Euskara Batuaren Eskuliburua

zenbatzaileak eta iraupena (hiru astean / hiru astetan)

zenbatzaileak eta iraupena (hiru astean / hiru astetan)

a) Zenbatzailedun sintagmak denbora etengabeko unitate gisa hartzen duenean, inesiboko sintagmetan (NON kasuan, alegia), mugatu singularra dago hobetsita [110. araua]. Bai zenbatzaile zehaztuekin: hiru astean egon zen han, hiru urtean ikasi du euskara, bost egunean falta izan da, lau hilabetean egin zuen lan...; bai zenbatzaile zehaztugabeekin ere: denbora gutxian egon da baloia jokoan, hainbat urtean, hainbeste hilabetean, zenbait egunean, urte askoan!...

Ezin da okertzat jo, nolanahi ere, mugagabea, molde arrunta baita ekialdean: hainbeste hilabetetan eta zenbait hilabetetan; inoiz, gainera, salbuespen gisa edo, onargarriago dirudi mugagabeak: zenbait ordutan, egun gutxitan, mende askotan...

b) Iraupena, edozelan ere, inesiboan ez ezik (hiru ordu(t)an hitz egin), absolutiboan (NOR kasuan) eta instrumental mugagabean (-z) ere eman daiteke: hiru ordu hitz egin, hiru orduz hitz egin. EGON aditzarekin, inesiboa, absolutiboa nahiz instrumentala erabil daiteke: ‘zortzi ordu(t)an’ / ‘zortzi ordu’ / ‘zortzi orduz’ egon da zure zain.

Galdetzean ere hiru kasuak dira erabilgarriak: (inesiboa) Zenbat egune(t)an egongo zara kanpoan?, (absolutiboa) Zenbat egun egongo zara kanpoan? eta (instrumentala) Zenbat egunez egongo zara kanpoan?

c) Erakuslea erabiltzean, singularrean ere erabil daiteke, denbora osotasun moduan hartzen bada: azken zortzi urte honetan. Ez da araurik eman bietatik (azken zortzi urte hauetan / azken zortzi urte honetan) zein den hobestekoa.

d) Iraupenik adierazten ez denean, mugagabeak ohiko lekua du. ‘Hiru urteko iraupena’ adierazi beharrean ‘hiru urte desberdin’etan gertatu den zerbait adierazi nahi bada (bata bestearen ondoren ez doazen urteez ari bagara, alegia), mugagabea beharko da: Hiru urtetan antolatu dute danborrada. Astero joateko aukera nuen, baina bost astetan bakarrik joan nintzen. Hiru egunetan etorri izan da herrira (hiru egun ezberdinetan) ≠ Hiru egunean ez du lanik egin (hiru egun jarraian).

 

Gehiago jakiteko

EUSKALTZAINDIA (2001). "euroa zela-eta", Jagonet galde-erantzunak.

—(1996). "Denbora adieraztekoak", Jagonet galde-erantzunak.

—(1998). "Denbora sintagmak", Jagonet galde-erantzunak.

—(2000). "Leku-denborazko kasuak: metrora/metrotara", Jagonet galde-erantzunak.

—(2000). "Hiru kiloko haurra...", Jagonet galde-erantzunak.

—(2000). "Iraupena edo denbora-bitartea", Jagonet galde-erantzunak.

—(2000). "Leku-denborazko kasuak", Jagonet galde-erantzunak.

—(2010). "Eurotan, litrotan, ehunekotan", Jagonet galde-erantzunak.

—(2015). "Hiru urtean/urtetan; urte askoko/askotako; hogei urteko/urtetako/urteetako", Jagonet galde-erantzunak.

PETRIRENA, Patxi (2011). Morfosintaxiaren inguruko zalantzak eta argibideak. Gasteiz: Ikasmaterialen Aholku Batzordea (EIMA)-Eusko Jaurlaritza (111-112, 169-171).

ETXEBARRIA, Jose Ramon (2011). Zientzia eta Teknikako Euskara Arautzeko Gomendioak. Gasteiz: Ikasmaterialen Aholku Batzordea (EIMA)-Eusko Jaurlaritza (71-72).

MUJIKA Alfontso (2010). ““ZENBAT EUROAN” / “ZENBAT EUROTAN” / “25 GRADUAN” / “25 GRADUTAN”. Noiz erabili mugatu singularra sintagma zenbatzailedunetan”. http://www.eizie.eus/Argitalpenak/2tzul/noiz-erabili-mugatu-singularra-sintagma-zenbatzailedunetan.

ALBERDI, Xabier, SARASOLA, Ibon (2001). Euskal estilo libururantz. Bilbo: UPV/EHU (85, 222).

EHUko Euskara Zerbitzua (2013). "-etan: erabilera okerra", Ehulkuren aholku guztiak.

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper