Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

178 emaitza inola bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
berton.
sense-1
1. (V ap. A ).
"Aquí [...] mismo" A. Cf. bertan.
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales, generalmente vizcaínos; antes del s. XX sólo se encuentra en Añibarro y Azkue.

Gu-ganik yoat-orduan / gugaz berton geldi zan. EL2 182. Andrazkoak begoz berton, Mari Andres zainduten. A BeinB 77. Egon beitte geugaz berton, da geure alabea balitz legez zaindduko dogu. Echta Jos 297. Ako matxangua agertu yakuna berton! Otx 33. Bere Itz betikidean egin zun izadi onen mukulu guzia, berton ageri diran sorkari guziekin. Or Aitork 360. Nondik? Gerokotik, naski. Non barna? Berton barna, naski. Nora? Lengora, naski. Ib. 325. Berton jaiorikoa dok ori, Erramon, berton jaiorikoa! Bilbao IpuiB 120. Ementxe iturri ozkirriak, ementxe larre guriak, Likori: ementxe oiana; berton, zure aldamenean, urtez akituko nintzake. Ibiñ Virgil 63. Bizkaian ere bertsolaritza / oraindikan ez da galdu, / baña nik ez nun kantako iñoiz / berton ikasi ezpanu. Lopategi in Uzt Noiz 54. Emen afaltzen eben morroi guztiak, eta berton egozan garbiketarako gertakizun guztiak. Gerrika 29.
azpiadiera-1.1
(V ap. A ).
"Ahí mismo" A.
Erantzi eban kapea [...] eta an egoan arri-aulki bateko autsari txukun txukun aizeginda, berton ezarri eban. Or Tormes 65. Euzko-Abenda zar gurenaren Batzar-tokiko Zugatza, / Zure kirijo ezilkorrakin atonduriko kurutza... / Jel-maitasunez berton dalarik egilliaren bijotza. Enb 149.
azpiadiera-1.2
(Sin un referente local, con un valor más bien enfático).
Emostazu dirua, ala berton garbituten zaitut. Bilbao IpuiB 124. Oba izango yoat berton itxi. Ib. 128.
sense-2
2. "(R-uzt), en seguida, luego" A.
Eta nun aurkituko dot, niñoan neure artean, Yainkoak berton sortzen ezpadau, mundua sortu eban lez? "Si Dios agora de nuevo" . Or Tormes 63. Orra Udabarriak zenbat lagun daukon, / Izpidian dagola ezagun da berton. Enb 179 (quizá podría interpretarse como 'en eso mismo'). Berton ez baitaratu --ez baita ain errez yaioberrian ezagutzen--, eta garbitu aurrean amak ikusi ez. Or QA 45.
azpisarrera-1
BERTOKO ( (V ap. A)). "Bertoko bat, uno de aquí mismo" A.
Bertoko erritar asko daukadaz langintzarako, baña arekaz eztaukat abespelu osorik. Echta Jos 307. Buenos-Airesen diru asko irabazita etorri zan, da orain sei illebete inguru ezkondu zan bertoko neskatilla aberats, umetatik maitte izaeban bategaz. Ib. 359. Onek ipuiñen antz aundiya dauko; baia ezta nik asmaurikoa. Bertokoari olantxe entzun deutseet. EEs 1914, 194. Atsaldian plantau dira / bertoko erridiak. EusJok II 117. Eta orixe zala-ta idazkaia egin eta bertoko izparringi (periodiku) bati bidaldu eutson. Altuna 18. Aitz eta mendi onek lenengo / Zapal ebezan gixonak / Tokijon jaube ixatiagaz / Eukibezan zorijonak, / Bertoko gauza gustijak ziran / Jaunak eurontzat emonak. Enb 47. Eibar euzkeldun erri maitiau / Ospetsua da benetan; / Bertoko seme jator zintzuak / Daukoguz goien munduan. Ib. 90. Erdu ona Goenkalera ta bertoko ardan-etxe baten amaiketakotxu bat biyon artian eingu ardao zuri ta gusti. Kk Ab II 58. Mundua ta bertoko gauza guztiak eta bakotxa, soin-gaiaren nai ta naiezko aldaketak baño besterik eztira. Eguzk GizAuz 48. Eta Buenos Airesen? Ango bero sapa ta itsaskorra! [...]. Bertokoek ere ezin burutu yunate. Or QA 48s. Ta oraiño ez badira, izan ere ez dira; ta ez badira, ez ditezke iñola ikusi; baiñan igarri ditieke, badiran eta ikusten diran bertokoetatik. Or Aitork 323. Amaika bidar egin eban Doniane goizez Emakumeen aurreskua deritzana, bertoko irrada jatorra au ere, bere oinketa ta musika bereziaz. Erkiag Arran 39.
azpisarrerakoSense-1.1
De allí mismo.
Mallape etxian barriketa gozuan aurkitzen ziran bertoko senar-emazte ta euren alabatxo Miren ta Sorne. Kk Ab II 35. Ara eroan ta gero, bertoko garia baño merkeago salgai ipiñi dabe. Eguzk GizAuz 137.
azpisarrera-2
BERTOKO EGIN. Naturalizarse, hacerse de aquí.
Arrezkero emen azi, emengo oiturak neuregandu, emengo euskerea ikasi ta labur esateko, bertoko egin nintzonan. Erkiag Arran 107.
berton
<< bertan 0 / 0 besamotz >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper