Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

283 emaitza honen bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (281)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
pozgarri.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales, y en HeH, Duvoisin, Inchauspe y un poema recogido en DRA (bozgarri ), y en Xalbador (pozgarri ). Al Sur la forma más general es pozgarri. Hay pozkarri en RS , Añibarrro (en un ej. dudoso), Arrue, G. Mújica, Altuna, Lauaxeta, M. Lekuona y, junto a pozgarri, en Iztueta, Inza, Enbeita, Orixe, Eguzkitza, Etxaide, Erkiaga, N. Etxaniz, Tx. Garmendia y Gerrikagoitia. Arrese Beitia emplea pozgarri y poztugarri. En DFrec hay 29 ejs. de pozgarri y 8 de pozkarri, todos ellos meridionales.
sense-1
1. (V, G; Zam Voc), pozkarri (Lar, Izt 9v), bozgarri (AN, L ap. A ; Dv), bozkarri (Bera). Ref.: A; Etxba Eib.
(Sust.).Consuelo, alegría; estímulo, aliciente. "Quitapesares, consuelo" Lar. " Haur hori dugu etxeko bozgarri, cet enfant est la joie de notre maison" Dv. "Estímulo, aliciente" , "motivo de consuelo, lo que causa alegría" y "consuelo" A. "Alegrador. Eguraldi eder au, ez otz eta ez bero, pozgarri aundixa da " Etxba Eib. .
Etse utsa ergarri ta betea pozkarri. RS 443. Ez dakijee beste pozgarririk edo saririk, piesta batera, erromedija batera [agindutia baino] . fB Ic I app. 18. Eureen zaartzarako ta erijotzako ordurako pozgarri bat erakustia ta presteetia duda bagarik da karidade andija. Ib. app. 5. Saritxubak emon, ondo esan, zerbait eskiñi ta pozgarrijakaz zaletuten ebeen. JJMg BasEsc 27s. Izan zedin gexuen osasuna, pekatarijen erremedijua, tristien pozgarrija, nekatuben atsegina. Astar II 276. Lan nagusiak, yana, loa, arduraak, pozkarriak [sic, ¿por pozkariak?], ibilerak eta gertakuntza on guztiak. EL2 93 (EL1 82 pozkari). Olgantzia artu biar da atseengarritzat, ta bakotxak bere saill ta lanei jarraituteko indargarri edo pozgarritzat. JJMg BasEsc (ed. 1845), 152s. Beste pozgarri askoren artean lenengo mallan Abraham eta Sarak beren semetxo Isaak zeukaten. Lard 24. Aurrai pozgarri bat ematiagatik. Bv AsL 86. Ez dakust iñon pozgarririk, / ezpada zuregan Ama maitea. AB AmaE 382. Eukaldunen artean, / berbeta gozoa, / asabak itxiriko / kutun-kutuntxoa. / Baitta biotzetako / pozgarri osoa. Echta Jos 348. Jai ori da nire pozkarrija. Enb 206. Agindu niri zorion-edontziraren edari tintil bat, pozgarri tantatxua besterik ezean. Erkiag Arran 100. Bazuten pozgarri oberik, beren sinestea, alegia. Zait Plat 101. Ai, maite, eztezu zure bizitzan pozgarri aundirik izan. NEtx LBB 45. Eguraldi txar eta luzearen ondoren, eguzki epela pozkarri. Gerrika 118 (ib. 63 pozgarri). Bai, Irratia, zu zera ainbat / pozgarriren aingerua. Insausti 147.
v. tbn. Itz Azald 11. Gand Elorri 57. Pozkarri: NecCart 14.
azpiadiera-1.1
(Dv).
(Tema nudo, precedido de gen.).
" Arnoa da zahartzearen bozgarri, le vin égaie la vieillesse" Dv.
Euskararen pozkarri eta onen etsai guztien illgarri agertaratu zeban [liburua] . Izt C 16. Aitaren bozgarri da seme zuhurra. Dv Prov 10, 1. Zu zara bada gure pozgarri, / aretx arbola semea! AB AmaE 83. Elkarrenganako gaizki-esaka ta ixtillu aiek uzteko, etsaien pozgarri baitziran. Or SCruz 114 (Eus 49 pozkarri). Au batzar eder agurgarria, / aberriaren pozgarri. Enb 138. Samin danen pozkarri. Laux AB 56. Zuaitzak dakarzki eiztarien pozgarri diran usoak. Munita 130. Izartxo, urrea baño ederragoa azi zen guraso-begien pozgarri. NEtx Antz 151. Geure neke ta lanen pozgarri. BEnb NereA 230. Txarritxu liberala / askoren pozgarri. Erkiag BatB 103. Batzuk kanta ditzagun / gaztien pozgarri. Basarri in Uzt Noiz 54. Danen pozgarri ta onerako izan dedin. BAyerbe 82. Aurtxo txikia polit-polita, / gurasoaren pozgarri. Ayesta 81.
v. tbn. Echta Jos 37. Vill in Gand Elorri 10. Zait Plat 71. Xa Odol 107. Pozkarri: Muj PAm 7. Enb 113. Lek SClar 119.
azpiadiera-1.1.1
Mendia / ezpai-nikek geiago begiaren pozgarria.Ldi BB 104.
azpiadiera-1.1.2
Ori esanda neska begien pozgarri areri masallak asi zitzaizkan gorritzen. Anab Poli 135.
sense-2
2. (V, G, AN ap. A), poztugarri. Ref.: A; Elexp Berg.
(Adj.).
"Consolador, agradable" A.
Ibilli bazen ongi ta Jangoikoaren bidez, erditsiko du zori oneko eternidade pozgarri ondasunduna. Mb IArg I 287. Gertakari guzietan, ala pozgarri nola penagarrietan. Gco II 3. Juango balira bizitzako iturri gozoko ur garbijak ta pozgarrijak edaatera! fB Olg 21. Bergaran alkartutako egun gozo zorioneko au izandu zan [...] Marotorekin Esparterorentzako guztiz pozgarria. Izt C 421. Ordu pozgarri onen begira zeudela. Lard 471. Berri pozgarri au laster barreatu zan. Ib. 367. Guretzat gaurko eguna / da txit pozgarria. Afrika 159. Soñu pozkarri oek zuhaitz eta sasi guzietatik datoz. Arr GB 55. Goitik itxaroten dauz egun pozgarriak. AB AmaE 25. Azturik kantu poztugarriak daukat zotiña, / daukat torapill, mingotz, estu bat eztarrian. Ib. 112. Zonbat ere erdiragarri izan beitzen Ama eta Seme haien batzia Kalbarioko mendian, hanbat bozgarri izan zen ordian Amaren eta Semiaren besarkatzia. Ip Hil 179. Izar eder bozgarri hura leihoan omen dagozu. "Bazterretik bazterrerat" (ap. DRA). Illobatxoen etorrera pozgarria. Ag G 204. Emakumeak jakin bear dute etxea txukuntzen [...] etxea pozgarri egiten. Ayerb EEs 1916, 33. Jostirudi negargarri eta pozgarria. Ill Testim 1. Guziok aittortzen dugun egi pozkarri au. Inza Azalp 112 (102 pozgarri). Baserritarrentzat ez da jai pozgarririk bertsolaririk ez bada. Etxeg in Muj PAm 28. Emakumia zarrai atsegingarri yake ta umiai pozgarri. Otx 21s. Ainbat berri pozgarri esaten dizkidazu. Zait Sof 50. Neretzako lekiken berririk pozkarriena ia-ia esateke utzi diat! Etxde AlosT 69 (JJ 154 pozgarri). Burruka ari zaizkit poz negargarri ta negar pozgarri ta ez dakit nork duken gurenda. Or Aitork 277. Ikastetxeko soñu pozgarria. Anab Poli 53 (v. tbn. Aprika 89). Ire karta pozgarria jaso berri diat. NEtx Nola 22 (130 pozkarri). Urte-zar pozgarria ta Urteberri pozgarriagoa opa dizut biotz-biotzez. Ib. 21. Guzti-guztientzat benetan egun pozgarrie. Akes Ipiñ 20. Bai dala pozgarria bakoitzaren sorterriko jaien bezpera! Erkiag Arran 181 (167 pozkarri). Bizitza, bizitza danez eta beste gabe, pozgarri baita. Vill in Gand Elorri 10 (v. tbn. Jaink 16). Zarata pozgarri bat atheratzen du. Osk Kurl 76. An goiko erpiñean ospatuko dan oturuntza pozgarri betikora iritxi arte. Onaind in Gazt MusIx 152. Pozgarri baitzait Irigoienek / esaten didan kontua. Uzt Auspoa 22, 143. Gauza eder eta pozgarri batek gizona beti goserik uzten baitu. Alkain 98. [Kanpaien] ots ta durundiak iñoiz pozgarriak izaten jakuz; beste batzutan alderantzira. Etxabu Kontu 91. Honeraino heldu naiz, eta pozkarri da, liburu honen idaz-tankera ahotan hartu gabe. MIH 340. Ez ote da berri pozgarria gaur Aita Salbatore Barandiaranek dakarkiguna? MEIG II 67.
v. tbn. Astar II 272. Echag 212. Ur BulaAl 44. Bv AsL 156. Goñi 62. Echta Jos 46. A Ardi VII. JanEd II 147. ArgiDL 121. Jaukol Biozk 77. Enb 35 (137 pozkarri). Alz Ram 107. Markiegi in Ldi IL 9. Sabiag Y 1934, 22. Ir YKBiz 3. ABar Goi 49. TAg Uzt 261. JAIraz Bizia 38. Munita 153. Mde Pr 349. Txill Let 60. Bilbao IpuiB 198. Basarri 46. And AUzta 155. Izeta DirG 63. BEnb NereA 215. MAtx Gazt 99. Ibiñ Virgil 76. Etxba Ibilt 476. Alzola Atalak 107. Xa EzinB 62. Berron Kijote 17. Ataño TxanKan 216. TxGarm BordaB 107. Pozkarri: ForuAG 291. Eguzk LEItz 121. Altuna 80. Laux AB 30. TxGarm BordaB 159.
azpiadiera-2.1
bozgarri (A, que cita a HeH).
(Ref. al Espíritu Santo).v. pozle.
Dathorrenean bada nik Aita ganik egorriren darotzuetan Bozgarria, egiazko Ispiritua, hark lekhukotasun atheraturen darot. HeH Io 15, 26 (He konsolatzaillea).
azpiadiera-2.2
(Como segundo miembro de comp.).
Kanta biotz pozgarri / Euskal-errikoa, / plaza soñu egoki / denboretakoa. Echag 170. Euskaldunaren kanta / biotz pozgarria. Ib. 135. Au, baina, ari deritzaio ergelki diodala, zuen biotz-pozgarritzat eta nere buruaren pozgarritzat. Zait Plat 106.
azpiadiera-2.3
(Tras gen.).
Neska begien pozkarri ura. Anab Usauri 26.
azpisarrera-1
POZGARRIRAKO (Precedido de gen.). Para alegría (de).
Ezkon-barrien pozgarrirako / kantu ta dantza-soinuak. Azc PB 119. Agertu zirean txalupak euren portuetara, guraso, emazte, seme-alaba, neba ta arreba, aide ta adiskide guztiaren pozgarrirako. Echta Jos 81. Orixe zala-ta, Jonen baratzian beti egoten ziran lora polittak begijen atsegiñerako ta usain gozua surren pozkarrirako. Altuna 55.
azpisarrera-2
POZGARRIZKO (Adnom.). De alegría; que produce alegría.
Izar-erria dana osoro illundurik, / urdin pozgarrizkoan ipinirik gaba. AB AmaE 431. Mendietatik pozgarrizko oiarzun da albisteak itxarongo balitu legez. Ag AL 141. Guztiak egozan negarrez, pozgarrizko biotzikareaz. Echta Jos 364. Barri pozkarrizkuak dirala guretzat. Enb 210. Aurresku luze pozgarrizko bat. Erkiag Arran 11. Toki guztiok euren guraso zarren pozgarrizko gomutez beterik aurkituten dituez. Akes Ipiñ 22. Pozgarrizko bizitza, benetan, anai-arrebatxuok eroiena! Bilbao IpuiB 211. Egun pozgarrizkoa. Erkiag BatB 133.
v. tbn. Azc PB 240. A Ardi 78.
pozgarri
<< poetikotasun 0 / 0 predikari >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper