Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

6209 emaitza mA bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ahardi.
etimologikoa
Etim. La idea (de Schuchardt?) de que sea un préstamo del lat. aries no puede ser aceptada por razones fonológicas manifiestas.
sense-1
1. (V-m-gip, G-goi-azp-to, AN-gip, L, B, BN, S; SP, Gèze, VocBN , Dv, H), ardi (G, AN-gip). Ref.: A (aardi , ardi); BU Arano (árdia); Iz ArOñ (aardi), To (aardiya), UrrAnz (aárdixa), Als (ardi);EAEL 85; Gte Erd 16.
(Sust.). Marrana, cerda. "Truie" SP y VocBN. "Cochon femelle, truie" H. "Árdia, cerda sin crías, ardiá, la oveja" BU Arano. v. aharkela, arditx.
Et inter viros nominatos [...] Belasco Ahardia [...] vel omni concilio de Villa Vascones (s. X). TAV 2.1.3.
Ahardi ikhuzia itzuli izan da istilera iraulzkatzera. Lç 2 Petr 2, 22 (He ahardi; TB urde urrixa, Ker txarri eme). Lau oñekuak batzuek dira ordotsak, bestiak aardijak, edo arrak ta emiak. Mg PAb 87s. Ahardi erdi-berriari bazka ona eta nasaia ematen zaio. Dv Lab 283. Ume guti egiten duen ahardia ez da berriz ernalaraziko. Ib. 283. Bai ordotsak bai ahardiak hamabi hilabetez goiti behar die hüme egiteko. Ip Dial 97 (It txerri emeak, Ur txarri emiak). Basa herri hautan, ahardirik ez da erdi behar herriz kanpoan baizik. Prop 1897, 252. Zerria esaten zaie ardi-ordotsei, naiz txiki ta naiz aundiei. Inza EEs 1915, 210. Ordotx eta aardien berri txikitatik ikasiak asi oi dira basarrietan. NEtx LBB 19s. Bere arreba, / bere izeba, / izorra den ahardia. Arti MaldanB 207.
(Empleado como insulto).
Aurpegira barre egiten zion, sorgina, atsoa, ahardia eta puta deitzen zion. Arti Tobera 285.
sense-2
2. ((S ap. Lrq /ãhãrdi/; SP, VocBN, Gèze)), ardi (Aq 80).
(Uso adj.).
"Macho y hembra en los cerdos, ordotsa, hárdia con el acento breve [es decir, ardià, distinto del de ardiá 'la oveja']" Aq 80. v. URDE AHARDI, zerrardi.
sense-3
3. (BN; VocBN ?Dv, H (BN)), ardi (L-sar). Ref.: A y A Apend (aardi); JMB At (ardi).
(Por extensión).Hembra (pieza). "Pièce de bois du pressoir aux trous de laquelle s'adaptent les fouseaux pour presser" VocBN. . " Aardi, tornillo (Sal)" A Apend. "Tuerca" JMB At. Para este cambio cf. esp. tuerca < puerca (v. DCECH s.v. ), fr. écrou < lat. scrofa etc.
azpiadiera-3.1
ardi (G-to).
"Los cepos de la ferrería " Azcue la nueva" iban sobre una madera conocida por ardie. La ardie quedaba por debajo de la planta de la ferrería" Garm Olag.
azpisarrera-1
AHARDI-ALABA. Hija de puta.
Emakume ezkonduren bati ardi-alaba dala [...] dinoana. "Fija de p..." . A EY I 150.
azpisarrera-2
AHARDI-SEME (ardi-seme A, que cita a Mic). Hijo de puta.
Ikusleak arangino eztitu ekarri alkandorak. --Oa bada eske ardi seme ori. "Pues hideputa id por ellos" . Mic 12r. I al aiz, ardi-semea, Mirei lilluratu duna? 'Fils de prostituée' . Or Mi 56. Ala, zeure bularren estul orregaz geu bere, kutsuturik jarteko? Aker txarri ori! Ardiseme, emaki ori...! Erkiag BatB 190.
ahardi
<< ahantzarazi 0 / 0 ahari >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper