Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

2957 emaitza leon bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
besagain.
sense-1
I . (Sust.).
azpiadiera-1.1
1. (Aq 1049, Dv, H, A DBols), besain (B, L, BN ap. A), besogain (AN-5vill, BN, S ap. A; VocBN , H).
Volea. "Botivoleo, besagaiña (AN)" Aq 1049. "Mouvement du bras par dessus l'épaule" VocBN. "Mouvement du bras pour lancer une chose" Dv. "Besapea [...]. 2. opposé à besogain, besagain, tour de bras" H. "Besagane edo besagainen ordez, gaur erderazko boleo sarriago esaten da" A Txirrist 114 nota.
Bai besain, bai besazpi, / bai punpa lasterrak, / Oro zituen eder / Kurutxet Ezkerrak. Zby RIEV 1908, 91. Ziran onenen kontra / banekiyen juaten, / besagaña kenduta / jokatzen ziraten. Tx B I 201. Buru, anka ta beso, / bular eta begi, / Osoan indartzeko / Mutil gastiari, / Pelota lakorik / Ezin topau legi. / "Besagain" ta "Bolera", / Ezker ta eskubi, / Atzean naiz aurrean, / An jausi, or jagi. Enb 183. Besogain ederra, ezker hauta, otsoaren indarra. Egunaria 25-5-1955 (ap. DRA). Bainan eriak erne
Zeraukan besaina: / Urrundik senditu du / Arien [morfina eta penizilinaren] usaina. LuzKant 107 (Interpr?). Gero besagain eta besazpi batzu, punpa-laster bat ezkerragaz, eta klinki! klanka! leihar bat hautsi zuan. Osk Kurl 168.
azpiadiera-1.2
2. (G, AN, L, S), besagan (V), besain (Sal), besogain (Dv). Ref.: A; Etxba Eib; Echaide Nav 134.
Hombro. " Besogain, dessus du bras" Dv. " Alako arri garaua jaso laikiala besagañera, sinistiak be lanak daukaz " Etxba Eib. v. besaburu; sorbalda. .
Katinek kopeta ezarri zion Poliri besagañean. Anab Poli 136. Beso ta ukonduak ezarri, maia euskarritzat dabela, burua ezkerralderantz besaganean etzun, eta lo sumatxua egin dau. Erkiag BatB 11.
azpiadiera-1.3
3. "(R-uzt), antebrazo" A.
azpiadiera-1.4
4. " Besain aundia du, tiene gran brazo (para arrojar piedras)" A.
sense-2
II . (Adv.).
azpiadiera-2.1
1. (V-gip; H, A), besagane, besagai (S) A volea; (lanzar, golpear, etc.) por encima del hombro. "Besagain iotzea, la renvoyer en la prenant à la volée" H. "Besagain (AN, Aq, G, L, S), besagan (V). 1.º hombro. 2.º jugar a la pelota dando voleas. 3.º jugar a la barra a pecho [...]. 5.º dar un golpe de hacha en sentido vertical. 6.º arrojar piedras no a sobaquillo, a la vuelta" A (no queda claro a qué dialectos atribuye las distintas acepciones; el sdo. que da Araquistáin (v. supra I, 1) no es asimilable a ninguna de ellas). "/beśagái/, (frapper la pelote) à la volée" Lrq. "Beságaiñ, a volea (a la pelota)" Iz ArOñ. v. besagainka.
Nere gogoanean izandu dan tiratzallerik andiena zan Mitxelto esaten zioten bat. Besteak besa gain, aurrera begira bezala, onek tiratu oi zuen derrebes, atzeraka. Izt D 180. Gero noizien bein, besagane artzeko leez, juungo az pelotiegana [...] eta neuk joko juat. A Txirrist 114. Abadiak indar geiago dau, bixi-bixi jaurtiten dau pelotia, [...]. Bere besagain-jotiak, zelan txalotzen dabez bere erritarrak! Kk Ab I 98.
azpiadiera-2.1.1
(Levantar, etc.)por encima del hombro. "Cortar con hacha una rama que está sobre la cabeza" Iz ArOñ.
Badira [aritz-landarea aldatzeko], aurretik batere zulorik egin gabe, atxurra besa-gain artu, begiraño sartu, landarea ere bai atxurraren atzetik zañak bil-bil eginda, ankakin zapal-zapal egin, "azi adi nai badek eta nai ez badek ez" esan eta kito. Munita 42.
azpiadiera-2.2
2. "Llevar una carga al hombro" A.
azpisarrera-1
HARRI-BESAGAIN. Tiro de piedra (distancia). "Harri-besain (BN-baig), un tiro de piedra" A.
Eta bera hekietarik baztertu zen harri besagain batean. Dv Lc 22, 41 (Leon harri besagain;harri iraitzi).
azpisarrera-2
BESAGAIN-HARRI ( (Dv)), BESAGAIN BAT HARRI (L-ain; besain bat arri BN-baig). "Besagain-harri, distance à laquelle une pierre peut être lancée" Dv. "Besagain bat arriren bidean (L-ain) [...] a un tiro de piedra" A. "Besain bat arriren bidea, tiro de piedra (BN-baig)" A Apend.
azpisarrera-3
BESAGAIN BATEN BIDE. "Besagain baten bidean (BN-baig), al alcance de una pedrada" A. v. BESAKADA BAT BIDE.
azpisarrera-4
BESAGAINEAN JARRI. "Acodarse, afirmarse sobre el codo, besagañean jarri" Lar.
azpisarrera-5
BESAGAINETIK. "Besagainetik, par dessus le bras" Dv.
azpisarrera-6
BESAGAIN-TXUNKU ( (R ap. A)). "Besagain-txunku, paletilla, juntura del hombro" A (s.v. txunku).
besagain
<< bertutezki 0 / 0 besarka >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper