Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

283 emaitza honen bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (281)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
haxe.
sense-1
(BN, S ap. A ; SP, Arch VocGr , VocBN , Gèze, Dv, H, Foix, Lrq; axe BN-mix, S, Sal, R ap. A ) Carga, peso (sentidos prop. y fig.). "Faix" SP. "Charge" Gèze. "Fardeau, charge d'homme" VocBN. "Charge, faix, fardeau" Dv. "1. paquet, botte, petite charge, petit fardeau [...]. 2. charge, fardeau, en général [...]. 3. au moral: charge, peine, le dû" H. "Axe: 1.º carga, montón, fajo. Iratzaxe, montón de helechos. Belar-axe, montón de hierbas. Abar-axe, egur-axe, carga de leña. [...] 3.º Haxe, peso, castigo" A. "Aupizaka goratu xu axea (Sal)" Ib. s.v. aupiz. "Charge" Foix. "Fardeau, transporté à dos d'homme" Lrq. "Charge, poids, karga, hazta, zama; -sur le dos, haxe" T-L. Leiçarraga (Decl ã 7v) da haxia (junto a kargá) como equivalente suletino de zama.
Ordu hartan afer date hari apelatzia [...]; / Batbederak egarriko orduian bere haxia. E 35. Lehen neur' egitekoen haxe / Bakoitza baitzautan sortaxe. O Po 49. Ene haxia arhin da, eta ene uztarria dulze eta eme. Tt Onsa 170. --Artzañak bere ardier emaiten deritzen eskolak Jinkoari laketago zaitzoia, eziz atzenak? --Bai, zeren arimen haxia egari behar dianarena baitira. Bp II 11. Iondane Petiriren ondokoa, eta eliza güziaren haxia egarten dian Büria delakoz. Ib. 121. Aigu, lagunt nezak, / Dio egurkariak, / Haxe honen altxatzera, / Bizkarriala ezartera. Arch Fab 119. Asto zenaren haxea ordian / Ezarri zioten bizkarrian. Ib. 193. Ai nere Jainkoa! haxe gaitz hunen petik, nola ilkhi, nola berriz gainera igan naiteke? Dv LEd 64. Abrahamek estekatu zion beraz bere semeari, bizkarrean, egur zama edo haxe bat. Jnn SBi 6. Egür haxe bat bizkarrian. ArmUs 1899, 54. Ezkerreko sorbaldan zarta batetik dingilizka axea (maletatxoa) artuta. A Latsibi 13. Emazte bera ordian, saihetsetik bezala, hasi zen: "Gaixo haxia! ehian beste beharrik! Eskual 5-6-1908 (ap. DRA). Ekarriren dügia heben zer ützülia Haritxabaletek jauki zian bost kontrebanda haxeren salbatzeko? Const 30. Eiheramendiko bortan ziren gardak kafe haxiak karkanuetan han igaran zirelarik. Ib. 31. Zama bizkarrerat altxatzen lasto haxea bezala. Othoizlari 1958, 154. Sarri date gure haxia / heltürik güne hunian. Casve SGrazi 114.
haxe
<< hauxe 0 / 0 herritar >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper