Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

795 emaitza hamar bilaketarentzat

Sarrera buruan (27)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
hirurogei.
tradizioa
Tr. De uso general en autores vizcaínos y guipuzcoanos, en los que irurogei es prácticamente la única forma documentada (irudogei en fray Bartolomé (Ic I 70), iruoi en Txirrita (B II 263), iruroi (ta) e iroi (ta) en Insausti (91 y 130)). Para los dialectos orientales, se atestigua ya desde Leiçarraga en autores de todas las épocas (no se encuentra hiruretan hogei hasta finales del s. XVIII), pero su uso va disminuyendo progresivamente desde finales del s. XIX y apenas se encuentran ejs. del s. XX. Los suletinos (incluido Tartas), Leiçarraga y los alto-navarros emplean la forma (h)irurogei; entre los labortanos y bajo-navarros, escriben hirurhogoi los antiguos y Xalbador (Odol 245), e hiruhogoi los modernos. Hallamos irurogai en un texto alto-navarro de principios del s. XIX (FLV 1988, 147). En DFrec hay 42 ejs. de hirurogei, meridionales.
sense-1
(gral.; Mic 10r, Lar, Añ, H; hirurhogei S; Gèze), hirurhogoi (BN; Volt 126, SP (s.v. hogoi), Ht VocGr 425, Dv, H), irurogai, hiruhogei (S), hiruhogoi (BN; H; iruogoi L-côte), irorogei (AN-araq, R), irudogei, iruoi, iruroi (V-m), iroi. Ref.: A (irurogei, hiruhogoi); ContR 515; Lh (hiruhogei); Etxba Eib (irurogei); EAEL 175 .
Sesenta. "Irurogei que son 60 [...] derivados de iru, tres, y de ogei, veinte, añadiendo la R por abuso y depravación en muchas partes, y en otras no, porque dicen iruogei con toda su congruidad" (s. XVI) FLV 2008, 297. "Hirur-hogoi bat, une soixantaine" Dv. "Sesentón, [...] irurogei urtekoa" Lar. "Soixante" Gèze. v. HIRURETAN HOGEI.
Batak ehun, berzeak hirurogei. Mt 13, 8 (Samper, Ker, IBk, IBe (h)irurogei, Dv hirur hogoi, TB, SalabBN, Leon hiru(r)etan hogoi, Echn iruetan ogei). Hil zela hirur hogoi urthez. Ax 62 (V 41). Irurogei urtekoa. Lard 216. Irurogei urtean etziran ikusi. AB AmaE 311. Orain irurogei-irurogetamar urte. And AUzta 101. Hirurogei urte ditu. MIH 188.
v. tbn. Bp I 111. Tt Arima 118 (hirurhogei). Arz 46. Mb IArg II 290. Cb Eg II 134. Mg PAb 109. AA II 222. Astar II IX. Etch 338 (hirurhogei). Izt C 172. Ur MarIl 74. It Dial 67. Ip Apoc 14, 20n (hirurhogei). Arr May 111. Zab Gabon 26. Apaol 31. Bv AsL 165. Azc PB 54. AzpPr 127. PE 66. Ag Ioan 90. Itz Azald 115. Goñi 109. Urruz Zer 56. A Ardi 94. EusJok 55. KIkG 62. Alz Burr 22. Enb 154. Anmab Usauri 8. Kk Ab II 107. Tx B 223. Or Eus 248. Ldi IL 163. Eguzk GizAuz 24. Munita 84. JAIraz Bizia 32. Akes Ipiñ 29. Arti Ipuin 35 (hirurogei). Salav 33. And AUzta 39. Basarri 117. Zait Plat 19. Alzola Atalak 64. Berron Kijote 171. Uzt Sas 221. Alkain 118. Gerrika 15. Hirurhogoi: EZ Eliç 409. SP Phil 145. Lg I 311. Dh 124. Hb Egia 18. Jnn SBi 5. Mde HaurB 15. Larre ArtzainE 335. Hiruhogoi: JesBih 468. Hb Esk 128. Zby RIEV 1908, 85. Jnn SBi 120. Iratz 110.
azpiadiera-1.1
Gutiak heltzen hirur-laurhogoi urthetara.Dv LEd 163s.
azpisarrera-1
HIRUROGEIETAN. "Hirur-hogoietan, soixante fois" Dv.
azpisarrera-2
HIRUROGEI EHUN. Seis mil.
Irurogeireun edo sei mila urte onetan goiko ate orretan ots egiten diardue askok. A Ezale 1897, 87a.
azpisarrera-3
HIRUROGEITA. (Ht VocGr 422, Lar; hirurhogeita Urt II 122, irurogeta V-gip; Añ; irrurogeita [sic] Mic 10r; irorogeita R). Ref.: Iz R 515; Etxba Eib (irurogetamar). a) "Iruogetabi, 62" (Tabla de numerales del s. XVI). FLV 2008, 296. "Iruogeta amar, 70" Ib. 296. "Setenta, irurogeitamar" Lar. "Septuagenario, irurogeita amar urtekoa" Ib. "Septuagésimo, irurogeita amargarrena" Ib.
Urtean irurogei et amabi florin (AN, 1415). ConTAV 4.2.1. Hirurogei eta hamarretarano. Lç Mt 18, 22. Mila ta bosteun / urte alkarri eranzi, / irurogeta / lau geiago ganeti. Lazarraga 1202r. Borseun irurogeta lau (B. de Echaux, 1588). TAV 3.2.9. Milla ta laureun ta irurogetaamasei urteetan (V, 1609). ConTAV 5.2.7. Utzi zituen hirur hogoi eta hamar seme. Lg I 216. Irurogeita amabi milla idi. Lard 105. Irurogetamar urte zituan. Ag G 18.
v. tbn. (H)irur(h)ogeita: Lar, carta a Gandara 1. Mb IArg I 195. Cb Just 126. Ub 71. AA I 429. Etch 422. Izt C 88. Ur MarIl 112. Arr May 199. Xe 317. AB AmaE 95. Zab Gabon 26. Urruz Urz 46. Sor Bar 72. PE 19. Ud 57. AzpPr 87. Arrantz 76. Noe 22. Moc Damu 10. Kk Ab I 80. A Ardi 94. EusJok 141. Mok 4. Inza Azalp 108. Enb 92. Tx B 15. Ldi IL 65. Or Eus 207. Ir YKBiz 26. EA OlBe 95. SMitx Aranz 109. Munita 10. Etxde JJ 92. Zait Plat 19. And AUzta 74. Basarri 29. NEtx LBB 48. Alzola Atalak 101. Berron Kijote 58. Uzt Sas 21. Etxabu Kontu 85. Ataño TxanKan 223. JAzpiroz 40. (H)irur(h)ogei eta: Tt Arima 69. Bp II 119. Mercy 10. AA II 18. Izt C 188. Xe 265. Arr May 158. Ip Hil 201. Bilbao IpuiB 188. Etxba Ibilt 453. Zendoia 238. (H)irur(h)ogoi eta: EZ Man II 162. Harb 47. INav 159. ES 93. Urt Gen 4, 24. Lg I 201. Dh 263. Hb Egia 50. Elsb Fram 85. Xa Odol 143. (H)irur(h)ogoita: Dh 263. Mok 4. Xa Odol 271. Hiru hogoi eta: JesBih 388. Dv Lab 103. Jnn SBi 112. Barb Sup 149. Hiru hogoita: Hb Egia 67. Irurogeta: Mg PAb 184. Añ EL1 212. JJMg BasEsc 176. Astar II 156. Ur MarIl 50. AB AmaE 237. Azc PB 292. Itz Azald 151. Echta Jos 97. Otx 96. Kk Ab II 131. Akes Ipiñ 24. Arti Ipuin 37. Etxabu Kontu 37. Gerrika 115. Iror ogeita: Mdg 125.
b) Sesenta y tantos. v. hirurogeitaka.
Oin irurogeta urteak direala, olantxe eiten zan euskerea Orozkon. Akes Ipiñ 34. Irurogetak urte izango zituan gu bere ikastolan sartu giñanean. Etxabu Kontu 12.
hirurogei
<< hiru 0 / 0 hogei >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper