Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

283 emaitza honen bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (281)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 kantu.
sense-1
1. (gral.; Lcc, SP, Urt IV 156, Ht VocGr 336, Lar, Arch VocGr , Gèze (kh-), Dv, H). Ref.: A; Iz ArOñ; Etxba Eib; Elexp Berg.
Canción. "Cantiques" Ht VocGr. " Oso kantu polittak dazki zure amak " Elexp Berg. v. abesti, kanta, kantxoi.
tradizioa
Tr. Documentado en todas las épocas y dialectos. Hallamos un único ej. de kanto- en Azcue (v. infra KANTUAN). En DFrec hay 133 ejs.

Mosen Bernat Etxeparere kantuia. E 229. Kantu eta laudorio Iainkoari. Lç Eph 5 tít. Kantu dulzeaz loadu. Lazarraga 1169r. Aingeruen kantuek / gaituzte gonbidatzen. EZ Noel 59. Zure dosteta ergelez, zure kantu imodestez. Brtc 248. Elexako funzinoe, soñeko baltz ta kantu tristiak. JJMg BasEsc 267. Zapatainaren kantiak / zuen iratzarerazten. Arch Fab 225. San Franziskok egin zuan eguzkiyaren kantuba. Bv AsL 399. Amodiozko kantu bat. AB AmaE 156. Kantu errikoiak. Ib. III. Zure kantuak eta ez beste gauzak ixur-erazten dizkidala nere malkoak. Urruz Urz 48. Ernerik hartzen eta izkribatzen zituela Eskualdunen kantu ederrak. Arb Igand 8. Bazirudiyen kantu tristiak dantzarako gogua ematen ziyotela. Iraola 13. Mahainaren inguruan jarri baino lehen, kantu bat emaiten dute. Ox 41. Goazin bertsulari famatuaren kantu zenbaiten ikhastera. Ib. 207. Amak iruin bitartean kantatzen zition kantu probenzar ederrak. Or Mi II. Gure kantu hetaz orroit zira ote? Iratz 15. Kantu horrek dituen hameka koblak eman artean. Lf Murtuts 46. Berterretxen kantuaz oharpen bat. Mde Pr 185. Elizako kantu baten emaiten ari tuk. Ib. 291. Karmañola zeritzan erreboluziño kantuaren doñupean. Etxde JJ 20. Indoxinako kantu zahar batek erraiten du. JEtchep 92. Jardungo dot kantu abesten. Gand Elorri 211. Bere kantu alaiak kantatuaz nola zetorren. Salav 107. Artzain gazte batzuen kantuak. Ardoy SFran 33. Pozaren pozaz kantura nator / txori bat oi dan bezela. Lazkao-Txiki in Uzt Noiz 67. Antzerkia beti kantu eder batek bururatzen du. Lf in Casve SGrazi 14. Errexki ikasi nituen elizako kantu horiek. Xa Odol 29. Kantu zaarrak dion bezela. AZink 53. Ugariagoa da izen berbereko beste bilduma hau, ehun kantutik gora bai baititu. MEIG II 133.
v. tbn. Ax 588 (V 378). SocLen 532 (Eibar, 1685). Acto 351. Lg I 280. Ub 167. Zuzaeta 98. LE Ong 27v. AA III 476. FrantzesB I 27. JesBih 431. MarIl 4. Oxald in AstLas 74. Hb Esk 72. JanEd I 95. Bordel 146. Bil 165. Laph 192 (kh-). ChantP 38 (BN). Xe 206. Jnn SBi 97. Elsb Fram 137 (kh-). Zby RIEV 1908, 757. AzpPr 114. HU Aurp 117. Ag AL 31. Azc PB 119. CatJauf 16. Iraola 13. JE Bur 79. StPierre 12. Etcham 195. Zub 19. Barb Sup 187. TAg Uzt 278. Zerb IxtS 56. Balad 243. SMitx Aranz 222. Lek SClar 104. Akes Ipiñ 14. Basarri 183. Arti MaldanB 202. Larz Senper 96. Gazt MusIx 167. SM Zirik 85. Osk Kurl 128. Othoizlari 1963, 499. Salav 106. Ibiñ Virgil 24. NEtx LBB 375. Ardoy SFran 81. Uzt LEG I 339. TxGarm BordaB 24. Etchebarne 146. Ayesta 45. Khantü: Egiat 114. Etch 458. Const 39 (ka-). Ip Hil 3. Casve SGrazi 64.
azpiadiera-1.1
Canto (no ref. a personas).
Zisneak hiltzerakoan bere kantua erredoblatzen du. Ax 187 (V 127). [Txorien] kantubagaz. Zuzaeta 139. [Kardantxilloa] zoragarria aren samea / zoragarria kantua. Zav Fab RIEV 1907, 94. Egaztien artean zu zare errege, / luma bezin ederra badezu kantua. It Fab 258. Oillarraren kantua / bethi zuela aitzindua. Gy 59. Zelan zan kantu / txoritxo polit arena. AB AmaE 463. Kukuak ere / kantu motela jo baitu. Or Eus 220. Eta kantu gozoak kantari ez ebazan eroan ba [txoritxuak] basoetxe polit-polit bateraiño? Bilbao IpuiB 213. Papo gorrien kantu eta musika. JEtchep 25. Kukuak bezela kantu zaarra dabe [zozoak] . ; / ta txintxarri aspertu ta aizeak t'errekak / t'euriak bezela, kantu zaarra dabe. Gand Elorri 209. Kukuak bere kantu ozenez atzar arazi oihana. Xa Odol 197. Ontzaren kantu trixtea. Berron Kijote 153s. Txori ta kilkerren kantu-zalaparta entzunik. Ataño TxanKan 43. Txori-kantu, pixti-otsak eta bildotx-marrakak entzunez. Ostolaiz 17. Xorien kantuak. Larre ArtzainE 35.
v. tbn. Ag Serm 560. JE Bur 148. Barb Sup 23. Laux BBa 16. Munita 22. Etxde JJ 22.
azpiadiera-1.1.1
Haren gatik elizan tuk organoen kantuak.EZ Man II 17. Noiz ote dut entzunen lurraren kantua. Iratz 130. Izadiaren kantua. Erkiag Arran 197. Uraren kantua. Gand Elorri 70. Eleiz-torrean kanpaien otsa / iru durundin kantua. BEnb NereA 149. Aizeraren larrosazko kantua. Alzola Atalak 64.
azpiadiera-1.2
(Como segundo miembro de comp.).
Dena xori-kantu ziren erregebidearen bi bazterretako arbola handiak. JE Ber 8 (v. tbn. xori-kantu en Xa Odol 97). Galeperraren poxpolin-kantua. TAg Uzt 83. Esker-kantu. Iratz 150. Labur samarra, baiña oillar kantua baizen eragin eta bizia dogu. Erkiag Arran 34. Sarats ondoko ur-kantu bat da / zuon jai-aldi argia. Gand Elorri 151. Erri-kantuetatiko Alvarez Gatoren lelo mistikuak. Gazt MusIx 160. Olatu negarra / du bere lo-kantu. NEtx LBB 351. Ordurarte iñoz be entzun ez neban txori-kantu bat entzuten zan. Alzola Atalak 46.
v. tbn. Maite-kantu: TAg Uzt 74.
azpiadiera-1.3
Cantinela, tema o asunto que se repite con insistencia. " Horrek beti kantu bera du (G-goi, BN-arb). Betiko kantua! (G-goi)" Gte Erd.
Astelegun, igande, bethi kantu bera, / sabelkoitarrak goiti, Xalbador behera. Ox 38.
azpiadiera-1.4
--Eta tobera mustrak? --Hori beste errusinola baten kantua da. Beti izan naiz ni haien etsaia. Arti Tobera 278.
azpiadiera-1.5
Mayi ahantzirik, dantza eta kantu anjelus arte.Lf Murtuts 54. Kantu ta bertso aritzen ziran Jainkoak daki noiz arte. Etxde JJ 32. Dantzan ari dira, soñu ta kantu. NEtx LBB 316. Sehaska huni buruz, kantu eta kantu / irri baten aiduruz astia dut galdu. Kantuz 74 (ap. DRA).
azpiadiera-1.5.1
Kanpoan denek hil-sistu, eta guk kantu-ta kantu. Iratz 147.
sense-2
2. Canto, arte de cantar.
Alako afiziyua artu ziyon kantuari eta panderua jotziari, etzigun pakerik ematen. Iraola 14s. Bertsolari izakera kanturako obea baita lanean aritzeko baiño. Etxde JJ 268. Anaia guziak bezala, pilota eta kantua maite ditu. In Xa Odol 293.
azpisarrera-1
KANTU-AIRE. Canción.
Mus partida bat edo bertze eta kantu aire batzu elgarrekin emaiteko. InXa Odol 292. Música de una canción.
Gure kantu aire xahar batzuetan ezartzen ebanjelioko hitzak. Larre ArtzainE 285.
azpisarrera-2
KANTUAN (V-gip ap. Elexp Berg). Cantando. "Kantuan zetorren goizeko seiretan" Elexp Berg. v. KANTUZ.
tradizioa
Tr. Documentado únicamente en textos meridionales.

Makil batekin kantuban saiatzeko gisan. Sor Gabon 19. Munduan doatsu da kantuan dagona. AB AmaE 397. Asi giñan kantuban / biyok lau puntuban. AzpPr 43. Neskatxen irriak eta udaleneko loreak kantuan laztantzen dakikana. Or Mi 68. Gaztiak kantuan ta / zarrak eragusian. Balad 143. Pernandori adarra jote alde, asi zan kantuan. SM Zirik 37. Egun dana kantuan pasatzen zuan. And AUzta 61. Beti bezela alaitasunez / saia gaitezen kantuan. Lasarte in Uzt Noiz 127. Egun guziko lanak ez die barkatzen gaua kantuan pasa aal dezaten. Berron Kijote 130. Kantuan jarraitzen dutenentzako. Ostolaiz 63. Lehenik haurtasunetik gaztetasunerakoa, zintzurrak kantuan oilaskotzerat emaiten. Larre ArtzainE 133.
v. tbn. Apaol 95. EA OlBe 12. Etxde JJ 270. Lek SClar 105. Erkiag Arran 101. Auspoa 39, 66. Salav 107. NEtx LBB 319. Olea 85. Insausti 100.
azpisarrerakoSense-2.1
(No ref. a personas).
Txoria amorratzen dagoala kantuan asitzeko. Apaol 101. Txori batzuk negarrez / besteak kantoan. Azc PB 50 (Ur PoBasc 232 Txori batzuk kantetan / diadarren moduan). Belea kantuan egondako lekuan ukituta artoa jan degu. And AUzta 51. Basuan diran txori guziak / asiko dira kantuan. Uzt Sas 321. Egun agitze lausoan, urretxindorra kantuan. EZBB I 88.
azpiadiera-1.1
(Como segundo miembro de compuestos).
Abijak egiñik. Soñu kantuan dabiltz. Ur MarIl 125. Zelai zentzu gabe inguruz / txoriak arrats-kantuan. Gand Elorri 213. Ontza, berriz, gaillur garaienetik eguzki sarrera oartuz, gau-kantuan ari da. Ibiñ Virgil 78.
azpisarrera-3
KANTUAN EGIN (V-gip ap. Elexp Berg). Cantar. "Afalostian kantuan ein giñuan aspertu arte. Kantau eta kantuan eiñ ez dira beti sinonimo. Boga-boga kantau giñuan, baiña zer zehazten ez denean Gabonetan kartetan jokatu eta kantuan eitten dou" Elexp Berg. v. KANTU EGIN.
Kantuan egiñaz... Apaol 66.
azpisarrera-4
KANTU-BIDE. Tema para cantar.
Itz neurtuak jartzia / zaigu gogoratu, / zerbait kantu-bidia / naizikan paratu. Yanzi 206.
azpisarrera-5
KANTU-BILDUMA. Cancionero, colección de canciones.
Sallaberry-ren. Chants populaires du Pays Basque (1870) delako kantu-bildumari zor bide diogu. Mde Pr 185.
azpisarrera-6
KANTU-EGILE, KANTUGILE. Autor, compositor de canciones.
Xara mintzo lodiz, / Oxalde kantugile, zahar ez balitz! Ox 204. Hau pertsuzale porrokatua zen eta bera kantu egile pollita. Xa Odol 32. Hauek, enetzat, pertsu idazleak edo kantu egileak dira, eta zonbaitek deitzen dituzte olerkariak. Ib. 66.
azpisarrera-7
KANTU EGIN. Cantar. v. KANTUAN EGIN.
Haren aizoak, diruz josiak, / kantu, ez loik etzuen egiten. Arch Fab 225. Ez da aski elizan othoitz eta kantu egitea. Arb Igand 141. Anaiekin eginez lan, otoitz ta kantu. Iratz 173. Kopet ilunak arraitu nahiz egin dut irri ta kantu. Ib. 71. Denek betan polliki / ein dezagun kantu. Etcham 157. Jo 'zazute txistu, / eta danbolinak, / egizute kantu / gauzako Reginak. Mde Po 18.
azpisarrerakoSense-7.1
Xoria, zaude ixilik, ez egin khantürik.ChantP 24.
azpisarrera-8
KANTU-ERREPIKA ( (Dv, A)). a) "Refrain de chant" Dv. "Estribillo del canto" A. b) Canto, canción.
Kantu errepika bat / hor dut nik aditzen. Etcham 195.
azpisarrerakoSense-8.1
( kantu-errepikan, cantando).
Ostatuan frantsesez kantu errepikan. Zby RIEV 1908, 84. Arrosarioak eskuan, kantu errepikan. Barb Sup 138.
azpiadiera-1.1
( kantu errepiketan ).
Bere sei alabak aldean, oro kantu errepiketan oraiko Oldarra guziak bezen ederki! Zerb Azk 108.
azpiadiera-1.2
" Kantu-errepikaz egotea, chanter à gorge déployée" Dv.
azpisarrera-9
KANTU-ERREPIKOTSEZ. "Arrapikotsez, (S) en chantant à pleine voix. Kanthü-arrapikotsez" Lh. v. KANTA-ERREPIKOTSEZ.
azpisarrera-10
KANTU-GIDARI. Que dirige el canto.
Ignace beste beneditar fraile kantu gidariaren anaia. Larre ArtzainE 288.
azpisarrera-11
KANTU-IRAKASLE. Profesor de canto.
Beneditarrak ekarrarazteko kantu erakasle. Larre ArtzainE 284.
azpisarrera-12
KANTU-KANTARI. a) Cantor.
Txoria kantu- / kantari eder, / elorri zaarra / lorean. Gand Elorri 161. b) (Uso pred.). Cantando.
Ordu bete ariñago jagi zan oetik, ta kantu-kantari jagi be. Bilbao IpuiB 142.
azpisarrera-13
KANTU-LAN. Ejercicio del canto, de la canción (incluida normalmente su composición).
Kantu-lanian iru obenak / dirala dudarik gabe. MendaroTx 325. Zure ganik hartu dut / egun nik ordena, / kantu-lana altxatzeko / ahalik gorena. Mattin 40. Sekulan ene kantu lan hontan, hitzetan ta idatzitan, / ez det, ordea, iñon agertu amodioa baizikan. Xa Odol 270. Egungo egun zoragarria argitu duen Jaunari / eskerrak eman behar diozkat, lotzean kantu lanari. Ib. 289. Kantu-lanean asiak giñan / asko bezela gazterik. Uzt LEG II 261. Kantu lana hain gogozko duen Aita Antonio Zabalaren hitzaurrea dator. MEIG III 51. Honen kantu-lana ederlana ere badela zatirik egokienetan. MEIG IV 120.
v. tbn. Auspoa 77-78, 298.
azpisarrerakoSense-13.1
Canción, composición para ser cantada.
Kantu-lanian edo bertsotan / abiatzen naiz esaten. Auspoa 97, 134. Seigarrenakin amaitutzen det / nere kantu-lan berria. AZink 60.
azpisarrera-14
KANTU-HOTS. Sonido de canto.
Parre-karkara ta kantu-otsa ugari uzten zuan bere ondoren. TAg Uzt 212. [Artzai] aien kantu otsera lakoiñak (linkeak) ere arriturik lotu ziran. Ibiñ Virgil 54.
azpisarrerakoSense-14.1
Canto (de animales).
Zamorroen kantu-otsa zetorren nunaitik. TAg Uzt 251. Kukuen kantu otsak entzun zitezkean. Basarri 37. Entzuten dan garaian / ontzen kantu-otsa. Insausti 185.
azpisarrera-15
KANTURA. a) "A cantar. Gaur ezin ddot joan kantura, juntia daukat eta" Elexp Berg.
Pozaren pozaz kantura nator / txori bat oi dan bezela. In Uzt Noiz 67.
b) Al sonido del canto.
Nere billa zijoazenak, unetxo bat ixil ta erne egotea aski ziteken, ni kantura billatzeko. Ataño TxanKan 143.
azpisarrera-16
KANTUTIK. "De cantar. Kantutik zetorrela bidera urten zotsen" Elexp Berg.
azpisarrera-17
KANTU-XARAMELETAN. Cantando.
Orduan, beren Eskual-Herriko kantu-xarameletan hasten ziren. Barb Sup 164.
azpisarrera-18
KANTUZ ( (Dv)). Cantando. "Kantuz egotea, chanter" Dv. v. KANTUAN, KANTAZ.
tradizioa
Tr. Documentado sobre todo en textos septentrionales.

Iautsi da zeruetarik / ikhustera zu kantuz. Arg in EZ Noel 23. Soiñuz eta kantuz hasten zela eta halatan bere gaitza eta kolera ahantzten zeitzala. Ax 316 (V 210). Han bethi dohatsuen balsan / kantuz zure laudatzeko. 115. Egun osoak eta gauetarik parte bat kantuz elkarrekin iragaiten gintuen. Dv Telem 37. Itz-neurtuak kantuz egoki emateko duten doai berenezkoa. Izt C 215. Zapataiñtto bat hari zen kantuz bere lanean. Gy 79. Munduari nai diozkat / kantuz adierazo. Xe 154. Bethi othoitzean eta kantuz. Arb Igand 7. Kantuz errepikan. StPierre 37. Artho xuritzen ari dira, hiruak kantuz. Barb Sup 106. Bere atsegin, bai eta penak, / kantuz dauzku esplikatu. Etcham 224. Kantuz goazi lerro-lerro, bihotz osoz airetan. Iratz 123 (148 hil-kantuz, 130 amets-kantuz). Etxerakoan / erromesak kantuz doaz. SMitx Aranz 187. Kantuz sortu naiz eta kantuz nauzu bizi. Canc. pop. ib. 190. Radioa mintzo da, kantuz ari, musikan ari. JEtchep 75. Praille gazte batzuk kantuz ari dira. Vill in Gand Elorri 15. Lan neketsua kantuz arindurik. Ibiñ Virgil 75. Jesusi nai diote / kantuz lo eragin. NEtx LBB 304. Orduan hasten naiz kantuz. Xa Odol 97. Kantuz ihardestea baiteraut galdatu. Ib. 93. Hartzen dugu Baionarateko treina, segur alegeraki, bide guzian kantuz. Etchebarne 76. Bera izan da kantuz / jarri nauena. Zendoia 96.
v. tbn. Tt Onsa 82. JesBih 398. Laph 207 (kh-). Elzb Po 195. Bv AsL 49. Zby RIEV 1908, 757. Jnn SBi 50. AzpPr 118. Ip Hil 9 (khantüz). HU Aurp 117. Xikito (khantüz). JE Bur 159. EusJok II 64. Inza Azalp 121. Muj PAm 25. Tx B I 248. Zub 78. Zerb IxtS 55. Mde Po 55. Basarri 72. Arti Tobera 268. Izeta DirG 73. BEnb NereA 137. Ardoy SFran 63. Uzt Noiz 91. Lf in Casve SGrazi 14. Ayesta 100. Larre ArtzainE 250.
azpisarrerakoSense-18.1

(No ref. a personas).
" Kukia ari da kantuz (BN-ciz)" Gte Erd 206.
Oilandak elizan kantuz. Monho 36. Primaberan zoinen eder den xoria khantuz phaguan! ChantP 292. Xoriak oihanetik kantuz abiatzen. Elzb Po 193. Xinaurri-xoria, zuhaitzaren puntan kantuz hasten delarik. Dass-Eliss GH 1923, 418. Bas'oilarra kantuz. Barb Sup 129. Liliak irriz, xoriak kantuz. Ox 141. Udaberriko egun batean, / kukua kantuz basoan. Basarri 39. Lorak usaintsu, txoriak kantuz. BEnb NereA 188. Basoetako txoriak alai / kantuz jartzen diranean. Olea 122. Xoriak kantuz arboletarik. Xa Odol 343. Zozua eta birigarrua / kantuz ai diran tokira. Uzt Sas 331.
v. tbn. AB AmaE 384. Zby RIEV 1908, 212. Jnn SBi 93. Ox 147. Balad 154. Gand Elorri 133. Mattin 29. Xa Odol 294.
azpiadiera-1.1
Horra non eliza dorretik ezkila saindua kantuz abiatzen den.Arb Igand 67. Ondoan kantuz ari zaut suaren garra, / dantzan pindarra. Ox 167s.
azpisarrera-19
KANTUZ-KANTU. Cantando.
Kantuz-kantu ukurtxago, begiek ezin ikusiz, / baginauden tin-tinki bat. Iratz 147.
azpisarrera-20
KANTUZKO (Adnom.). De canción.
Orhoitzen garela egin dukezun faboreaz / milla esker itzulzeko kantuzko ahaireaz. EZ Man II 146. Goguan daukazkite / kantuzko esanak. Xe 288. Kantoi iskinetan bere kantuzko saiuak egin zituanian. Bv AsL 50. Orok badakigu Poesia dela khantuzko edo koblazko lenguaia, hitz neurtuzkoa. Elsb Fram VII. Oso trebia dago / kantuzko lanian. AzpPr 30 (v. KANTU-LAN). Zertaz dute bederen kantuzko gudua? JE Bur 146 (v. tbn. kantuzko gudu en Mattin 42). Alare suelto ari / kantuzko platikan. JanEd II 139. Kantuzko pleitue. In Muj PAm 55. Kantuzko lanen astera nua / pelota dala bitarte. TxGarm in Auspoa 39, 23. v. tbn. Ud 77. AB AmaE 147. Tx B III 59.
kantu
<< joan 0 / 0 kexati >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper