Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

283 emaitza honen bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (281)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
azpijan.
sense-1
I . (Sust.).
azpiadiera-1.1
1. (V-gip).
Desgaste por debajo. " Aspíjana eiñ, la hace el agua [...]; el carpintero que gasta por debajo demasiado. Az(s)píjana dauko, se dice de la orilla minada por el río, o de una madera que deja hueco por debajo al no ir derecho" Iz ArOñ. .
azpiadiera-1.1.1
(V-gip, AN-larr). Ref.: SM EiTec1; Etxba Eib; Iz ArOñ; Inza NaEsZarr 339; Elexp Berg.
(Fig.). Intriga, conspiración; engaño, fraude. "Azpijan, desfalco, conspiración" SM EiTec1 (los ejs. que cita son de azpijanian; v. infra). "Azpijana, conspiración, intriga, hacer malas ausencias. sinón. irutxurra" Etxba Eib. "Aspíjana ein txak orri, le han estropeado solapadamente un negocio" Iz ArOñ. "Azpi-jana egin dioi, izkutuan salatu edo maltzurkeria egin diote" (AN-larr) Inza NaEsZarr 339. "Labor de zapa, conspiración. Agirixan oso gizon ondrau moduan azaltzen da baiña gero ikusi ein biar ze azpijan darabillen" Elexp Berg. Cf. AZPIAK JAN. v. azpilan; azpikeria.
Bere yakite ta zuurtasun eta guzti, azpi-yana egiten neutson, arik eta zatirik obeena beti edo geienetan neuganatzeraino. Or Tormes 17. Gauza bat esan; bestea egiñ, / ezta azpijana besterik. Basarri 64. Andrazko oker baten azpijanegaittik. Etxba Ibilt 490. Bere berba-iturri samur eta ugariz, zuzenian, azpijanez . Beiena-ren ondamendia ekarri guraz dabizenen aurka. Gerrika 194. Gogo-gogoko izango du zenbaitek [Marco] Antonioren adiskide zenarenganako leialtasuna, zenbaitek gorroto honen handinahi eta azpijanak. MIH 315.
azpiadiera-1.1.2
" Aspíjana eiñ [...], hacer deudas en secreto" Iz ArOñ. .
azpiadiera-1.2
2. "En el juego de bolos, un efecto especial que se le imprime a la bola al lanzarla. Azpijan geixegi emun jotsat " Elexp Berg. Cf. AZPIJAN JOAN.
sense-2
II . (Vb.).
azpiadiera-2.1
(V, G, AN-gip). Ref.: A (azpi); Garbiz Lezo.
Minar, socavar por debajo; intrigar, conspirar. " Azpi-jan, azpiak jan, a) socavar el suelo; b) murmurar de alguien" A. "Quitarle por abajo a un árbol o monte para luego caerse más fácilmente" Garbiz Lezo 219.
Lur ustel ta zoko urak azpijanak, berekin negarra. Or Poem 527.
sense-3
III . (Adj.).
azpiadiera-3.1
" Azpijana, saldua, itz txuri, falso, traidor" Ayerb EEs 1914, 175. "Falso, traidor" BeraLzM.
azpisarrera-1
AZPIJANEAN ( (V-gip)). "Azpiajanian ibilli, conspirar. Mundu erdixa bizi da azpijanian beste erdixan aurka" Etxba Eib. "Atzetik azpijanian jarduntzen daben gizona da" Ib. "Kontablia azpijanian arrapau dabe. SM EiTec1. "Biargiñak ez daoz konforme-konforme eta uezabari azpijanian diardue" Ib. "Aspalditxuan alkarrekin ikusteittut eta itxuria azpijanian dabitz" Elexp Berg.
Etxian eskerrik geixen zor detsenak azpi-janian dittuenian, ondasun guztiak baño geixago ardura daben gauzian aurka. Etxba Ibilt 478s. Aspalditik azpi-janean ari zala banekiken. Ataño TxanKan 212s. Bada, gainera, hirugarren arrazoia, ez agerikoa, baina azpijanean, satorraren gisa, ari dena gure ". dizkigute-gipuzkera" gaxoaren aurka. MIH 390. Atila gizarajoa! Gogorrean ezin, eta azpi-janean liluratzen dute Erromar izeneko emakume apain haiek. MEIG I 142.
azpisarrera-2
AZPIJANETAN. Intrigando.
Arro aundia ezaguna da, / baiña ez arro apala; / disimuluan azpi-janetan / ez da izaten motela. BEnb NereA 262. Lanean baiño azpi-janetan / geiago da nekatuko. Ib. 263. Errezelo ta azpijanetan, / eta alkarren beldurrean... / Guk nai genduken pake santua / ez dago oso urrean! Basarri 166.
azpisarrera-3
AZPIJAN JOAN. "Azpi-jan doa (V-m), en el juego de bolos, se dice de una bola que va a su destino ocultando sus agujeros" A.
azpijan
<< azpi 0 / 0 aztal >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper