren kordela ebaki ondoren haurraren negarra entzun zen. Arti Ipuin 82.
azpiadiera-1.5
Kordel guztiak lotu bear dira ongi [= 'hay que atar bien todos los cabos'].Probatu behar dugu lehenbizi soldadoa hil zutela [...]. Gero [...]. Arti Tobera 267.
sense-2
2. "(S-saug), file, rangée" Lh.
Bihotz hunkigarriene[ta]rik <hunka-> bat zen herrokatzen mahañ saintian ikhustia halako khordela. Herr 16-9-1965, 3.
kordel
<< hauspo 0 / 0 1 mailu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper