Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

283 emaitza honen bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (281)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
kontseilu.
tradizioa
tradizioa
Tr. Propio de la tradición septentrional; aparece también en los alto-navarros Ros, Lizarraga de Elcano y Legaz, y en los guipuzcoanos Beovide, Iztueta, Lardizabal y Berrondo. En DFrec hay 107 ejs. (26 septentrionales) de kontseilu, 2 de konseilu y 1 de kontseil .
sense-1
1. (Urt III 99 (-eillu), Dv), konseilu (-eillu SP, Urt I 161, -ellu Lar, , H (L, BN, S)), konsailu, kuntseilu (-ellu Gèze 325), kunsellu (S ap. Lrq ), kontzeilu.
Consejo. v. aholku, kontseju.
Amore bat hautatzeko konseilu bat nekeie. E 85. S. Paulen konseilluaren eta exhortazionearen araura batberak phoroga eta examina beza bere konszienziá. Ins B 3v. On da Livio filosofoak eman zuen konseilluaren hartzea. Ax 302 (V 201). Berant debila nehor konseillu bilha, eskukara jinez gero etsaiekila. O Pr 89. Egia da penitenziazko egun seinalatuetan iaunts ditekeiela Konfesor zuhur baten konseilluz. SP Phil 321 (cf. infra KONTSEILUZ). Eztiro ediren konseillu, manu edo erremedio hoberik enia baiño. Tt Onsa 70s. Mundura etorri zara, konseillu handiko aingerua. 26. Hire konseillia zer den / behar dük deklaratü. Xarlem 1328. (1322 konselü; ¿por -llü?) Emanen diozka kontseiluak eta abertimenduak. JesBih 419. Eken bendizio ta konsellurik gabe ezkondu gogo dutenak. Legaz 27. Bere semien kontselluak aditu biar zituala. Bv AsL 197. Enperadoreari hain aholku edo kontseilu gaixtoa eman zion jaun hura. Jnn SBi 176s. Aita Sainduak igortzen dauzkigun bi kontzeilu. HU Zez 19 (19 kontseilu, 20 konseilu). Eman arren eurari kontzelluko eskua edo miniztakoa. Kortazar Serm 168. Zenbeit kontseilu merke dauzkitzut eskaintzen. Ox 176. Kontseilu ona ez baita behar / utzi sekulan banoki. Etcham 228. Tobiasek bere semeari eman ziozkan kontseilu premiatsuak ororentzat on dire. Zerb IxtS 60. Konsailu bat banikek / hiri emaiteko. Balad 216. Solasta zite harekin eta jarraik haren kontseiluer. Ardoy SFran 121. Kontseilu bat zueri, / oi gazte maiteak. Mattin 54. Bentariak emaniko kontseilluaren araberan. Berron Kijote 88. Hainbeste ikasleren bisitak egunero zernahi kontseilu eta laguntzaren galdez. Larre ArtzainE 121. Esan daiteke, kontseilu moduan, hobe litzakeela, dudakoetan, erregela hori kontuan edukitzea. MIH 99.
v. tbn. Brtc 65. UskLiB 69 (17 -seillü). MarIl 103. Jaur 387. Dv LEd 229. Gy 196. Laph 199. CatS 62. CatJauf 94. Barb Leg 145. Larz Iru 56. Xa Odol 134. Lf in Casve SGrazi 14. Konseilu: CatLav 127 (V 68). CatLuz 20. Lf Murtuts 19. Konseillu: Mat 148. EZ Man I 38. Harb 130. Bela 14. Hm 194. ES 171. Ch III 57, 1. He Gudu 111. Mst III 30, 1. Mih 82. CatLan 51. Arch Fab 161. Bordel 124. Konsellu: Lard 198.
sense-2
2. + konseilu, kunseilu. Consejo (junta, asamblea).
Harekin ziradenék bil zezaten konseillua. Act 5, 21 (TB bildu zuten konseilua; He batzarra, Dv biltzarra, Ol batzarrea, BiblE Biltzarre Nagusia). Eztüt uste zien herriko Konseillüiak berzela endelgatzen düiela. Etchart 9.1v. Igorriren düzie sarri gure Konseillüra. <-lheura>. Ib. 1.2r. Jin ditean erri ontara, gure Konsellu Andiara. MRos 16.1r. Aita, Seme, Espiritu / baitzare sakratua, / zurez osatzen da Korte / sainduko konseillua. EZ Noel 140. Saristatü baitirate parropiaz, gure errege jaunaren, haren konseillüko eta intandanten erregla honen arau. Bp I 23. Lehenik bere parlamentari edo konseilluari galdegin zioela hitz arrotz haren erraiteko libertatea. ES 165. Gasturik ezin eginen du kontseiluak onhetsiz baizen. JesBih 422. Erregeren konsellukoa Don Enrique laugarrenaren denporan. Izt C 476. Konseilua bildurik. Arch Fab 203. Iduki zuen hortako gerlako kontseillua. Gy 153. Orai kontseilu jeneraletik eta sarrixago deputatugoatik kentzera baiteramate. HU Aurp 145. Fedearen Propagazioneko Obraren Kontseilu Nagusiak. Prop 1906, 49. Süperiürrak bildü zian kontseillia eta deitü zian Haritchabalet. Const 19. Diziplinako kontseilu hartan ez zuen apezgaiaren aita kofesor harek deus erraiterik. Larre ArtzainE 194. Kontseilu hau Nafarroako erreinuko Kontseilua da. MEIG IV 69.
v. tbn. Konseillu: Harb ã 6r. Revol 93. In CatLan 3. Konseilu: CatLav pról (V 1). Hb Esk 192.
azpiadiera-2.1
Concejo, ayuntamiento.
Barkoxeko kunseilian / dira phena handian. Etch 482. Herri hartako hauzo aphezak eta konseiluko hiru gizonek erran zutela goraki eta paperean ezarri. Elzb PAd 8. Pariseko kontseiluak holetan 80 gizon badauzka. HU Zez 89. Luzaideko herriak / Emen nago entzunik / Aspaldian ez duela / Konseiluko gizonik. (1920). LuzKant 83. Herriko kontseilua bildu behar zen lehen aldikotz. Barb Sup 39. Kontseilua bildurik, / hango kalapita! Etcham 62. Jaun mera bere konseiluarekin. Lf Murtuts 18. Kontseilu hortan sartuak ziren / populuak hautaturik. Mattin 91. Kontseiluko gizon batekin. Etchebarne 44.
v. tbn. JE Bur 183. Larre ArtzainE 301.
sense-3
3. Consejero.
Traidore da bere buruaren, konseilluari gordatzen ari dena egiaren. "À son conseil" . O Pr 447. Atxeter zekeneti, abokatu goseti eta partida bien konseilu deneti, begira adi nola asaieti. Ib. 488.
azpisarrera-1
KONTEILUAN SARTU. Ponerse a deliberar.
Sarthu ziren konseilluan erromatarrak ea zer eginen zuten Kartagoko hiri hartzaz. Ax 30 (V 18).
azpisarrera-2
KONTSEILU HARTU. (-eillu Urt I 163).
a) Reunirse en consejo, ponerse a deliberar.
Fariseuék konseillu har zezaten nola hura hatzaman liroiten hitzean. "Prirent conseil". Lç Mt 22, 15 (He hartu zuten xedea, TB elhatu ziren, SalabBN hartu zuten deseina, Dv, IBk batzarre egin zuten, BiblE elkar hartu zuten). Elkhargana bildu eta / hartu dute konseillu, / ni behar nautela habe / laidotsura altxatu. EZ Eliç 176. Midikuek elkhargana bildurik, eta konseillu harturik, erran zioten enperatrizari. Ax 406 (V 265). Gure eginbideak estudiatuz eta ikhasiz, eta konseilu hartu gabe gauza inportantik batere ez eginez. CatLav 44 (V 29).
b) Recibir un consejo.
Koleraz betherik dagoena ezta konseillu hartzeko gai. Ax 302 (V 201). Hainitzetan aditu dut segura dela enzutea eta konseillu hartzea emaitea baino. SP Imit I 9, 3. Har zazu bethi ere konseillu gizon zuhur eta prestu baten ganik. Ch I 4, 2. Izan dezagun arthe horren gaiñean konseillu hartzeaz gure diretora ganik. He Gudu 153. Ardüra konseillü har ezazü tentatü zirenian. Mst I 13, 4.
azpisarrera-3
KONTSEILU-EMAILE (konseillu e. SP). Consejero. "Qui donne conseil" SP.
Zaren zerori zure abisu eta konseillu emaille. "Admone teipsum" . SP Imit I 25, 11 (Ch mehatxa zazu, Mst koraja eta abisa ezazü). Hura düzü ene azkartarzüna, hura eni konseillü eta sokhorri emailia. Mst III 55, 5.
azpisarrera-4
KONTSEILU EMAN (-eillu Urt I 163). Aconsejar.
Gauza hunetan konseillu emaiten dut. Lç 2 Cor 8, 10. Hura da ene indarra, hark konseillu ematen deraut. SP Imit III 55, 5 (Ch gidatzen, Ol onu ta laguntza damaizkit). Konseillu emaiten diot alhargunari hetan ez bat ere sartzeaz. SP Phil 419s. Hobeago dela eta segurago mintzatzea baiño entzutea, eta konseillu ematea baino hartzea. Ch I 9, 3. Eta zé Caifas eman zioténa konsellu judioéi. LE Io 18, 14. Berak kontseilu emaiten daukun bezala. Jaur 196. Kide, dizut kontseillu, / egizun ihes, nausia dadiñ artio atzartu. "Je te conseille" . Gy 38. Konseilu emaiten dut / Urzo laguneri / Ez ditezela fida / Ihiztarieri. LuzKant 65. Errexago baita, ordea, kontseilu emaitea etsenplu emaitea baino. Xa Odol 39. Gazteeri zeien kontseilu eman bere bertsuan. Larre ArtzainE 116.
v. tbn. Bordel 152. Etchebarne 76.
azpisarrera-5
KONTSEILU ESKATU, KONTSEILU GALDETU, KONTSEILU GALDEGIN. Pedir consejo.
Begira zaite, beraz lehenbizi heldu zaitzun desiraren gainean sobera permatzetik niri konseillu eskatu gabe. SP Imit III 11, 2 (Ch ni konsultatu gabe, Mst ene gogorik jakin gabe, Ol nerekin ituntzeke). Konseillu galdetu behar zaiela presuna zuhur eta prestuei. Ch I 5 (tít.). Jinkoari diozun obedienzia bihurtu baño lehen edo zure buruari edo munduari konseillu galdeiten badiozu, ez duzu obedituko. Mih 90. Kofesorari eta bere erretorari kuntseillü galthatü. CatS 93. Bere zuhurtzia eternalari kontseilu galdegiten bezala dio. Lap 113 (V 53). Holakoei kontseilu galdatzea bekhatu da. CatJauf 77. Buruzagiek ixtudianten ama eta arreber galdegin balute bederen kontseilu. JE Ber 73.
azpisarrera-6
KONTSEILUZ. Confidencialmente.
San Luisek etzuen ongi hatrzen nihor ixilik eta konseilluz minzo bazen konpainian eta beregainki mahainean. "En secret et en conseil" . SP Phil 364 (He 367 konsillukara).
kontseilu
<< kontra 0 / 0 krosketa >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper