Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

52 emaitza zabaldi bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ezarian.
tradizioa
tradizioa
Tr. Al Norte se documenta en Chourio, Haraneder y Goyhetche. Al Sur se encuentra en Moguel y en autores occidentales no vizcaínos (salvo Erkiaga). La única forma atestiguada en los textos es ezarian, salvo en Haraneder (ezerian ). En DFrec hay 3 ejs.
sense-1
(V, G, AN, L-ain, B, BN; Dv, H), ezerian (Dv, H, Lander sg. DRA ). Ref.: A (ezarian, ari).
Pausadamente, poco a poco, insensiblemente; disimuladamente. "Esan aitari edo amari ezarian edo modu on batekin, dire au père ou à la mère avec [...] paroles mésurées ou d'une manière convenable (Mg). 2. [...] Ezarian sartu da gurian: il est entré peu à peu dans notre maison" H. "Ez arian (V, G, L), impensadamente, como si no, suavemente, con mucho tiento" Ib. s.v. ari. "Ezaiin (AN-ulz)" A Morf 126. v. ARIAN-ARIAN, ezeriaka, ezariaz.
Ezpadarotzu Jainkoak eman nahi, edo eman ondoan ezarian khentzen badarotzu. "Oculte". Ch IV 15, 2. Gaitz bat da ezen ezerian eta sentitu gabe harzen dena. He Phil 260 (SP 258 nihork ohartu eta sentitu gabe). Ez arijan edo igarri baga legez urrindu zituban erriti. Mg PAb 217 (VersBasc 19 ez arian; v. tbn. CrIc 94 ezarian). [Ondar mordoak] altxatu [...] [dira] ez arian pitinka Uliako aldean, aizeak bultzatuaz. Izt C 148. Ezarian hor du altxatzen burua. "Il lève un peu la tête". Gy 162 (v. tbn. 25, 238). Ez-arian eta oarzaka gauerdia eldu zan. Lard 520. Berri au ezarian eta pixkaka ematea. Arr GB 127. Ezarian eta bestela baitakoan. A Ardi 21. Batere konturatu gabe egin oi dituzte [egitekoak], ez-arian ari dirala ta beta aundirik bear ez dutela. NekIr 99. Ez-arian bezela, orretxek bota ditu gaur arratsaldeko arrazoirik mardulenak. Ldi IL 26. Nola aldatu ta bestelatu dituen ez-arian bezela gizonen animak! Ir YKBiz 180. Bigunki ta ezarian sartzen dan zoriona izan oi da iraunkorrena. TAg Uzt 310. Zurrumurru illun au ezarian, ixil-mixilka barreiatuaz doa. Zait Sof 181. Otoitz-ordua goxaro joan zait ezarian. "Sin sentirlo". Or Poem 544. Gauzak euren antzak artzen ezarian asi ziran [lurbiran]. Ibiñ Virgil 49. Ez arian eta bestela bezala [...] esaten digunaren arabera. MIH 397. [Lege horiez] mintzatuko naiz [...] baina noizpehinka eta ez arian bezala. Bestela bezala (casually, alegia) esaten da Errenterian. MEIG VI 148. Preso hartu nindutenetako bat nuen aldamenean: [...] gorbata urdina zeraman, ongi gogoan dut, gorriz barratua, ez arian begiak lotzen zizkidana. MEIG IX 92.
azpisarrera-1
EZARIAN-BAIARIAN (G-azp; ezarian-baierian A Apend; ezerian-baierian V-m). Ref.: A EY III 256, 279. "Ezarian baiarian ibili, andar cachazudamente (G-azp)" A EY III 256. "Disimuladamente" A Apend.
Betoz beste idazle batzuk [...] antzerki asko egitera. Olgetan-benetan ta ezarian-baiarian on andia egin lekioe erriari. A in Ort Oroig 7.
azpisarrera-2
EZARIAN-EZARIAN (AN-larr-erro, L-ain; O-SP 227 SP, Dv; ezarien-ezarien B; ezaiyen-ezaiyen G-nav). Ref.: A; Iz Als (ezáiyen-ezáiyen); Izeta BHizt (ezarien-ezarien). Intens. de ezarian. "Ezarian ezarian sartzen da gaitza, baratxe, le mal entre peu à peu" SP. "Petit à petit" Dv. "Ezarian-ezarian sartu zaio eritasuna (L-ain), le ha entrado el mal insensiblemente, poco a poco" A.
Jesusek eskuak jasota, bedeinkatu zituen, eta ez-arian ez-arian Zeruronz abiatu zan. Lard 479. An itzalpe izkutuan bien eskuak elkartzen ziren ezarian ezarian. Or Mi 54. Mugan gaude, ez-arian ez-arian bidetxoa egin baitegu. Ldi IL 41. Ezarian-ezarian eta ia igarri gabe. Vill Jaink 180.
v. tbn. Mok 8. Erkiag BatB 21. Onaind in Gazt MusIx 153.
azpisarrera-3
EZARI-EZARIAN. Intens. de ezarian. v. EZARIAN-EZARIAN.
Ezari-ezarian agertzen zoaien Crauko zabaldi [...] neurribagea. Or Mi 100. Zioa bideratu zitzaion bezin laster, ezari-ezarian [...] gaia atera zun. TAg Uzt 175. Ezari-ezarian egiten ditun lan oek, ez dakarkioe neke aundirik. Ib. 12. Ezari-ezarian aldamenetako errietan ere zabalduak ziran [anaidikoak] . Zait Plat 53. Euskal-Etniaren heriotza, euskaldun egiten duten guzien ezabatzea, ezari-ezarian eta xehe-xehe gertatua. Manifiesto al Pueblo Vasco de E.T.A. 1-1-1964 (ap. DRA).
azpisarrerakoSense-3.1
Ezaria-ezarian ezurrak deusezten zizkien eritasunak io-ta.Ibiñ Virgil 104.
ezarian
<< etzanalde 0 / 0 ezaupide >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper