Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

283 emaitza honen bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (281)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 biga .
Tr. Se encuentra en autores septentrionales y navarros (aunque no en los roncaleses, que usan bi), empleado casi exclusivamente en los usos indet. del numeral, cuando éste no va acompañando a un sustantivo; para el resto de los casos, los mismos autores utilizan casi siempre bi.
Biga se documenta desde los primeros textos (Dechepare y Leiçarraga) en autores septentrionales, gralmte. bajo-navarros y suletinos; no se encuentran ejs. labortanos hasta el s. XX; en esta época lo emplea tbn. F. Irigaray.
Bia está documentado desde comienzos del s. XVII en autores septentrionales (no suletinos, salvo un ej. en AstLas), gralmte. sólo labortanos hasta fines del s. XIX (hay biga y bia en TB, Prop, J. Etchepare). Su uso, a diferencia del de biga, es escaso en el s. XX.
Bida se encuentra desde comienzos del s. XVII en textos alto-navarros, baztaneses, aezcoanos y salacencos; tbn. aparece en algunos autores bajo-navarros, como Bordel y Xalbador (cf. VocBN, que da bida y biga como sinónimos), y en HerVal.
En los casos oblicuos de decl., hallamos un paradigma en -a- en Dechepare y Belapeire (biga-), Axular (bia-), Beriain, Mendiburu, Lizarraga de Elcano, Añibarro, CatAe, CatSal y Xalbador (bida-). El resto se sirve de formas en -e-: Leiçarraga y algunos autores suletinos (incluyendo a Oihenart y Tartas) de bige- (que tbn. hallamos en un texto bajo-navarro de principios del s. XIX), y la mayor parte de los autores (incluidos muchos de los que utilizan para el caso absoluto biga o bida) de bie-, que no se diferencia formalmente del paradigma de la decl. determinada plural.
sense-2
(L, BN, S; SP, Lar, Arch Gram 19, VocBN , Gèze, Dv (BN), H (L, BN)), bia (L-sar, BN-lab-ad; SP, Deen II 288c, Urt Gram 48, Ht Gram 5, Lar, Dv, H, A), bida (AN, B, Ae, BN-baig, Sal; VocBN , Gèze 45, Dv (AN, BN), H (BN); bide AN-ulz-erro, B). Ref.: A (biga, bida); Bon-Ond 153; Lrq; Iz Ulz (bidendako); EAEL 156; Gte Erd 192, 218; Izeta BHizt2 (bide).
(Usado como pron., indet.). Dos. "Deux. Tolosanean bia, deux pour un double" SP. "Dos" Lar. "Biga, numéral, deux [...]. La dernière syllabe est retranchée à chacun des deux mots biga et bida, lorsque cet adjectif numéral est suivi de son substantif, et l'on dit: bi emazte, bi haur, et non biga emazte, bida haur" VocBN. "Quand il [deux] est seul, il se rend, dans la forme indéfinie, par biga; dans la forme définie, par biak" Gèze 45. "Bi gizon, deux hommes. Ethorri dire bia, il en est venu deux [...]. Les basques français ont déformé la déclinaison de bi. Ils ont arrangé à l'indéfini plusieurs cas de la déclinaison définie. Ez batentzat ez biarentzat signifie: ni pour un ni pour deux; tandis que bientzat définit: pour les deux; il aurait donc fallu birentzat. Ez darotzut emanen ez batik ez biarik, je ne vous en donnerai ni un ni deux. Il faudrait birik, et on le dit même quelquefois" Dv. "Biga s'emploie quand il n'est pas joint à un subst., de même que bia son syn." H. "Dans le mot biga, deux, la terminaison -ga disparaît quand il est pris comme adjectif [...] Ex.: Zonbat gizon? Bi gizon. Zonbat? Biga" Lf Gram 162. "Biga ne s'emploie jamais devant un nom, mais seulement absolument" Lrq. "Musean biga bien kontra (BN-lab-arb)" Gte Erd 192. "Biga bigen kontra (BN-arb, S)" Ib. 218. "Bide dire bai" Izeta BHizt2.
Ni gathibu nadukana kaptiba da berzeren; / ene ditxak hala egin du ni gathibu bigaren. E 133. Igorririk bere diszipuluetarik biga. Mt 11, 2 (He, HeH bia, TB, SalabBN, Ip biga, Echn, Samper bida; EvL, Dv, Leon bere bi di(s)zipulu, Hual bi). Bigek ehoren dute errotán: bata rezebituren da eta berzea utziren. Mt 24, 41. Ezpa lengoaje arrotzez edozein minzo bada, bigez edo gorena hirurez egin bedi. Lç 1 Cor 14, 27 (He aldian bia, TB biez, Dv bia, Bibl bizpahiruk). Miserikordiarik batre gabe, bigen edo hiruren testimoniajetik hiltzen zen. Lç He 10, 28 (He, Dv bi edo hirur lekhuko(r)en). Ez bigagatik edo hiruregatik, baina jeneralki guziakgatik. Ins E 8v. Zenbat dira bekatu aktualak? --Biya: bata beniala eta bertzea mortala. Mat 163. Amar Mandamentu ohek enzerratzen dirade bidatan. Ber Doc 88v. Zor-duten ohetatik batek edo bidak edo geiagok ezpalute joan nai [...] zedularen eske. Ib. 108v. Meza bat enzun behar bazenduen, eta ez hura enzun, kofesa hartako bekhatua, eta gero ethorkizunean dobla, enzun bia. Ax 168 (V 113). Iesu Kristok, zenbat natura ditu? Bia. Arg DevB 241. Komunzki lehenak balia du biga. Tt Onsa 93. 146. garren suiliaren ondoko thaulan diren Izedeek bia balio dute, edo biyekoen orde emanak dire. INav 167. Biak bat dituk, eta bat hark / zidurik bia direla. 175. Zonbat Jüjamentü gisa da? --Bigatako: bat bederarena eta güziena. Bp I 58. Berbo batez bia elkharrekin baitira bezala. ES 90. Zein dire Besta huntako zeremoniak? --Badire bia prinzipalak. CatLav 376. (V 182) Amar mandamentu ebek egiten dire bietan. El 9. Bialdu zituen bere mutilletatik bida. (Munárriz, 1743). FLV 1989, 100. Hobe da talent baten orde, har ezatzun bia. Lg I 372. Hetarik zenbat han sartu izan ziren? --Bakharrik bia, Kaleb eta Josue. Lg II 239. Erran zioten bere dizipulutarik biei. Ib. 218. Jainkoak ereman tu haurretarik bia, / ondotik hoien ama deitoragarria. AstLas 72. Badira biga, natüra dibinua eta natüra hümanua. CatLan 36. Hunek haitatüko dü bat edo biga beste Konfraien hartian Kargüdünetarik. Mercy 27. Gizónak [...] inenduéla konpañia bere konsortearéki ta izaindiréla bida bateán. LE Matr1 358.
( s. XIX.) Zenbat naturaleza edo izate ditu Jesu-Kristok? --Bida, Jangoikoarena bata, Gizonarena bertzea. CatAN 21. Ortáko motiboak dire infinito numeroikgábe: baña bidatára bildaizke. LE Ong 103r. Lehengo bigen prezioan erosten dute orai bat. FrantzesB I 26. Zenbat Juizio izanen dire? --Bida: bat ill bezain laster, eta berzea azken juizioko egunean. CatB 73. Herriko kartierren nonbrearen arabera emenda daitezke kontseilariak, bia izanen diren bezala kartier bakhotxean. JesBih 413s. Hirur jaun izan tüzü aita elizako, / bat aphezküpü eta biga arxebixko. Etch 568. Areta harek etzian egin heriotze bat baizi; / biga egin dükianak, zer behar dü egürüki? Ib. 626. Parlamenduko bida, / tristeziareki, / etzanik konserbatu / biziak uroski. Bordel 42. Biga izanen tuk beno / baten etxekitzia hobe duzu. Arch Fab 157. Bada agertu ziren baten plazan bia. Gy 140. Hogoi, hamabortz, hamar, bia, bat, batere; / bihi bat ez ageri, bilhaturik ere. Hb Esk 62. Bainan ez ditut ikusten bia bat direnak. Hb Egia 129. Bat eta bia hiru diren bezain segur. Ib. 144. Non dire ene axkideak? Bia edo hiru bazarete, ene desterruko egunen partalier eta arintzale, mendetan axkidantzaren errege beharrak. Ib. 94s. Partzuergo hortan bia baino gehiago ere sar ditazke. Dv Lab 187. Bestela baten edo bigen hiltziak lürrialatzen dü laboraria. Ip Dial 66 (It, Ur bat edo bi, Dv buru bat edo bia). Sobera lan zela Erupan Indietarat seien igortzeko; igorriko ziotzala hatik biga, berthute eta jakitate handitakoak. Laph 192s. Amar mandamentu gebek enzerratzen dira bidetan. CatAe 8. (CatB 16 y Legaz 8 bietan, CatSal 9 bidatan; CatR 9 bitan) Zenbat gisatra usatzen du kristioak señale gontas? --Bidatra. Ib. 14 (CatSal 15 bidatra, CatR 15 bitra). Pot bat gald'egin neron xapela eskian, / biga eman zautadan, nigarra begian. ChantP 398. Zenbat pena osartzen edo . padezitzen dituzte ifernuko kondenatuak? --Bida; kaltezko pena eta zentzuzkoa. Legaz 55. Zato, gutarik biekin, hunaxet gordatzera. Elzb PAd 131. Filosofo horietarik biga ditut bakharrik izendatu nahi. Elsb Fram XI. Sei burrego haritu zitzaizkon jo-ahala-jo, aldian bia, beren indar guziak joan arteraino. Jnn SBi 28s. Baten orde hor biga dituelarik eskuarak. HU Aurp 211. Ikhusi zituenean hirur merkatari hetarik biga ostatutik urruntzen. Arb Igand 80.

( s. XX.) Haurrak bihitxiak, hori da, biga batean sorthuak. Prop 1901, 238. Printzipalak dire biga: Behar den Jakitatea eta Kontzientziako Garbitasuna. CatJauf 114. Bat aski zen tokian, biga ezarri. JE Bur 47. Ardura ara hoitarik bati edo bier dagolarik gutarik bakotxa. Ib. 110. Iduri zaut biga badazkitala, gure etxeko xokoñoa nahasi nahi luketenak. Barb Sup 108. Ezkuntzeko adiniala diren bigek algar ikusi eta biek algar untsa hartü. Const 35. Orduan eri bat baitan biga balire bezala iduri duela. FIr 188. Biga ezkondu omen ziren, hirugarrenak donado hiltzearekin apur bat aberats uzten zituela bertze biak. JE Ber 33. Josetxo, ortik espero ditut / bertsotxo bat edo bida. Yanzi 127. Bat eskuan hobe bigen mentura baiño. Zerb Prov 128. Euskaldunek Lapurdiko lau erreka handietarik biga atxiki badituzte, bertzeak galdu dituzte. Zerb Azk 48. Bainan hortakotz biga behar litazke. Eta bakarrik zen hura, bakarrik eta gogoa ilhun. JEtchep 113. Bat nahi nuke kurutzatu, eta biga ere, karrika bakotxean. Ardoy SFran 337. Badakizu Aita Sainduaren manuz gutarik biek behar dutela Indietarat joan. Ib. 141. Erranen zaitut nik dakidana / zer adin duen Jinkoak: / nik baino bia gutiago tu / "Jaungoiko" Senperekoak. Mattin 69. Bat edo bida ez laizke gaizki etor gurearen lagun. Xa Odol 28. Bidak maitatuz geroztik elgar, bakarzka zendako bizi? Ib. 211. Arroltze bat deus ez, biga ongi, hiru aski, lau sobera. EZBB I 42. Biga Ihizkundizeko / Axurterriko günian, / biga Ihizkundizeko / olhapeko igangian. // Besterik biga orano / Mürrübeltzeko günian. Casve SGrazi 102. Ez baitzuen seme bat emana xoil xoilik Elizari bainan biga. Larre ArtzainE 151.

v. tbn. CatS 68. LuzKant 75. Etchebarne 43. Bia: Mde HaurB 101.
azpiadiera-1.1

(En enumeraciones).
"(BN), terme de numération et d'élimination dans un jeu d'enfants. Baga, biga, higa, laga, boga, sega, zahi, zohi, bele, harma, zamuka, zamari, dutxulu, beharri (celui sur lequel tombe le mot beharri sort du groupe)" Lh (s.v. zamuka). " Baga, biga, higa [...], uno, dos, tres (BN-ciz)" A EY III 364.
Haurra, kondatzak ongi. / Bat, biga, hirur, laur, bortz, sei, zazpi, zortzi, bederatzi, hamar, hameka, hamabi. (Cantar de Altabizkar). Balad 262. Bethi bere kantueri bat, biga, hiru, lau, phunduak erhietan kondatzen zituela. Ox 194n. Bat, biga, hiru, lau, bost, sei... Eta zazpigarrena? Barb Leg 139.
azpiadiera-1.2

(En operaciones aritméticas).
" Bia eta bia, laur " Urt I 140 (s.v. additio).
azpiadiera-1.3
" Hiruretarik biga, 2/3" Lf Gram 176.
Deus ez da dezidatuko kongregazionearen hiruetarik bien bozera baizen. JesBih 425s. Gauzen hiruetarik biak alegia hirrigarri. Hb Egia 84. Sententzia hori ontsala eman izan behar zen deputatu guzien bederen hiruretarik biez. Elsb Fram 108.
azpiadiera-1.4
(Tras beste).cf. Ax 59 (V 38): Egun bat, eta bihar edo bertze egun batez bertze bat edo bia; cf. tbn. ejs. septentrionales de bi en este contexto (s.v. bi).
Eta ioan zedin borz talentak rezebitu zituena, eta trafika zezan hezaz, eta egin zitzan berze borz talent. Halaber biga rezebitu zituenak-ere, irabaz zitzan berze biga. Lç Mt 25, 16s (He, HeH, Dv bertze bia, TB, SalabBN bertze biga, Ip beste biga, Echn, Samper ber(t)ze bida; Ur, Ol, Or, Ker, IBk, IBe beste bi, Hual, Leon ber(t)ze bi). Zeren letra guztien artean ez baitira kausitzen bertze bia hain maiz eta ardura bata bertzearen lekhuan dabiltzanak. ES 161. Eskualdun soldado horri eman zioten beharrondoko bat. Bai eta hark bertze biga. HU Zez 24.
azpiadiera-1.5
(Uso det.).
Eta Moisek, etxola bezala kutxa, bigak benedikatu zituen Jainkoak berak irakatsi othoitzekin. Zerb IxtS 40. Dena dela, hanxet arizan ziran gogotisko bigak. Zerb Azk 36.
azpiadiera-1.6
(Sust. + bat edo (ala, etc.) biga ).
Konparazino batez edo biaz adituko duzue. Ax 205 (V 137). Hemendik urthe baten edo biaren buruan. Ib. 86 (V 58). Khana bat edo biga lur, athorra bat, eta mihise bat, hurs bat edo biga, izanen direla gure azken onak, gure posesioneak eta gure tresorak. Tt Onsa 25. Gure bihotzean trikatu dena egun bat, bia, hirur. Ib. 158. Oren batez edo bigez. Tt Arima 60. Egun oso batez, biez, hirurez. He Phil 160. Naibadút errezadézan errosariobát, bida edo yágo, ori bai. LE Prog 108. Har zatzu oraino zurekin lekhuko bat edo biga. TB Mt 18, 16 Lekhuko baten edo bien erantzukiaren gainean. TB He 10, 28. Erreka yoa du laborariak buru bat edo bia galdu orduko. Dv Dial 66 (It, Ur bat edo bi, Ip baten edo bigen). Urthe batena edo biena gorenetik. Dv Lab 240. Egun batez edo biez. ECocin 6. Harzazu aza buru xuri bat edo biga. Ib. 21. Zer behar duk? Ur xortatto bat / Bihitto bat edo bia. Elzb Po 182. Nere gaztetasuneko hitztorio eder bat edo bia. Elzb PAd 57. Botako alderdian, botaria; zola urruneneko . erreturnaria; hoien bien arteko bat edo bia; eta paso-marrako edo hurbileko bat edo bia. Zby RIEV 1908, 88. Erretor eta bikario bat edo bia diren herrietan, zertako dire bi edo hiru apez? HU Zez 29. Gero, to, ardi-gasna-xerraño bat, ahoaren garbitzeko, eta pastiza-xafla mehe bat, ahamen bat edo bien doian. JE Ber 35. Beste eskol-haur batek edo bigek erran zuten ipuin asmatzen baizik ez zela ari Sean Padraig. Mde Pr 297. Harri gainaldean baziren bi burdin-mako besada erdi bat-edo bien artean zeharka. Ib. 113. Nola haizkora batean beti hozka bat edo biga, berdin hiru, izaiten diren. Etchebarne 47. Higialdi bat edo bigarekin. Larre ArtzainE 49.
azpiadiera-1.7
(A (que cita Mb OtGai III 45)).
(Tras sust.).

Izen goiti bia ditu guztiz laudatzekoak, / zeñetarik atheratzen baititugu gozoak. EZ Man II 50. Halaz batzutan / batzen bazaitut, / baten lekutan, / neke biga itut. O Po 46. Hordu batez, hordu bidaz ta dezun odol guzia zere biziarekin nere amorez eman artean! Mb OtGai III 45. Orra aldi onetan Isaiasek hitz biz edo bidaz guri esaten edo adirazten diguna. Ib. 18. Damu bida oietatik andiago ta obeago zein da? CatAN 49. Baigorriko hegalian / Ez urrun Donibanetik, / Jaun-andere biga dira ageri / Bertzen gainetik. Bordel 93. Ostiko bigez hortzak / Otsoari deitzo hausten. Arch Fab 169. Begi xiloak ditu / izar bigez garnitu. Ib. 32. Zamari ferra bida. HerVal 147. Arroltze lau dotzena, oilasko bia, / salduz guzia, / zertako den aberats horra Maria! Elzb Po 191.
azpiadiera-1.7.1
(Sust. con varios numerales).
Biga edo hirur pistola. Tt Arima 108. Ezkonduz geroztik izan zen biga edo hiru aldiz, permisionez. Echebarne 65.
azpiadiera-1.7.2
(Tras pronombre).
Batek, berak juaiteko / Hartu zuen plana; / Gu bida gibeletik / Beldurrez engana. Bordel 40.
azpiadiera-1.7.3
(Con nombres propios).
Gizon zuzenak ziren Dornaldegi bia, / legetako zutenak lehia guzia. Hb Esk 130.
azpiadiera-1.8
" Biga (S), quelques. En ce sens, on emploie biga après le nom, ou bi devant le nom; ex.: bi gaztaña, ou gaztaña biga, quelques châtaignes" Lrq.
azpiadiera-1.9
(En números superiores).Arch Gram 19 da, en la lista de los números, biga, y tbn. hogoi-ta-biga, berrogoi-ta-biga...; Gèze 43, en cambio, bi, bíga, y luego hógei eta bi. Cf. tbn. Lf Gram 162: "Hogoi ta biga, vingt-deux; hogoi-ta-bi gizon, vingt-deux hommes (mais on dit toujours hamabi, jamais hamabiga)".
Hirur kontu hauk dire berrogoi eta bia. EZ Eliç XXXVI. Yazarri zioten haur hei, eta eman zituzten zathitan hetarik berrogoi eta bia. Lg I 366 (cf. ib. 241 hogoi eta bi milla gizon). Izan dira bertze berrogoi eta biga edo hirur, hola tratatuak yuduez. Elsb Fram 168.
azpisarrera-1
BATEN BIGA. El doble.
Baiña baldin baten bia bihur badiatzot, egin zaikan baiño gogorkiago mintza banakio, erranen dute gizona naizela. Ax 296 (V 197). Lehen neur' egitekoen haxe / bakoitza baitzautan sortaxe, / orai baititut baten biga, / haren' enea, nol' ez higa? O Po 49. Gerlan diren soldadoak danjer eta peril handitan bizi dira oren oroz, noiz ere haien etsaiak baitira doble azkharrago eta baten biga. Tt Onsa 169. Gure etsaiak badira baten biga. Ib. 169.
azpisarrera-2
BIGA-BIGEI. "Bia biei, deux contre deux" H. "Biga bieri ari dira [musean] (BN-lab-arb)" Gte Erd 192. Cf. Lf Gram 164: "Biga ari gira hiruri, nous jouons à deux contre trois", distinta de "biak ari gira hirueri, nous jouons les deux contre les trois".
Uste dugu kartier guzietako pilotariak biga-bier jokhatuko diren beren kartierean. Herr 29-1-1959 (ap. DRA). Goiz-meza ondoan biga-biger. Egunaria 19-2-1964 (ap. DRA).
azpisarrera-3
BIGA-BOST ( (S)). Unos cuantos, bastantes. "Biga bost aldiz! (Sc), ¡cuántas veces!" A. "Biga-bost-aldiz (S, Foix), bien des fois" Lh. Cf. Lf Gram 175: "Certains nombres sont pris parfois dans un sens purement emphatique [...]. Biga-bortzek erran dute, plus de quatre l'ont dit (litt. deux-cinq l'ont dit)".
Bigabost aldiz egia / Ulhunareki zerratzen zela / Haren urzotegia. Col. Chaho (ap. DRA). Haritchabalet ihizlari handi zen: Biga bost orkatz eta basahüntz eraitzi dütü bortütik. Const 36. Hemen nahi nituzke ezarri zonbait oharpen, ezkontgaieri biga-bortz gogoeta egin-arazteko. Herr 5-9-1957 (ap. DRA). Maxkadak eta Phastualak han baizik eztirade bizi, eta bigabostek egin lioe Ziberoko-bidaie haien ikhusteko. Herr 3-8-1961 (ap. DRA).
azpisarrera-4
BIGA-BOSTETAN ( (S)). "Bien souvent" Lrq. "(S-saug), bien des fois" Lh.
Ezpenakian orain'ordian zer zen amaren beharra, / hari phentseta biga-bostetan aiher zitazün nigarra. Etx-Iruri "Ai zer plazera" in Xaramela 28. Egia zen gaztaroan debrüiaren frütatzetan bigabostetan ebatsi niala. Igela 31.
azpisarrera-5
BIGA EDO HIRURETAN. Dos o tres veces.
Badate Konfrarian hartze edo sartze urthian biga edo hiruretan, Jaun Direktorrak markatüren dian Besta zonbaitez. Mercy 20.
azpisarrera-6
BIGA EZPA HIRU. Dos o tres. Cf. SP Phil 503: eginen duzu meditazione bat ezpa bia ezpa hirur. v. bizpahiru.
Apairu bakoitz batez ezin hartzen baitu gorpitzak behar lukian sokorria eta hazkurria, baina borxatu baita biga ezpa hirur aldiz haien hartzera. Tt Arima 68.
azpisarrera-7
BIGA IZAN. Ser dos cosas distintas. "Erratea eta egitea biga (BN-lab)" Txilll (comunicación personal, 17-11-1963).
Erreformatzea eta deformatzea biga dira. Elsb Fram 61. Haatik Platonen komunisgoa eta Marxena biga dira: Marxenak herritar guzietarat hedatu nahi du; Platonena buruzagi argitu moltzo batenzat egina da bakarrik. Lf in Zait Plat XVIII.
azpisarrera-8
BIGETAN, BIETAN. (BN, S ap. A; Urt I 426, Ht VocGr 362, Aq 1164, VocBN, Gèze, Dv, H, Ith 43, Lf Gram 177; bidatan Sal ap. A; bidetan Ae ap. A). a) Dos veces. "Deux fois. Bietan hasi dut, je l'ai commencé à deux fois" H.
Oilarrak bigetan io dezan baino lehen, hiruretan ukhaturen nauk. Lç Mc 14, 72 (He, Leon bietan; TB, IBk bi aldiz, Ol, Or bitan). Astean bigetan egiten diat barur. Lç Lc 18, 12. Ez gauza bera bietan aiphatzeagatik. EZ Eliç 157. Behin, bietan eta hiruretan. Harb 218. Ezkara behin ere ur batetan biatan sartzen. Ax 61 (V 40; citado en Zait Plat 33: Ezkera ur batetan bietan sartzen). Egunean bietan, goizean eta arratsean. SP Phil 502. Zeren ezpaita damurik ez desohorerik gauza ederren eta honen bigetan erraitia. Tt Onsa 76. Behiñ edo bietan abisatu duzun ondoan. Ch I 16, 2. Astean behin edo bietan. CatLav 386 (V 185). Galde, ez behin, bietan edo hamarretan, bainan ardiets dezazuken artean. Brtc 186. Prest nindagoken bai hilltzera hementxe: / Baiña hireganik laido nik hartzea, / bietan zaitak hilltzea. Gy 101. Hoita sei urthe dituzke ene sor seinaleak, / dohatu ninduen biziz Domindina Larreak, / Aita Mendik, nitaz bietan, zituela urtheak. Hb Esk 18. Treflak ematen du sorho edo phentzeak baino bietan gehiago. Dv Lab 95. Behin edo bietan / entzun dut engoitik. Bordel 170. Jaun Peñak bietan, hiruretan, egin ziotzan arrangura berak. Laph 111. Ez behin, bietan, zonbait aldiz; bainan bethi eta bethi. Elsb Fram 182. Ematen ziozkan bere ogia eta ura urthean bietan. Jnn SBi 125. Behin, bietan, hiruretan izariak har. Arb Igand 129. Daguenet Baionako Jaun notari on, zuhurra, nahi izan baitute behin edo bietan, haren ordain ezarri zenbeitek herriko buruzagi. HU Aurp 129. Behin edo bietan altxatu zituen Aitaxok bere urhettoak. Barb Sup 177. Ez bietan, hamar aldiz! Ox 52. Jastatzen du behin, jastatzen bietan, jastatzen hiruetan. JE Ber 32. Chourio baino lehen, bietan Imitazionea euskaratua izan zen. Zerb Azk 59. Mutikoak ganibeta bietan ahoan sartu zuen. JEtchep 104. Bietan izkiriatu nautzun, eta zuk, ez errespustarik ere egin! Larz Iru 136. Bi berset dolorusik nahi tüt khantatü; / sujeta ere zer den bietan deklaratü. 'En insistant'. Casve SGrazi 120.
b) Dos veces, el doble.
Aita Mendik nitaz bietan zituela urtheak. Hb Esk 18.
(En multiplicaciones).
Bietan bi, nahi-t-ez, badituk lau. Ox 111.
azpisarrera-9
EZ BAT EZ BIGA, EZ BAT ETA EZ BIGA. Sin más ni más; sin más preámbulo. "Ez bat ta ez bide" Izeta BHizt2. v. EZ BAT ETA EZ BI (s.v. bat).
Haurrak oro, sortu eta laster galtzen omen zituzten, eskuetan oraino zituztelarik; ez bat, ez bia, suntsitzen zitzaizkoten. Barb Leg 24. Eta gero, ez bat ez biga, nihoren dudatzeko denborarik ere gabe haspena bat jauzi eta hogoi minutaz akabo! Zerb Azk 80.
biga
<< bi 0 / 0 bihotz >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper