Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

41 emaitza ozar bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ozar.
etimologikoa
Etim. Para su posible origen en (h)or 'perro' + za(h)ar, v. FHV 294.
sense-1
1. (SP Dv y A, Deen I 159 <ocerra>, Urt I 46, H).
(Sust.). "Gros chien" SP. "Chien (de grosse taille); en général, chien" H.
Filius eius Exemen Fortunionis et Ossarra (1115). Ferme Don Oxarra (1130). Don Garcia Ocharra (1180). Arzam 385 (no es seguro que se trate de ozar).
Bekhaitztiak, ozar errabiatuak bezala, orroz eta saingaz egonen dire bere doloreak ezin iasanez. SP Imit I 24, 3 (Ch potzo, Mst hor, Ol zakur). Hau Aingeruen ogia, / eta ez ozarrena. Gç 111. Ozar batek eztik higituko bere mihia. Urt Ex 11, 7 (Bibl zakur). Begira duzula gauza sainduak ozarrei ematetik. He Mt 7, 6 (Lç or, TB, Echn xak(h)ur, Dv, SalabBN, Ol, Or, IBk, IBe zak(h)ur, Ur, Ip, Hual, Samper, Arriand, Ker txakur). Ozarrak ezin egina hik baitiok eragin. BertsZB 121.
Huna Aingeruen ogia, ez bedi ozarrei izan arthikia. Robin (ap. H). Bein paria-ozar saldo batek hilerri batetara lasterkatu zuten [...], eta gau guztia hilobi zulatu berri batean igaro behar izan zuen, piztiak haren gaiñean zaunkaz zeudelarik. "A pack of pariah dogs". Mde Pr 101.
sense-2
2. (L-ain-côte, BN-baig-lab ap. A; Dv, H), uzar (H (V)). (Adj.). Insolente, desvergonzado, atrevido; arrogante. "Elhe ozarrak, paroles insolentes. [...] Nork iasan holako ozarra?, qui peut supporter un insolent de cette sorte?" H. "Impertinente, insolente" A. La forma uzar parece ser creación de Harriet, que relaciona este término con vizc. uzarkatu.
Ozar, ladron zarra. (Pamplona, 1542). ReinEusk 34. Ozar likitsa. (Larraun, 1551). Ib. 44. Bellako, ozar, traidorea. (Lesaca, 1609). Ib. 122. Ozarrak eta lizunzaleak handik desterratuko dira. SP Phil 257 (He 259 ozar). Bazituen etsai erne eta atzarriak, eta ozarrenek ere ez dute izan ha bat errateko haren hutsez. Hb Egia 79. Protestanten bilkhuia galdu eta ozarrak. Ib. 116. Gizon jasankorra hobea da ozarra baino. "Arrogante" . Dv Eccl 7, 9 (Ol, Ker arro). Denborak higatzen eta iresten du harria bera, suntsiaraziz gaiñeko eskribu ozar eta ez deusak. Atheka 81. Badire gizon aski zoro eta ozarrak horren erraiteko? Lap 60 (V 31). Meta handitzeaz ozarrago bilhakatzen balire bezala [arranoak] . Prop 1893, 227. Andre angles kankail bat, ozarra, hurbiltzen da bere fotografia tresna eskuan. Barb Sup 26. Zitzi eta mami, papo eta gibelalde ozar sobera [legartzan] dakusketalako izia larru-barneari datxit. JE Ber 86. Eztago [...] andittasunez beterik bere buruba aurkitzen dauan dollorra baño ozar lotsabakuagorik. Otx 118. Kantu ozar horiek utzirik. Iratz 87. Kondatzaile ozar batzuen arabera. Lf Murtuts 28. Non ezkutatu da bidaztirik ozarrena? Zait Sof 109. Izpiritu zorrotz, eta den gutieneko bat ozarrak, egin behar du bide. Zerb Azk 73. Zorion ozar hori delako ezagunei [...] erakustekotz. Mde HaurB 60. Bazelarik kabala bat besteak baino ozarragoa [...], adar-ukaldi baten beldurrean bederen ginaukana. Larre ArtzainE 37.
azpiadiera-2.1
(Uso pred.).
Zaldi eder bikañak ozar datoz enparantzara. Ag EEs 1917, 213. Erpiñeraño igotzen da ozar. Zait Sof 81.
azpiadiera-2.2
Osado (sin connotación peyorativa).
Errege aintzinetik beldurti bezein ozar edo ausart bilhakatzen da bat-batean. Prop 1892, 270.
azpiadiera-2.3
(B ap. A e Izeta BHizt2 ).
"Desabrido. Gizon ori, ona delarik, asertzen denean ozarra da " A.
azpiadiera-2.4
"(B), bullanguero" A.
azpisarrera-1
ITSAS-OZAR. "Canicula, piscis" Urt IV 143.
azpisarrera-2
OZAR-ARRAIN. "Canicula, piscis" Urt IV 143.
azpisarrera-3
OZAR-IZAR (SP Dv y A, Urt IV 143). Sirio. "Canicule" SP. "Canicula" Urt.
azpisarrerakoSense-3.1
Lluvia de estrellas (de agosto).
Ikus zitazken argiño batzu zerutik zirurikan jausten, milaka. Gure zaharrak ohartuak ziren gauza horri, eta "ozar-izar" erraiten zioten. Herr 17-8-1967, 1.
azpisarrera-4
OZAR-IZAR-EGUN (SP A). "Ozar izar egunak, jours caniculaires" SP (s.v. izar).
Buruilean, ozar-izar egunetako arratsalde sapak bai eta berehala erretzen hasten diren goizaldeak ere liho ur-hantzen deramatzate. Lf GH 1924, 393.
azpisarrera-5
OZARREAN. Desvergonzadamente.
Xutiturik, eta erdi ahalke, erdi ozarrean. Barb Sup 161.
azpisarrera-6
OZARREZ. Jactanciosamente.
Ozarrez emendik eramango zaitutela esan-arren [...] onuntz etortzeko itxaso zabal eta ontziz igaro-eziña dute. Zait Sof 125.
ozar
0 / 0 ITSAS-OZAR >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper