Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

49 emaitza abadia bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
tanto.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado desde Ros (en la acepción de 'copia'), se encuentra en autores vizcaínos y guipuzcoanos desde principios del s. XIX. Al Norte lo emplean Haraneder, J.B. Elissamburu, Hiriart-Urruty y Zerbitzari. La forma mejor documentada es tanto. Hay tantu en fray Bartolomé, E.M. Azkue (tbn. tanto ), Kirikiño y Oskillaso. En DFrec hay 20 ejs. de tanto.
sense-1
1. (V-gip, G-azp, AN-5vill, L, BN, S; SP, Ht VocGr 320, Lar, , Lecl, Arch VocGr , Dv, H), tantu. Ref.: Lrq; Etxba Eib; Elexp Berg; Gte Erd 193.
Tanto. "Marque pour le jeu" SP. "Tanto, tantos en el juego" Lar (v. tbn. Añ). "Jeton. Un point simple à certains jeux de cartes" Dv, que cita a Haraneder. "Baditugu bortz hamarreko eta laur tanto, azken tantoan gira, nous avons cinq dizains et quatre points, nous sommes ou dernier point" H. "Oso politta izan zan azkenengo tantua" Elexp Berg. "Tanto batez aurretik gera (G-azp), [...], xurri(a)n ari da hori (poliki poliki tanto egiten) (AN-5vill), tanto xurrak egiten ari da (AN-5vill), ni tanto bidean (AN-5vill)" Gte Erd 193.
Tantotako eta kartetako yokoak eta bertze horlakoak. He Phil 371. Tranparik egin badot, kartak trukatu badodaz, tantorik geiago eroan badot. MisE 192. Jokoko ornidute edo tantu bakotxian errial bat baino geijago jokatutia. fB Olg 29. Kartak utzirik eta tantoak / hantxe zituzten gero saltoak. Elzb Po 208 (v. tbn. el mismo ej. en Or Eus 113). Beti dagoz enbido / errebido ordago; / iru tanto iokora, / beste bost geiago. Azc PB 88. Txominek artuten dauz / txikien tantu bi / eta eztauko parerik / ez puntura amabi. Ib. 87s. Abadia eldu da amasei tantura, ta mutilla dago sei tantuan ondiño. Kk Ab I 98. Ingelesez aldarri egiten ditu aitak tantoak. A Ardi 139. Uste gabetan pelotan ere / sarri galtzen da tantoa. In . SM Zirik 100. Epai-maiak erriari jakin eraziko dio ikasle-gaiak egunero irabazi dituzten tantoak. Tanto oiek zenbatuaz erabakiko da zeintzuk diran ikasle-lekuen duin. "Puntuación" . EAEg21-12-1936, 604. Soroak ogei ta bi tanto ta / besteak lau bakarrikan. TxGarm in Auspoa 39, 25. Partidu bat zuten hasia berak eta Juantxuk, eta berau zegoan irabazten sei tantugaitik. Osk Kurl 167. Iru partidu txandaka jokatzen egoten ziran, tanto bakotxeko aldatuaz jokalariak. Etxabu Kontu 180. Bost tanto enbido! BBarand 13. Lenengo tantua guretzat legez aurkeztu eban [zuzendariak] . Gerrika 195.
sense-2
2. Copia, ejemplar.
Gure jaun bisorreiak du podere bi tanto deputatzeko bear den orduko, gure jaun erregeagana joan bagerik. MRos 11.1r.
sense-3
3. Dado. "Alea, tantóa, tanto jokóa. Aleis ludere, tantotan haritzea [...], tantotan jokatzea " Urt I 479.
sense-4
4. (V-gip, L-ain, BN-ciz-lab, S, R; H). Ref.: A; Lrq; Etxba Eib.
Cagarruta, excremento. "Pekada, epher... tantoa, excrément de bécasse, de perdrix... etc. [...] Erbi, ardi, ahuntz tantoa, excrément de lievre, de brebis, de chèvre, etc." H. "Pekadaren tantoak, cagarrutas de la becada. Epher-tantoak, cagarrutas de perdiz" A. "Cinegética: muestra o rastro de la caza. Apotx ez zan tantua eitten abilla, baña bai tantua ez galtzen zailla" Etxba Eib. "Erbixan tantuak ikusi genduzen zelaixan" Ib. "Rastros de la liebre. [...] erbi-tantuak ikusi dittuala bedar solo baten" Ib. (s.v. erbi-tantuak).
--Emakumeen leporako apaingarririk egokiena... --Arkakoxo-tantoak! NEtx LBB 204.
sense-5
5. "(L, BN, S), pied, syllabe en versification" Lh.
sense-6
6. Campanada de un reloj.
Gu plazara eltzen da elizako kanpai argizkilla; ta erlojuak lau tanto. Ugalde Iltz 26.
sense-7
7. Mancha, punto.
Elorria tanto zuritan garauntzen dan arkaitz lakar inguruan. Gand Elorri 46. Juana ta bere alaba zarrena bi tanto beltz ziran aldapan bera elurretan. NEtx LBB 66. Maite biak, asmotan bat, / tanto bi dira urrutira. Ib. 260. Gorria eta beltza, nere adinekoek ongi ezagutzen dituzten bi banderaren koloreak, ari dira deihadarka bere azalean, xuritasun tanto batzuen bidez alaituak. MIH 333.
azpisarrera-1
BI TANTOZ ...-AGO. Bastante más.
Gauza guziak oro bi tantoz hobeak izanen baitire hatik han, ostatu barnean baino! HU Zez 119. Hori baino bi tantoz itsusiago berak. HU Aurp 214.
azpisarrera-2
TANTOA TIRATU. Anotarse un tanto (fig.). Cf. TIRA TANTOA EGIN (s.v. tiratu).
Tira tantoa, Azkaindarrak, eta ez otoi ihardets frantsesez ederki predikatu zuela erran zioten apez espainolak bezala [...]. Ez ditugu gure buruak behar den baino gehiago apaldu behar! Zerb Azk 31.
azpisarrera-3
TANTORA. "Sistema de trabajo que consiste en cobrar en proporción al trabajo hecho, según contrato estipulado; normalmente en porcentaje de las ganancias. Jornalan lekuan, onenbeste lan eitten dozu ba... onenbeste pagatzen dotsut, osea tantora. Zuk eztaukazu jornal fijua; tantora zabitz" Elexp Berg. "Oingo basomutillak tantora eitten juek lan: piñuixa bota ta balixuan ainbesteko bat erendako" Ib.
azpisarrera-4
TANTOZ. A tantos.
Seira truk dire zazpietarik, / tantoz orobat bi aldetarik. Elzb Po 207 (v. tbn. el mismo ej. en Or Eus 112).
azpisarrera-5
TANTOZ TANTO. "Égaux en points, chacun un point" Hb.
azpisarrera-6
TTANTTO (G-bet, L, BN, S). Ref.: Lh; Zt. a) (Forma con palat. expr.). Punto. "Petit point" Lh. "Aur batzueri 'r' gaiñeko tilde edo dalako adirozteko entzun edun diet, erreren gaiñeko ttanttua" Zt (comunicación personal).
Letrak, ezkerretik eskuira... ttantto beltxak papela illuntzen. NEtx LBB 104. b) "(L, BN, S), bout d'homme" Lh.
azpisarrera-7
TTANTTODUN (Forma con palat. expr.). Con motas.
Yazki ederrak Sisararentzat, yazki ttanttodun nabarrak. Ol Iud 5, 30 (Dv lorekatuak, BiblE kolorezko).
tanto
<< satsu 0 / 0
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper