Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

6209 emaitza mA bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
amuko.
sense-1
(V-ger-oroz-gip, G, AN-larr; Lar, Añ, Hb, H (G)), amoko (BN; Lar, Hb, H (G)), amoka, amuka (DvA). Ref.: A (amoko , amuko); EI 385; Iz IzG (amuko), LinOñ 179.
Estopa; copo de lino. "Cerro de lino" , "estopilla" Lar y Añ. "Cerro para hilar, lino suave preparado" Lar DVC 156. "Estopa" . "Quenouillée d'étoupe" Dv. "Lin de 2.ème qualité peigné et prêt à être filé" H. "1.º (V-ger-oroz), copo de lino, [...]; 2.º (V-ger-och, G-to, AN-larr), lino de primera clase, bayal. Irutarikoak dira leuak: bikaiñena, amukoa; artaiña, amulua; bastoena, azpurukoa (V-al)" A. " Amoko (BN), pelota de estopa que se coloca en el extremo de la rueca" Ib. " Urkilan puntan baitu amokua (BN-baig), istupa (BN-ad)" EI 385. "El material más fino del lino para hilar" Iz IzG. . "Karraska ta ameluakin egiten ziran mordotxoai amukua deitzen zitzaien [...]. Amukua zan aurreko egunean irun gabe goruan lagatako " mutxaka"ren izena ere: amukua irun lenengo, esaten zitzaien gaztetxoai" Iz LinOñ 179. v. amulu, iztupa, 1 muilo.
tradizioa
Tr. Documentado en autores vizcaínos y guipuzcoanos y en M. Elissamburu. Amuko es la forma más gral.; hay amoko en Xenpelar y amoka en Elissamburu.

Amukozko buztana dauenak suen bildur. "Quien tiene cola de estopa al fuego teme" . RS 324. (cf. O PrASJU 222: Suiaren aldian eztupa akaba) Gizona ta andrea sua ta amukoa legez direalako: alkarren ondoan ifinirik eztago segurantzarik. GGero ms. 271 (Ax 400 (V 261) istupa). Batek zintura biar duela, / bestiak berriz kordoia, / anbat etxetik salduko dute / amoko edo txorroia. Xe 315. Alare, Habanako kalietan ikusi izandu det gauza arrigarri bat. Beltz bat, amukua abuan sartu, su eman eta jaten gutxinaz lau arrua. Sor AuOst 76. Egiaz, iskribatuko du norbait hura dela ontsa egina, lerdena, ederra, edo dela istupa amoka bezala moldatua, tapaloa, gabazko huntza iduria, etc. Elsb Fram 165. Eztaroie gaur nire ume-urte gozoetako ardatz, goru ta matazuzkirik; eztira oraiñ Arranondoko eskaratz sukaldeak sapio, mulo ta amukoen autsagaz loituten. Ag Kr 131. Beasaingo Loiñatza amukoa ta liñoa eramaten dituzte urdailleko miñe sendatzeko agintea egin dutenak. Ayerb EEs 1917, 80. Auzoan saltzen bada / ardotxo gozoa, / agur nire matatzak / eta amukoa. JanEd II 42. Eta, gero, amuko puzka bat arturik, lau ardatzegaz eta oski zar eli bategaz batera, zaran baten barruban sartu zittuzan gustijak. Otx 115. Ari eta jantziki asko illez iotzen ziran, eta aro onen azkenaldean berriz baita mulloz eta amukoz ere. JMB ELG 70. Gurdi-erdian kutxa, aurrean ardatza, / ta liñai-muturrean amuko-mataza. Or Eus 365. [Goleta zaharrak] zuloz beteak baitzeuden eta nola edo ala amukoz (estopa) tapatuta. Etxde Itxas 141. --Mokollua! Entzun al duzu? Amukua esaten ari da! Entzun al duzu? Amukua ardagaia bait da. --Ez du batere grazirik! Plazido. --Mokollua. Ez ote dakizu zer dan amukua, kirrua?, bai. Lab SuEm 203.
azpiadiera-1.1
"Bu, fantasma (V-ger)" A Apend. .
amuko
<< amuarrain 0 / 0 amula >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper