Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

283 emaitza honen bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (281)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
zuek.
sense-1
(gral. (no S); Madar 107v, Volt 12, SP, Urt I 62, Ht VocGr 439, Lar, Añ, Dv, H), zubek, zuiek (Lh), zuik (L-arcang, BN-lab; Ht VocGr 439), zek (G-nav, Ae), ziek (BN, Sal, S, R-uzt; Gèze, Dv (BN, S)), ziik (BN-arb-baig), zik (L-arcang, BN-arb-baig), zirek (S), xek (R). Ref.: A (zuek, zei, ziek, xek, xer); A Morf 432; Lrq (ziek, zien); AtSac 22; ContR 523; Etxba Eib (zuek, zuena); EAEL 149; Elexp Berg.
Vosotros. "Vos, vosotros" Lar, . "Vuestro, zuena " Lar. " Xek, vosotros; xená, el vuestro; xéki, con vosotros (R-is)" ContR 523.
tradizioa
Tr. De uso general. Zuek es la forma más extendida. Zubek se documenta en textos vizcaínos y guipuzcoanos; en los primeros es frecuente en la primera mitad del s. XIX (más tarde su uso decrece considerablemente), y en los guipuzcoanos se encuentra en bersolaris y diálogos populares. Ziek, empleado desde Tartas por autores suletinos y mixanos, tbn. se encuentra en LuzKant (152), Etchepare (Bur 92), Zubiri (74) y Larzabal (Iru 34) y Larre (ArtzainE 92, en un pasaje que reproduce el habla de Irisarri). Dechepare emplea zuiek, que tbn. aparece en Etchart (una sola vez, 4.1r). La forma xek se encuentra en roncaleses, como Hualde (Mt 6, 15) o CatR (31). Hay además zei (dativo) en CatAe 30, zirekin (sociativo) en Etchahun (458) y Casenave (SGrazi 34), y zik en Larzabal (Iru 124).

Hanbat ongi nik eginik zuier zuien mendian. E 65. Zuiek ukhen baituzuie hezaz guti ansia. Ib. 67. Ezen zuek guziok bat zarete Iesus Kristean. Gal 3, 28. Zuen kausaz [tormentu au] arzaiten dogun azkero, zuek bere libertaduko zara. Lazarraga 1154v. Zuek gaiti il da. IC I 555. Aitaren eta Semearen eta Espiritu sanduaren bedeizioa jaitzi dedila zuen gana. Ber Trat 97v. Zuetarik bakhotxa. EZ Eliç 356. Zeren iautzi da deabrua zuetara kolera handian. Ax 175 (V 118). Arnegatzen dut zuetaz, adiskidetasun falsoak. SP Phil 37. Hirur arma hek ziekila badira, nork eginen du zier gerla, nor izanen da zien kontre? Tt Onsa 58. Zuek errerik, zuekien / erre behar naizenean. 162. Zuekaz kanpañara urten. BBizk 13. Katexima honen zientako egitera. Bp II 4. Orai zuen baithan dago hautatzea. ES 179. Zuentzat ostaturik eztago emen. Acto 148. Zuek bezain odola garbia duena. Lar Cor 152. Zuekin eramazue. Mb IArg II 258. Zuek gorde dezutenaz, kontentu gera gu. Cb Eg III 338. Espanturekin aiphatzen tutzue zuen barurak. Lg II 182. O! zuek ohore eta loria baten ondotik zabilzatenak. Mih 32. Ziendako preparatürik. CatLan 50. Sekulan zuen nigarrak / ez zirela xukatuko. Monho 66. Zier baizik huskaraz mintza enaintekielarik. Egiat 196. Bakia zubekaz. Mg CO 8. Odol guzia zuekgatik [...] ixurtzeko. AA II 107. Zuen gatik, zuekin ihardukitzea gatik [...] behar ginuen bada galdu Jainkoa. Dh 161. Zubeen seme alabaak. fB Ic I app. 12. Gazta-esne zuriyak / zubei ekartzera. Echag 44. Zietzaz kuntent gira. Etch 350. Ixildu bitez zuen negarrak. Ur MarIl 21. Nere Aita Zerukoak zuekin ere au bera egingo du. Lard 411. Zuer nago, anaia maiteak. Laph 211. Jaungoikoa errukituko da zuezaz. Arr GB 36. Baña gure Jefeak, noz zuenak legez, / amak nai dabez euki luzaro negarrez? AB AmaE 257. Egia erraten darotzuet, zuetarik batek saldu beharra nauela. Jnn SBi 27. Ikhas dezagün zienganik. Ip Hil 85. Zuekandik aldenduarren, beti izango naz zeuen otseña. Echta Jos 134. Ez nuke nahi zuetarik nehor bere egitekoetarik aldaratu. JE Bur 111. --Au ez al da ba zuen etxea? --Bai, baña. --Baña bestea zuenago. Ala oida. Ag G 223. Zubek zerate ijituak, ijituak, ijituak. Alz Bern 78. Zubek aña edozein atsok daki. Kk Ab I 18. Ez dago zuentzat [...] nola ta noiz gertatuko dan jakittea. Inza Azalp 78. Jainkoak dautzuela egun on, andre onak! --Bai zueri, ere! Barb Sup 110. Gaurko beintzat zuentzako bazkaria nere etxean badago. Muj PAm 48. Zuetara etorri naiz. JAIraz Bizia 109. Zuentzat ez dago Gurutze Santurik gorriontzat. Or QA 81. Ba, emen eztagok komunistentzako lekurik. Zuek ifrañura. SM Zirik 93. Zuetakoren bat joateko al da El Goleara? Anab Aprika 70. Zuek biok, andiko aldetik, eta guk, emendik arrika egin bear deutsagu. Erkiag BatB 58. Ez izan idor eta murritz, ezen begitarte ilun batek ainitz zuetarik urrunduko ditu. Ardoy SFran 297. Fede izpi bat zuetan baldin badago. Xa Odol 321. Agur handienak zier, / gütara jin ikhusliarer. Casve SGrazi 20. Eta agur berezi bat zuei, hemen eta han lanean ari zareten euskal aldizkari eta idazleei. MEIG VIII 91.
azpisarrera-1
AI ZUEI. ¡Ay de vosotros!
Ai zuei aserik zaudetenoi! Gose izango zerate. Ir YKBiz 119. Ai zuei, gizonak goraipatzen zaituztenean! Ib. 119. Ai zuei lege-irakasleoi ere! Ib. 274.
azpisarrera-2
AI ZUEK. ¡Ay de vosotros!
Ai zubek fariseo garbituten dituzubenak gañe utsez baso, edo onzijak barruba garbitu baga, bijotzian tranpa ta lapurretak kendu baga zagozela! Mg CO 63. Ai! zuek ordikeriari jarraitzera goizean jeikitzen zeratenak, deadar egiten du Profet onek. AA III 366. Ai! zuek, dio Isaias Profetak, ai zuek zeren begietan jakintsuak zeratenak! Ib. 410.
v. tbn. Or e IBk Mt 23, 15.
azpisarrera-3
AI ZUEN. ¡Ay de vosotros!
Ai zuen, eskriba eta fariseo finjituak! (Mt 23, 15). BOEanm 1325.
azpisarrera-4
AI ZUETAZ. ¡Ay de vosotros!
Ai zuetaz eskribak eta fariseo hipokritak! Samper Mt 23, 15 (Hual ai xetaz; Or, IBk ai zuek; TB, Dv, Echn zorigaitz zuei, Ip gaitz zien).
azpisarrera-5
ZUEKIKO, ZUEKILAKO ( (Dv)). De con vosotros.
Anitz luzatu bage bukatuko dira nere zuekiko egonzak. Mb IArg I 314. Zuen modu naikerak / ez ditu aztuko, / zuekiko ezaguerak / beñere damuko. Echag 223. Gizonai barkatzen ba-dizkiezute beren, zuekiko utsegiñak. Inza Azalp 147. Zuekiko nere eskaria onartu ezadazue. Zait Sof 99. Zuekiko ta nerekikoa / betetzen ederki daki. Olea 145.
azpisarrerakoSense-5.1
Badakizute bertsolariak / ez gerala betikoak; / bizi geraden artean egin / nai ditu zuekikoak.Uzt EBT 22.
azpisarrerakoSense-5.2
" Nor da zuekilako hori? qui est cette personne qui est avec vous?" Dv.
azpisarrerakoSense-5.3
" Gauza horren gainean ez naiz zuekilako, là-dessus je ne suis pas de votre avis" Dv.
azpisarrera-6
ZUENAK EGIN DU. v. egin.
azpisarrera-7
ZUENEAN. "En la vuestra [casa], zuenean" Añ (s.v. casa).
Baña gurean eztago zuenean beste diru. Ag G 36. Nere arrebarekin zuenean aste bi igaro nituala, sei illabete dira. NEtx Nola 28. Ba dakik nor dagon zuenean? Osk Kurl 206.
azpisarrera-8
ZUENEKO. "(Los de nuestra) casa, gurekoak, [de vuestra] zuenekoa" Añ.
Gureko zorigatxa bada negargarri, / zuenekoa ez da oso bildurgarri? AB AmaE 275.
azpisarrera-9
ZUENERA. A vuestra casa.
Arek atera niñuan Ibarretatik eta zuenera ekarri. NEtx Antz 32. Zuenera etortzen naizenean. Etxde JJ 85.
azpisarrera-10
ZUENERAKO. Para vuestra casa.
--Tira, zenbat emango diozute zuen alabari? --Baña gure etxerako. --Bai ba, zuenerako. Zenbat? Ag G 36.
azpisarrera-11
ZUENETIK. De vuestra casa.
Zuenetik datorkigu artiriña, urdaia ta baburruna. Ag G 237.
zuek
<< zu 0 / 0 zulatzaile >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper