Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

76 emaitza laguntasun bilaketarentzat

goiburua
laguntasun.
sense-1
1. (V-gip ap. Elexp Berg ; , H, Zam Voc), lagundasun.
"Compañía" . "Compagnie" H. "Acompañamiento" Zam Voc.
Goazen guztiok batera, eze guek al daigun lagundasunik onaena egingo deutsugu. Lazarraga 1147v. [Komulgadu ezkero] zer daukazun [...] ez zeure albuan, ez zeure laguntasunian, ezpada zeure barruban, zeugaz gauza bat eginik. Astar I 159. --Biderako laguntasunik gura zenduke? [...] --Bai zera. [...] Ezta onetan euskaldun gudalaririk izango. Ag AL 162. Bere laguntasun gozo barik bizi bearko ebala aurrerantzean. Bilbao IpuiB 85. Nai ete dozun / bideko laguntasuna? BEnb NereA 220. Seme-alabak ez dira bizi / geure etxetik apartean, / laguntasuna euki dagigun / bizi geraden artean. FEtxeb 14.
sense-2
2. (V; , H (V), Dgs-Lar 11, Izt). Ref.: Zam Voc; Etxba Eib; Elexp Berg.
Ayuda, auxilio, socorro, asistencia. "Socorro" Izt. "Ayuda, caridad, solidaridad. [...] Laguntasunan biarrian dago koittau aundixa. Langillien artian sortu zan alkar-aitziakin, birtute barri bat: laguntasuna " Etxb Eib. " Ipuiñ asko ta laguntasun gutxi ufalak arrapautakuendako " Elexp Berg. v. laguntza.
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales, principalmente vizcaínos, desde principios del s. XIX. En DFrec hay 30 ejs.

Espiritu Santu Jaunaren laguntasun bagarik. Zuzaeta 89. Zeure laguntasunaz Mandamentu Santuak gordetzen. EL1 234 (v. tbn. CatAN 45). Jaungoikoari bere sokorrua edo laguntasuna humiltasunarekin eskatzeko. Gco II 40. Baña, nere alegina / utsa dana legez, / zeuben laguntasuna / eskatzen det aurrez. Ulib in FrantzesB II 34. Bizitza onian irauteko laguntasun andija izango da konfesore on bat eukitia. JJMg BasEsc 77. [Meza-lagunzailiak] mezako laguntasun guztia beti meza esaliari egiten deutsalako. fB Ic III 286. [Santa Maria] Kristiñauen laguntasuna. EL2 241 (EL1 229 laguntaria). Eskolak eurak beraren [Diputaziñoiaren] laguntasunagaz euki ditubén obatasun edo mejorak. (1862) BBatzarN197. Apolo, zure laguntasuna / ederki letorkit emen. AB AmaE 103. Zur onen laguntasunaz, piskaka piskaka nijoan gerturatutzen itxas baztarrera. Apaol 57. Antiguako Amari laguntasun asko zor ei deutsie ba arranondotarrak. Ag Kr 84. Besoak jasoten ebazan laguntasuna bear eban ezaugarri. Echta Jos 341. Emongo diran diruzko laguntasunetan [...] sartzeko eskubidia. ForuAB 101. Berak bakarrik [egin dau], etxeko laguntasunik baga. Kk Ab I 113. Iñondi ezetariko laguntasunik euki ezarren, etze ori amaitatutea lortu eudien. Akes Ipiñ 15. Jangoikuaren laguntasunagaz, itxuli zan ondra eta irabazi geittuekin. Etxba Ibilt 490. Euskerarentzat laguntasunik / ez bada eskoletatik. Olea 51. Laguntasuna bear leukie / arrantzaleak munduan. FEtxeb 207.
v. tbn. Mg PAb 203. VMg 40. Astar II 132. CatLlo 55. Ur MarIl 120. Ur CatArrig 88. MSIgn 350. Legaz 37. Ud 126. Itz Azald 126. Etxbe EEs 1917, 86. ForuAG 297. A LEItz 129. ArgiDL 103. Enb 108. MendaroTx 372. Bilbao IpuiB 275. Etxde JJ 221. Erkiag Arran 89. SM Zirik 70. Osk Kurl 137. BEnb NereA 177. Basarri 114. Ibiñ Virgil 91. NEtx LBB 53. Etxabu Kontu 139.
azpiadiera-2.1
(Pl.).
Beti beti aurkitu zala beragaz Jaungoikua, ez bakarrik grazija eta laguntasunen bitartez [...] bada [...]. Astar II 274. Baeukan eliz-gizon nagusiak laguntasunen bearra. Ag AL 69. Laguntasunen premiñan, itxas-zabalean dagoan ontzi bati [...]. Echta Jos 268.
sense-3
3. (V-gip ap. Etxba Eib ).
Amistad; compañerismo. "Amistad [...]. Laguntasuna, gizarteko agiririk onena " Etxba Eib.
Laguntasuna zer dan ba dakit / ikazkiñari ikasita. "Compañerismo" . Or Eus 193. Lumbier-en ["urriskide"] ez omen da bazkal-otordua; morroiek nagusiekin laguntasunez urtean bein egin oi zutena baiño. Ib. 184n. Laster, ezkondu eta, betiko joanak zitukeen gaztaroko laguntasunak eta jolasaldiak. Mde Pr 168. Noiz-nai alkarrekin zebiltzan [...]. Gurasoak etzien sekula laguntasun oni trabik jarri. Etxde JJ 227. Artu-eman eta laguntasun aundia baitzeukan espetxeko burupekokin. Ib. 184. Laguntasun atsegiñean ez ezik, bere [...] eta atsekabe guzitan egizko lagun agertu zitzaiona. Ib. 153. Zaharren arteko adiskidetasuna oztutzen ari zen artean, aurrak benetako laguntasunean azitzen ari ziren. Ib. 227. [Au gerta oi da] laguntasun min miñean eta iatorrean. "Sincerissima honestate amicitiae" . Or Aitork 189s. Euskaldunon arteko batasun eta laguntasun beroa. Bilbao IpuiB 209.
sense-4
4. "(L; Eskual), compagnie, société, syndicat" Lh.
--Zer izen emoten jako zeruban dagozan Santuben laguntasunari? --Eleisa triunfante edo Goilariena. CrIc 46. Laur hogoi eta hamar bat euskalzale Laguntasunerat sartzea galdetzen dutenak badirela. Lander RIEV 1912, 553.
sense-5
5. Unión.
Eriotzak deseginik laguntasuna korputz ta animarena. (Larrainzar, 1905). FLV 1988, 279.
azpisarrera-1
LAGUNTASUNA EMAN. Ayudar.
[Ez oi ditue kunplidu] Mariak bere esku ta laguntasuna emoten ezpadeutsee. Ur MarIl 72. Olangoak gara: gizonari laguntasuna emotean gozamena billatu oi daroagunak. Ag AL 49. Lapurretea edo kalten bat egiteko laguntasuna emoten dabeenak [pekatu egiten dabe] . Itz Azald 106. Biotz guztiagaz da edozeñi laguntasuna emoten be badakie. Ag Kr 20. Ezieutsien iñok laguntasunik emon. Ib. 198.
azpisarrerakoSense-1.1
(Con determinantes).
Liburu onekin, bada, laguntasun pixka bat eman nai nieke nere anai apaizei. Vill Jaink 8.
azpisarrera-2
LAGUNTASUNEAN.
a) (Comerciar, trabajar...) en sociedad.
Hay varias sociedades / freskeren artian / y otras andar no quieren / iñogaz partian. [...] / Pero las que comercian / laguntasunian / mandan con jornaleras / astuak gabian. Ur PoBasc 209s.
b) (Precedido de gen.). En compañía (de).
[Antxen baster baten arkitzen ziran] sega ta itariak [...] abarka ta soka zarren laguntasunean. Ag G 16. Jaungoikoaren laguntasunean ilko dira ta zerua irabaziko dute. ArgiDL 105. Ez zarie zoriontsu alkarren laguntasunean? Bilbao IpuiB 146. Len ibilliriko bideak bere beorraren laguntasunean. Ib. 117.
azpisarrera-3
LAGUNTASUN-EZA, LAGUNTASUNIK EZA (Det.). Falta de compañía, de ayuda.
Laguntasunik ezaz [...] arerioz inguraturik estu dagoalako. A BeinB 35. Iñoren laguntasuna bearko yok biziteko. Laguntasun ezak badakusk nora erakarri yoakan nire gorputz auldu au. Bilbao IpuiB 209.
laguntasun
0 / 0 DIRU-LAGUNTASUN >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper