Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

88 emaitza ozen bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ozen.
sense-1
I . (Adj.).
azpiadiera-1.1
1. (G, L, B, BN, S, R; SP, Ht VocGr, Lar, Lecl, VocBN , Gèze, Dv, H). Ref.: A; Lrq; Izeta BHizt2.
Sonoro; (voz) clara, audible. "Canorus. Mihi ozena, voix claire, retentissante" SP. "Clair" Ht VocGr. "Sonore, qualité du metal dont le son a de la finesse et de la force" VocBN. "Ez da ozen, no se le oye (BN-arb). Lacombe ms." DRA.
tradizioa
Tr. Documentado desde Axular en autores septentrionales; en el s. XX se extiende a los meridionales. Aresti lo emplea con h- inicial, tbn. en su edición de Haur Besoetakoa de Mirande (107). En DFrec hay 9 ejs.

Berak [zure laudorioak] dira bere buruz asko gora mintzo; berak dira bere baithan asko klar eta ozen. Ax 9 (V 5). Bazter batetik berzera / hedatu da soinua: / obrok bere baithan dute / ozen asko manua. Hm 43. Adar ozen bai biola. Ib. 66. Unzia zenbatez hutsago, hanbatez da ozenago. O Pr 452. Nahi du kopla izan dadin ozen, garbi, lixer eta konpli. ES 192. Zoin oroz beita enzünen [tronpeta], / eta hanbat date ozen. UskLiB 218. Behar zitzaiola ezarri / lepotik Rodilardori / kroskoila ozen bat dilindan. Gy 303. Buru handi, moko bihurri eta bultu ozen batekin [huntzak] . Hb Egia 140. Tronpetaren oihü ozenareki. Ip Mt 24, 31 (Ol, Leon, IBe ozen; handi, Samper klaro, SalabBN klar). Hiru zinka igortzen zituen izigarriak, ez baita basa ihizirik hain ozen eta saminik egotz dezakenik. JE Bur 149s. Lau [ezkila], laurak ozenak. A Ardi 44s. Zer boz ozena duen hatik egun Ellandek! Barb Sup 72. Tuta-soinu ozen bat. JE Ber 102. Ots ozenen bat ere entzun izan da, olertia [...] ez-aintzakotzat emanaz. Ldi IL 35. Zoragarrizko algara ozenak. TAg Uzt 15. Aopeka esan, ez mintzo ozenez. Zait Sof 119. Barriketa ozen, barre zoro. Erkiag BatB 134. Urhe pheza ozen fina bilhakatzen da plomumarketx arruntaren iduriko. Etcheb MGaric 45 (ap. DRA). Bakartasun ozena. Gazt MusIx 187 (Or ib. 199 y Onaind ib. 206 ozen). Baso ozen eta lerrondo iztunak. Ibiñ Virgil 54. Kukuak bere kantu ozenez atzar arazi oihana. Xa Odol 197. Rozinante, izen ozena ta ederra bere ustetan. Berron Kijote 36. Predikari ozen eta trebe bat. Larre ArtzainE 267. Nolako kantu ozena zen. Ib. 293. Ez dela hitz ozen eta esaera apainen adiskidea. MIH 333.
v. tbn. Chaho AztiB 9. Arch Gram 16. Lander EE 1899b, 392. Zub 97. Etcham 126. Ir YKBiz 412. Mde Pr 118. Etxde JJ 253. Gand Elorri 50. Vill Jaink 30. Lasa Poem 98.
azpiadiera-1.1.1
Famoso.
Beroni zor zaizka, gogo lurkoien irriek gora-beera, gudate oietarik gurenda ozenenak. Ldi IL 37.
azpiadiera-1.1.2
(Usos pred. y adv.).
Gora darama burua, / ozen kroskoilen soinua. Gy 8. Beste ujui lena baino ere ozenago ta luzeago egin zuenean. A Ardi 70. Urrats-otsak berak nai luketen baiño ozenago mintzatzen dira gaugiro ixilean. Etxde JJ 44. Irri egin balu, ozen eta lutoki ohi zuen araura. Mde Pr 158s. Ozen esatean, . va orri gogortasuna kentzen zaio. "En alta voz". Or in Gazt MusIx 34. Ozen eta argiro aitortu beharrean aurkitzen naiz. MEIG VI 97.
v. tbn. Ldi BB 102. Zait Sof 147. SMitx Aranz 174. Arti MaldanB 214 (h-). Gand Elorri 125. Gazt MusIx 83.
azpiadiera-1.2
2. "Claro, opuesto a obscuro" Lar ( Izt 25v), tal vez debido a una mala interpretación de "clair" de Ht VocGr.
azpiadiera-1.3
3. "(S, Foix), piquant (piment)" Lh.
sense-2
II. (Sust.).
azpiadiera-2.1
Sonido.
Ozenaren biribiltasun gozoa. Ayerb EEs 1915, 263.
azpisarrera-1
OXEN (B, BN-mix, R-vid-uzt; H; oxin Sal). Ref.: A; Izeta BHizt2. (Forma con palat.). "Sonoro, aplicado a cosas pequeñas, a diferencia de ozen, que se dice de cosas grandes" A. "Zer mii oxina dunan gaztetto korrek!" Ib. Gunian Jesusek, klamatan berriz mintzo andi eta oxen batekin, entregatu zion bere espiritua. Hual Mt 27, 50. Hüllantü zeron emeki eta eman iphurdin gañen zaflako bat, bena oxena. ArmUs 1895, 95. Irrintzina oxen luze batzu. Ardoy SFran 63. Harekin batean alegerago ziren bihotxak, oxenago irri-zaflak, airosago egun hortako musika. Herr 24-6-1971, 6. Haurrak, oraino klartzekoak, bainan hain oxen eta xarmegarriak dituzten ttiuttekin. Larre ArtzainE 301.
azpisarrera-2
OZEN OZENA. En voz alta. "Eta orai bezala arauz?", erranen deitade, ozen ozena, hantik eta hebentik. Const 15.
ozen
0 / 0 OREN OZEN >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper