Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

6209 emaitza mA bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
arao.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en textos vizcaínos desde comienzos del s. XIX; en el s. XX lo emplean tbn. autores guipuzcoanos. La acepción 'conjuro' parece deberse a Orixe.
sense-1
1. (V-m-al ap. A; Dv), arabaua ((det.).Dgs-Lar 3).
Imprecación, maldición. "Blasfemia" Dgs-Lar 3. "Imprecación" A. v. birao.
Diotsa bada deadarrez, / Biraoz, araoz eta aserrez. Mg in VMg 105 (Zav Fab RIEV 1907, 543 biraoz ta araoz ta asarrez). Pitsa zeriola, arao ta birao, ekiñ zion ukabilka, ta ni artzeko. Ag G 199. Zoritxarreko bidetan barna yoan bearra baitiñat; nere zoria beztu baitu ene aitak arao apentzallez. Zait Sof 146. Lizunkien pozak ere eragin nau, orain arao ta birao gaitzesten baditut ere. 'Detestor atque exsecror' . Or Aitork 270.
azpiadiera-1.1
(arao(a)(k) ezarri, esan, egin, egotzi, jaurti...).
Jesusen odolari berari birao, arao ta añenak ezarten deutsezanak. Ur MarIl 111. Bere laguntzaille guztiakgaitik arao, birao ta zakarkeririk zatarrenak esaten ditue. Ag AL 123. Arrak eta sugeak Yainkoari arao egin al zezaiokete: "aita gaizto aiz, izar egin ez naukalako?". Or Mi 85. Ori egin zunaren aurka arao ta aiñenak ezarri zitun. Zait Sof 172s. Zer arao yaurti duzu? Ib. 22. Egotzi nizkion araogatik? Ib. 80.
sense-2
2. + arago. Conjuro.
Bildur-ametsentzat ba du arao jakiña, / siñisten ez ba du ere aren indar ziña. Or Eus 60. Estu ta larri Elizara da / non dun arao-liburu. "En busca de su libro de Conjuros" . Ib. 343.
azpiadiera-2.1
( arao(a)(k) esan, egin, jalki...).
Sorgiñak ezker agurgarriarekin ateratzen du burruntzalia ta galdosten dio bularra naastekari arekin eta begiek zaurira zorroztuki, egiten ditu bere araoak eta biraoak. Or Mi 80s. Elizako apaiz-maillak auek ditugu: [...] Araolaria: arao edo konjurio egillea, Bataio aurreko araoak esanez, deabrua kristaugaiarengandik aizatzeko. Or MB 26. Araolari zeritzan eliz-gizonak, bi eskuak buru gañean, arao berexiak jalkitzen zizkion. Eston Iz 135. Len lenago gertatzen zitxinan [arri-erauntsiak]; bañan apaizak odeiari araoak esaten ditionetik etxunate ezagutu alako alakorik. Or QA 74. Sirenan zora-kantuz / dagizue arago (arao, conjuro), / gorde asarre ori; / ez txintik ein geiago. Or in Gazt MusIx 199 (Gazt 189 arren). Senarrak, bere aldetik, "egazti", "basauntz", "mendi", "aize, "sargori" ta abarri oles ta arao dagie ozenki, arren, ormarik ez ukatzeko [por ukitzeko] eskatuz. (Glosa de las estrofas 20 y 21 del "Cántico espiritual", ib. 188). Onaind in Gazt MusIx 155.
arao
<< arantzatu 0 / 0 arasa >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper