Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

7 emaitza abazuza bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
babazuza.
sense-1
(Lc, BN-lab ap. A; SP, Ht VocGr 368, Lar <-zuca>, H), babazuz (Urt IV 452), abazuza (V-arr-oroz-ple, G, AN ap. A; Mic, Lar, Añ, Dv (G), H), barazuza (L-ain ap. A ; Arch VocGr ), baazuza (Lc ap. A; Hb, H), bahazuza, balazuza (Urt Gram 16).
Pedrisco; granizo. "Grêle" SP. "Chalaziaz [...], babazuz iduri harria " Urt IV 452. "1.º grésil [...]. 2.º abazuza et plusieurs des syn. précédents se disent également en G, V pour grêle" H. " Abazuza (V-arr-oroz-ple, G, AN), granizo, pedrisco" A. " Babazuza (Lc, BN-lab), pedrisco" Ib. " Barazuza (L-ain), granizo fuerte" Ib. Leiçarraga (Decl ã 7v) da xixerra como equivalente suletino de babazuza. v. babazizkor, harriabar, kazkabar, txingor.
tradizioa
Tr. Abazuza es la variante que se documenta al Sur. Babazuza, ya desde Leiçarraga, es la propia de la tradición septentrional; otras variantes, como barazuza, bahazuza, parecen ser más modernas en los textos. Hallamos ejs. seguros de -zuz en Etcheberri de Ziburu, Beovide y J. Etchepare.

Eta egin zedin xismist eta hots eta lur ikharatze, eta babazuza handi. Apoc 11, 19 (He babazuza; Dv harrite, Echn arri erauntsi, Ur (G) arritze, Ur (V) arri). Txismist, igorziri, lur-ikharatze eta babazuza infidelén gainera. Ib. 16, tít. Uritea eta idortea, babazuza eta tenpestatea [...] igorten dituena. Lç Ins C 1v. Plaga guztiak zamaka heldu zaizko gañera / Tormentetan babazuza nola airetik lurrera. EZ Man I 97. Uri eta babazuzak noiz daitezkeen ahi, / Gerizean egonen da jende guztia geldi. Ib. 79. Arren begira gaitzatzu uri soberetarik, haize babazuz, bai berze tormenta gaitzetarik. EZ Man II 112. Uria, harria, babazuza eta berze gauza estrainioak egiten dituzte [sorginek] . Harb 375. O su, elhor, babazuza, / Eta bertze tormentak. Hm 98. Nolakoak baitira babazuzak, harriak, suak, uholdeak, agorteak. SP Phil 276. Bola zaitezte zuek ere, / Xizmiztak eta hozpiñak, / Ihortziriak, babazuzak, / Tenpestak eta dragoiñak. 182. Eternalak egorri zituen ihurtziriak eta babazuzak, eta sua pasaietan zebillan Lurrean, eta Eternalak uri babazuza hariarazi zuen Ejiptuko herriaren gañera. Urt Ex 9, 23 (Dv harria y harri-abarra, Ur arria, Ol arri abarra). Erori izan zen lurrerat babazuza eta sua odolez nahastatua. He Apoc 8, 7. Zeru guzia isuri, / Babazuza eta uri, / Mariñelak trenpatuak, / Hotz handiak jelatuak. BertsZB 97. (en la vers. de DRA halazuza, sin duda error de lectura) Deitzen die dragoiai berai, suari, abazuzari, elurrari ta izotzari. AA III 338. Arri txirgorak, abazuzak, arrizko ekatxak galdu eztaizala ereintzak. MisE 110. Euria. Aldagoia. Abazuza. Txingorra. Izt C 235 (en una lista de fenómenos atmosféricos). Baazuza eta harrizko uri bat heldu da etxeko beriñen xeakatzerat eta galernaren hasarredura berratuz dua. Atheka 59. Tan, tan, tan, tan / Rapetaplan! / Babazuza tarrapatan... Elzb Po 204. Eta beste aldetik berriz txingor ta kaskabarrak, abazuz ta arriak, galtzen dizkigute landak eta landariak. Bv AsL 180. Mana hori zen xuria elhurra bezala edo barazuza xehe bat bezala. Ducq 235. Bahazuzaren erauntsi idorra; euria jauts ahala, itaxurak hegatsetarik zurrustan erortzen. JE Bur 76. Zer bahazuz larria, arratsalde apal batez! JE GH 1932, 332. Abazuzia goian bean dala. (V-ple) "A todo granizar" . A EY III 296. Uda barriko lora ederra, non izan zara neguan? / Abazuzien bildurragaitik sarturik lurren barruan. (V-ple) A EY IV 71. Bethi izan dira ximixta suge gorhailak [...]. Bethi zorigaitzez, izan barazuza-harri erorze ikharagarriak. SoEg EG 1956 (5-6), 67. Frantzia erdi hortan eta hego-ekalde hortan ekaitzak bere isola eta harriekin, bere haize eta barazuzekin nola ez ditu basterrak funditu? Herr 18-9-1958 (ap. DRA).
azpisarrera-1
BABAZUZAN. Rápidamente. "Abazuzi (V-ger), prisa. Abazuzian doa ori, ese va muy de prisa" A. v. abazuzaka.
Ots! Iri osoa! Eup! aberri yaunok! atozte! abazuzan atozte! Zait Sof 132. Guk ikusi genunekoxe, abazuzan yoan giñan. Ib. 173.
azpisarrera-2
BABAZUZA EGIN (abazuza e. Lar, Añ). "Granizar" Lar, Añ. Cf. supra el ej. de Lç Apoc 11, 19.
babazuza
<< aldagoi 0 / 0 egin >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper