Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

70 emaitza hobeto bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
hobeto.
sense-1
1. (V, G; Mic 7v, Lar, , Izt 72r, Hb, Dv (V, G), H (V, G), Zam Voc), obato (V; Lcc, Dv, H). Ref.: A; Iz To (ondo); Etxba Eib ; Holmer ApuntV ; Elexp Berg ; Gte Erd 132, 155, 219.
Mejor, de mejor manera. v. hobeki.
tradizioa
Tr. General en la tradición vizcaína y guipuzcoana. En el s. XX hay tbn. algunos testimonios de otros dialectos, por ej. en Izeta (DirG 93) o Mirande (Pr 178); aparece además en unas cartas labortanas (que muestran rasgos meridionales) de fines del s. XVI. Emplean obato algunos autores vizcaínos: fray Juan de Zumarraga, Capanaga, Micoleta, Zuzaeta (93; 122 obeto ), CrIc (155), Añibarro (EL 2 169), Uriarte (Dial 23) y E.M. Azcue; tbn. la emplea el alavés Lazarraga. En DFrec hay 115 ejs. de (h)obeto.

Munsarasko etseori obato dago [...] zeruko Jaunagaz. fJZ 99. Esan deiguzula zure izena, zegaiti obato alkar aditu daigun. Lazarraga 1147v. Ustez Baionara etorri direnek zerbait berri obeto dakiten. (c. 1597). FLV 1993, 461. --Nola zaude? [...] --Apaizak obeto. Is 164 (fórmula de saludo supuestamente empleada en las relaciones entre los vascos y los nativos de Terranova). Mandamentuak obato gordeetan dizanak. Cap 79. Emen ekusiko dau zeure mezede orrek bufete bat obetu [sic, seguramente errata] eginik. "Mejor labrado" . Mic 13r. Esan leie obato. Ib. 13r. Goruak zuek obeto / beste armarik baino. BBizk 14. Obeto erakutsiko degu. OA 129. Obeto serbitzen gaituanari. Acto 250. Obeto entendidu daizun. Urqz 7. Obeto guardatzeko mandamentu dibinoak. Iraz 33. Esan begit zeñetan Jesusen biotzarekiko debozioaren gaia obeto, ederkiago, gozoroago berezia dagoan, zuzendua ta apaindua. Lar, carta a Mb 278. Eri bat zenbat eta etsiago dagoen, anbat obeto medikuaren jakintasuna erakusten da. Cb Eg II 30. Zuk baisen ondo edo obeto iminiko litukee txaplatatxubak. Mg PAb 49. Aen fedea obeto probatzeko. Gco I 425. Ez zan iñun obato biarrik egiten baseerri onetan baño. JJMg BasEsc 95. Ongi geran orduan / obeto nai degu. It Fab 61. Eta Jainkoa obeto irabazteagatik, egin zion promes bat. Lard 136. Zerren gatza daukan janarija askoz obeto dijerietan da. Ur Dial 57. Eta txapela soldadu txanoa baño obeto zetorkion. Zab Gabon 52. Berak baiño obeto apaldu bear izan ebela. A BeinB 89. Obeto egingo zenduan begietako makarrok be garbitu bazenduz. Ag Kr 69. Iduri batez obeto uler dezazuteke. Ldi IL 145. Benetako jakintza baño guzur-jakintza obeto dirudi. Eguzk GizAuz 16. Geroago ta obeto zijoazen Balendinen arraun-saioak. TAg Uzt 221. Diotenez obeto omen dago [emakume ebaindua] . Etxde JJ 138. Gazterik asi aiz gorriyak ikusten, au gorriya baño beltza obeto ez ba-da. Anab Poli 63. Ondo baiño obeto egin dozue ezkontza ausitera etorteagaz. Bilbao IpuiB 146. Urrengoan, iñoren txakurra obeto zaintzen ikasi dagian! Erkiag BatB 62. Patxi kezketan bazijoan, astoa etzijoan obeto bere zama astun arekin. NEtx LBB 184. Ni baiño obeto zaudete. BBarand 57. Obeto ikusi nairik-edo, betaurrekuok ondo-ondo garbitu zituan. Gerrika 118. Gero eta hobeto ari zela ere. MIH 351.
azpiadiera-1.1
(Solo, con el sdo. de 'mejor así').
Egundoko kontuak izaten ditue; obeto, andreak esan eta katuak entzun, lo ez dagoanean, nunbait bere. Erkiag BatB 124.
sense-2
2. Mejor dicho. v. HOBETO ESAN, HOBETO ESATEKO.
Salduten dau zorionez / edo obeto adinonez. Zav Fab RIEV 1907, 531. Nork sortuak dira kanta oiek? Nun sortuak, obeto. Lek SClar 109. Tigri ibaia zan partiarren muga, ta Arari, gaurko Saona, germandar edo, obeto, galitarrena. Ibiñ Virgil 33n. Ordukoak nolako ziren edo, hobeto, nolako agertzen zaizkigun. MIH 235.
sense-3
3. (V-m, G-azp).
" Obeto euki, para decir con énfasis que uno o alguien tiene mucho de lo que fuere, se dicen frases de este tipo: Umi obeto dakat nik diru baño " Etxabu Ond 108.
azpisarrera-1
EZIN HOBETO ( (V-arr, G-azp)). Ref.: Gte Erd 118, 155. Perfectamente.
Ezin obeto gauzia erakusten dabena. fB Ic II 274. Familija zorijoneko au akomodau zan ezin obato. JJMg BasEsc 262. Eziñ obeto pozez / emen bizi gera. Echag 69. Ezin obeto trebatu zituen. Lard 82. Au guzia berak bere egiñakin eziñ obeto agertu zielarik. Arr GB 81. An etsaiari ezin obeto jakon autortu. AB AmaE 444. Ezin obeto ta sarri erakutsi dauskuzu. A BeinB 36. Gugaz ezin obeto eruan leike. Kk Ab II 99. Ezin obeto deritzaigu guri "Saski-Naski"-ren aurre-esanak erderaz egitea. Ldi IL 65. Urrena arrisko-saltua egin zuan ta ezin obeto egin ere. Anab Poli 134. Irurogetaka urtetan ezin obeto zaindu eudien Ipiñeburutarrak euren eleixea. Akes Ipiñ 14.
v. tbn. Mg PAb 173. Astar II 22. Ag Kr 219. Lab EEguna 86. Eguzk GizAuz 116. NEtx Antz 36.
azpisarrera-2
EZIN HOBETOAGO. Perfectamente.
Eta urten be, ezin obetuago urten daust! Otx 53.
azpisarrera-3
HOBETOAGO (-ua- V-gip ap. Etxba Eib). Mejor.
Egokun obatoago modu au beste guztiak baño. "Más convínonos". Cap 31. Obetuago aituko dozu au. fB Ic III 272. Lenago eta obetoago txukatzen da. It Dial 87 (Ur obatuago). Andik aurrera are obetoago serbitzeko. Lard 35. Eta au oraindik obatuago gelditu dedin, dago Erregiñaren agindu bat. "A cuyo mejor resultado" (1864). BBatzarN 199. Obetago [sic] bizitzeko bidia. Sor Gabon 43. Beste izdun ederrago batek obetuago izkiribitu dezan arte. Bv AsL 19. Egunetik egunera geroago geiago eta obetoago ezagututeko. Itz Azald 13. Obetoago edo txartoago, guztiz antziñetatik dabill gizonen auan. Ag Kr 8. Guri baño obetoago, gure Ama errukitsuari eskatu bear diozu. Alz Ram 129. Garoa eman du len beziñ ondo edo obetogo. Munita 70. Ondo baiño obetoago. Bilbao IpuiB 141. Nai baño obetogo / atera zan dana. Auspoa 39, 86. Zarrak gaztiak baño askoz be obetuago dakie euskeraz. SM Zirik 30. Nork daki bere barrengo berri bakoitzak berak baiño obetoago? Vill Jaink 139. Iñoiz baño obetoago preparatua ta iñoiz baño alaiago arkitzen zan Iñaxio. TxGarm BordaB 106.
v. tbn. Sor Bar 31. EusJok II 54. Enb 166. MendaroTx 72. Erkiag Arran 139. Etxba Ibilt 484. Obetogo: Moc Damu 14. Ill Pill 4. JAIraz Bizia 113.
azpisarrera-4
HOBETO-BEHARREAN ( (V)). Ref.: A; Etxba Eib. De buena fe. "Obeto biarrian esan netsan eta txarrera artu zetsan" Etxba Eib.
Orra or ba! Nik obeto-bearrean esan deutsut... Zam Man 60.
azpisarrera-5
HOBETO-BEHARREZ. "Obeto biarres esan, decir con buena intención" Iz ArOñ.
Eta Dabidek esan zionean ara zerk zeraman, obeto bearrez, Nayot-era bialdu zuen, emen etxe ezkutu batean gorde zedin. Lard 169. Obeto biarrez esaten niyon... Sor Gabon 41.
azpisarrera-6
HOBETO ESAN. Mejor dicho.
Suge, edo obeto esan, giza-suge arek. Or Tormes 55. Orain Naparroan gera. Obeto esan, aspaldi genbiltzan Naparroan barrena. Ldi IL 47s. Berjakintza zela haren saila, edo, hobeto esan, haren errainua burmuinean. Mde Pr 347. Antxen egoan, obeto esan, an ziarduan zetan edo atan. Erkiag Arran 138. Alu bat izan zalako edo, obeto esan, bi alu ziralako. AZink 118. Orrela, egin degu apustu txiki bat; obeto esan, egin nuan. Albeniz 151. Ezinegonak, edo hobeto esan larriminak, darabiltza. MIH 334.
v. tbn. Otx 136. MAtx Gazt 49. Etxabu Kontu 220.
azpisarrera-7
HOBETO ESANA. Mejor dicho.
Agaz bizi, edo obeto esana, il nintzan bitarte guztian. Or Tormes 41.
azpisarrera-8
HOBETO ESANDA. Mejor dicho.
Juan alkatea edo, obeto esanda, bera buru zan udala, bazkaria ordaintzen asi zan. Etxabu Kontu 31. Ospatzen dute edo ospatzen degu, obeto esanda, gu ere an izaten baigera. MMant 147. Denpora ona egoan guztietan [esnie] ekarten neutsan; obeto esanda, eroaten neutsan. Gerrika 36. Egun batez, edo gau batez obeto esanda, zarauztarrak etorri ziran. Albeniz 39.
v. tbn. TxGarm BordaB 71. Zendoia 117.
azpisarrera-9
HOBETO ESANIK. Mejor dicho.
Metagnomilariak jakiten dituen gauzen berri beste norbaiten gogoan, hobeto esanik, berjakintzapetikoan hartzen du. Mde Pr 325.
azpisarrera-10
HOBETO ESATEAGATIK. "(Por mejor) decir, obeto esateagatik" Lar.
azpisarrera-11
HOBETO ESATEARREN. Mejor dicho.
Onetan bai aurkitu, edo obeto esaterren billatu eta asmau oi diriala atxakijak! Astar II 70. Pozez atsegiñ andian; / edo obeto esate arren / an egon nintzan glorian. AB AmaE 463.
azpisarrera-12
HOBETO ESATEKO. "(Por mejor) decir, obeto esateko" Lar.
Ekusi degun bezeñ andia, edo obeto esateko ezin ekusi ta ezin adirazi ditekean bezeñ andia. AA III 313s. Ez dago beti geugaz? Edo obeto esateko, ez gagoz beti beragaz? fB Ic I 55. Begitaziñoe ta ames bat, edo obeto esateko, zeruko argitasun ta dei bat. Ur MarIl 9. Zeñek biak aixa santuak bereganatu, edo obeto esateko, Jainkoaganatu zituen. Aran SIgn 89. Atunetan asi ginean, edo obeto esateko egalaburretan. A BGuzur 130. Astodunak ziran Tramana ta Brix, edo obeto esateko, asto jaubeak. Ag Kr 67. Kandela pixtuaren gañean jarri zuen, edo obeto esateko, kandelaren gañean gelditu zitzaion. Goñi 63. Eztiote bear ainbat garrantzi eman. Edo, obeto esateko, aiei gurea berbera gertatzen. Ldi IL 168. Eta saritua izan, atan be, lenengo sariaz. Obeto esateko, lenengo saria banatu egin zan zati bitan. Vill in Bilbao IpuiB 5. Saldu egiñ giñun. Obeto esateko, erregalatu. Salav 24. Etxeberria ori etzan gorputz aundikoa. Obeto esateko, txikikoa zan. Alkain 29. Ta alantxe egoten ziran Pazku egunerarte; edo, obeto esateko, estalki barik agertzen ziran egun orretan. Etxabu Kontu 82. Ni urtean bein joaten naiz kanposantura, edo eraman egiten naute, obeto esateko. BAyerbe 183.
v. tbn. Astar II 262. Lard 511. AB AmaE 236. Bv AsL 134. Arr May 22. Itz Azald 212. Kk Ab I 56. Arrantz 108. Eguzk GizAuz 137. NEtx Antz 80. Txill Let 82. Bilbao IpuiB 60. Gand Elorri 67. Osk Kurl 185. Lab SuEm 168. Uzt Sas 19.
azpisarrera-13
HOBETO EZIN (V-gip, G-azp ap. Gte Erd 118). Perfectamente.
Zoritsu dira beraz gure ezagunok? Zabaletan bai; obeto eziñ. Ag G 367. Ederto! Ederto! Obeto ezin! Altuna 75.
azpisarrera-14
HOBETO EZINEAN. Lo mejor posible, de la mejor manera posible.
Azketsi egidazube, ondo usterik eta obeto eziñian egiñiko utsak ixan dira-ta. Otx 182.
azpisarrera-15
HOBETO IZAN (Con aux. trans. o, como impers., en 3.a pers. sing. de aux. intrans.). Ser mejor; ser mejor (para).
Bai obeto dala, Sakramentu au goizetik artzea. AA I 562. Orregaitik Jaungoikua obeto da gure Aita izatia emon deuskuben gurasuak baño. Astar II 251. Zeinbat obeto eban ezetan ez nastau. AB AmaE 225. Obato dozu itota baino / oian iltea ta gaisoz. Azc PB 127. Mututurik egon izan balitz obeto neukean. Ag AL 117. Ez litzateke obeto izango eskatutea. Itz Azald 66. Olan menpeko zital antzera bizi izateko, obeto da il ainbat ariñen. Echta Jos 160. Obeto du nere aotik jakitea. Ag G 293. Eu etortia berau jun baño / askoz obeto dala ondiño. Enb 192. Ez ete-zan obeto ixango [...] geurekittian gu bixi ixaten iztia. Otx 142s. Geldirik egotea baiño obeto izango da zeozer egiten astea. Alzola Atalak 138.
azpisarrerakoSense-15.1
(Con dat.).
Obeto izango zitzaiokean luma arrez Mariaren izena eskribitzea. Arr May 28. Kale-aldera juatia baño obeto ixango yakola lo-alditxo bat egitia. Kk Ab I 74.
azpisarrerakoSense-15.2

(Con el aux. elidido).
" Obeto euria ezpalegi egin (V-ger)" Holmer ApuntV.
Illgo banindue, ainbat obeto! Ag AL 158.
azpisarrera-16
HOBETO-IZATE.
Zerzendutia forubak, euskaldun probinzijen obeto izatiak eskauten daben bestian. "El interés" (1864). BBatzarN 199.
azpisarrera-17
HOBETOXE. Algo mejor.
Orain obetoxe arkitzen naiz, baiña dietapean. Ibiñ in MEIG VIII 82. Orain hobetoxe moldatzen naiz. MIH 149.
azpisarrera-18
HOBETOXEAGO. Algo mejor.
Uda-berrian obetoxiago jarri zan. Bv AsL 112. Eta ortara irakurleak obetoxeago konprenituko du poema onen eitea edo tankera. Vill in Gand Elorri 14. Orain ere lengo modutsuan [bizi gera], baiña len baiño obetoxeago beintzat. BAyerbe 181. Egun batean igual obetoxeago; bestean okerrago. A. lbeniz 125.
hobeto
0 / 0 EZIN HOBETO >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper