5 emaitza pazientzi bilaketarentzat

pazientzia (V-gip, G-azp, AN-gip-5vill, B, BN-arb, S; Urt, H; -nzia Lcc, SP, Lar, Añ, Izt 67r, Arch VocGr), pazentzia (S), pasientzia (Urt V 23), patzientzia. Ref.: Lrq (pazentzia); Elexp Berg; Gte Erd 133, 308. Tr. General hasta mediados del s. XIX, época a partir de la cual su uso disminuye. Pazien(t)zia es la var. más extendida. Pazen(t)zia se documenta en la tradición suletina (tbn. en alguna ocasión en Tartas (Arima 40) y en algún autor mixano); se encuentra además en Lazarraga, Goyhetche (42), Enbeita y B. Enbeita (NereA 29). En textos suletinos hay tbn. algunos ejs. de pazien- (UskLiB 74 y CatS 89). Hay pasientzia en Haraneder (junto a pazientzia), y patzientzia en Oskillaso (Kurl 152) y A. Zavala (in Goñi 15). En DFrec hay 13 ejs. de pazientzia, 4 de ellos septentrionales.

1. Paciencia. "Abuti [...] patientia [...], pazientziaz gaizki baliatzea" Urt I 67. "Impacienta, [...] pazienzia galerazo" Lar y Añ. "Pazientziatik ertenda gelditu zan (G-azp), pazientziatik atera dabilla (AN-gip)" Gte Erd 133. En AxN se explica igurikitza eta pairu (386) por sosegu eta pazienzi. v. 1 eraman (II), eroapen, egonarri. Pazienzia dugun eta Ieinkoak gitzan aiuta. E 235. Iren kontra, pazienzia. Bet 15. Iauna, auk pazienzia enegana, eta guzia pagaturen drauát. Lç Mt 18, 26 (SalaBN, Samper pazienzia, Echn pazientzia, He pasientzia; Or gibel; IBk, IBe emaidazu epea). Oi geiago sufrietako / eztot nik pazenziarik. Lazarraga 1195r. Pazienziatan proximo lagunaren agrabioak eta injuriak errezebitzea. Ber Doc 169v. Orain pazienziarekin igaro itzazu (Azpeitia, 1622). ConTAV 5.2.9, 125. Ezen zenbatenaz baitu luze pazienzia / Hanbatenaz eman ohi dik gaztigu larria. EZ Man I 91. Koleratzen eta zeure zenzutik eta pazientziatik ilkhitzen zara. Ax 279 (V 186). Ea Iaungoikoen kontra pazienzia galdu dabenz. Cap 92. Eztute gure pazienzia asaldatzen, unhatzen eta frogatzen uliek bezanbat. SP Phil 452. Pazenziaz gure fediaren borogatzia. Bp II 124. Bengatzeko deseo edo arrabiaren kontra pazienzia. OA 98. Erorzen zaie bihotza eta eskasten pazientzia den trabarik xumeena aurkhitzen duten bezaiñ sarri. Ch III 7, 2. Sufridu daiguzala pazienziagaz azote [...] bialetan deuskuzanak. Urqz 51. Erakusten duzuela humiltasun, emetasun eta pazientzia handi bat. He Eph 4, 2. Hek pasienziarekin yasatera. He Gudu 152. Ezpazira arren pazentziaren armaz lekhü orotarik zerbütxatzen. Mst III 35, 1. Jaunaren borondateaz batean txit pazienzia gozoaz zeraman [gaitza]. Cb Eg II 178. Jaunaren pazientziak badituela bere mugarriak. Lg I 218. Eukizu orain pazienziya. Zuzaeta 157. Jinkoak ikusirik hetan gure pazenzia. AR 318. Arrigarrizko emetasun edo pazienziarekin luzaro begira egon zan. Ub 50. Jopen pazientzia. Monho 100. Santa bati bere galdu eragingo leuskio pazienzija. Mg CO 177. Pazienziara eta mansotasunera zere burua oitutzeko. Gco II 55. Gáldus paziénzia. LE Ong 52v. Pazienzijatan eruan begiz jazoten jakazan gatxak. Astar II 105. Pazientzia eta errezinazione beharra badu. Jaur 188. Zük bazünü ükhen pazenzia. Etch 80. Da pazientzia / gaitz andia egiten / duena txikia. It Fab 119. Kaifasek epai au poz guziarekin aditu zuen, eta Jesusek ere bai, pazienziarik andienarekin. Lard 447. Ezkunziaren phenak pazenziareki sofritü. CatS 93. Alabaren ondoan belaunikaturik zirurien pazientziaren imajiña. Zab Gabon 48. Ezin euki izanda gaur pazientzia. AB AmaE 241. Erregek ez zuen galdu, ez bere pazientzia, ez bere begitharteko arraitasuna. Elsb Fram 98. Ezpagaitu ere altxatu nahi mundu huntan, bederen emanen daroku pazientzia. Jnn SBi 74. Pazientziarekin eta penitentziazko xedez hartzen baditugu [nahigabeak]. CatJauf 126. Baxilirekiñ bear / da pazientzia. Urruz Zer 83. Iñoiz egon naiz orduan baño / pazientziya obian. Tx B I 165. Lizentzia ez; peskan biar dana pazientzia dok. SM Zirik 14. Zer pazientzia erakutsiz, nolako errespetua arima hez-gaitz horren alderat. Ardoy SFran 110. Pazientzie debalde ematen da (AN-ulz). Inza NaEsZarr 1278. Au guzia pazientzi osoan eramaten zuan. Berron Kijote 48. Pazientzia eskasa aipatzen du. Lf ELit 174. Pazientzia eskola bat zuen gorenaz ere beretzat, gu, ginen bezalakoekin. Larre ArtzainE 219. Pazientzi gutxi ta / jenio zakarra. Insausti 86.

v. tbn. (Para autores posteriores a 1850): Dv LEd 51. CatAe 66. CatR 49. Legaz 48. Xe 268. PE 56. Ud 82. Sor Gabon 54. Bv AsL 216. Apaol 81. AzpPr 49. Moc Damu 16. Mdg 148. Iraola 127. JanEd II 24. Bilbao IpuiB 164. And AUzta 113. Anab Aprika 61. Larz Senper 40. Pazentzia: Arch Gram 12. ChantP 116. Ip Hil 123.

2. (V-gip), pazientxi, paxientxi (G-bet), paxintxi (G-azp). "Galletita semiesférica, en forma de tetilla, que se vendía mucho cuando eramos niños" Elexp Berg. Aitak artzen zun baso bat ardo, eta pazientxik; eta semiak pazientxik bakarrak. Auspoa 77-78, 17 (ib. 52 pazientzi).

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. E48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper