Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

2957 emaitza leon bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
bekatore.
sense-1
(-kh- BN, S ap. A ; SP, T-L; -kh- Urt I 166, Ht VocGr, Lecl, Arch VocGr , Gèze, Dv, H), bekadore, pekatore, pekadore.
Pecador. "Pécheur" SP. v. bekatari, bekatoros.
tradizioa
Tr. Usado por autores septentrionales --en los que alterna a menudo con bekatoros y en ocasiones con bekatari-- y navarros, lo hallamos tbn. en Martín Portal (TAV 3.1.21, pekatore ), y en algunos guipuzcoanos como Irazusta o Udarregi (que usan pekadore ) o unos versos de 1826 (pekatore ). Aparece además bekadore en un sermón de Goñi del s. XVIII. Es poco usado en el s. XX.

Bekhatoreak dolorezki sugarrian lurrian. E 63. Uste bano lehen gira hiltzen bekhatoriak. Ib. 91. O iaun ona aitortzen dut bekhatore nizala / eta gaizki egitiaz ogen handi dudala. Ib. 41. Ezen eznaiz ethorri iustoén deitzera, baina bekhatorén emendamendutara. Mt 9, 13 (He, TB, Dv, Ip, SalabBN bekhatore; Ur, Hual, Samper, IBk, IBe bekatari, Ur (V), Or, Ker pekatari, Ol ogendun, Leon bekatoros). Nork-ere ahalke izanen baita nizaz eta ene hitzez jenerazioe adultera eta bekhatore hunetan. Mc 8, 38. Galileano hauk berze Galileano guziak baino bekhatoreago ziradela. Lc 13, 2 (TB bekhatorosago, Oteiza pekatariago, Brunet pekatari andiago, Leon hobendunago, Ker gaiztoago, IBk, IBe bekatariago). Gure begi bekatorek / Eztakuske iguzkiau. (Pamplona, 1609). TAV 3.1.20. Ni naiz bekhatore guztietako handiena, gaixtoena eta esker-gabena. Mat 224. Nori bere eredura ematen dio pena / Bekhatore handienei halaber handiena. EZ Man I 109. Ni bekhatoreor kofesatzen natzaika Iainko bothere guzia duenari. Harb 10. Segur da, abantail eramaiten dioela iustuak bekhatoreari, garbiak likitsari. Ax 550 (V 353). Lurrean bertzeren bekhatuagatik, Adanengatik, haren ondoko guztiak, are sortu baiño lehen, [...], diren bekhatore eta hobenduri. Ib. 140 (V 92). Bekhatorerik obstinatuenek badute [aingeru begirale] bana. Hm 228 (V 110). Phariseu erhoak publikanoa zedukan bekhatore handitzat. SP Phil 356. Ala den iustu, ala den bekhatore. Tt Onsa 101. Traidorea, ikhara adi, / ikhara bekhatorea, / Bekhatutan jan izan baituk / Hire Jainko Jaun maitea. 122. Idazü Aita zure benedikzione saintia, bekhatore bainiz. Bp I 68.
( s. XVIII.) Bere exenplu onen eta predikuen bidez bekhatoreak gonbertituz. ES 125. O bekhatore erho eta dohakabea, zeiña ikharatzen baitu maiz gizon baten kolerak. Ch I 24, 1. Ni bekatorea konfesatzen naiz Jangoiko omnipotenteari. El 18. Eutzi ezazu pekadorea, / leen baño leen pekatua. Iraz 2. Nai zuelarik pazientisimo Jobek, entenditzera eman bekatoreari zer dañua egiten duen animan Demonioak. (Muruzábal, 1743). ETZ 74. Publikanoa bekhatore handi bateretzat eta menturaz iniustutzat ere [...] zaukan Pharisauak. He Phil 359. Ezagutzen baitu experienziaz, bertzeak bezala, hutskorra eta bekhatorea dela. He Gudu 52. Egiazki bekhatore zira, hanitx pasioneren pian eta hetzaz üngüratürik. Mst III 4, 2. Baldin bada bekadoreren bat [...] eztuena azertatzen desenredatzera bere konzienzia. (Goñi, s. XVIII). FLV 1989, 114. Munduan bekhatoretzat ezagutua dena baino areagoa da arima ephela. Lg II 198. Jesusek begiratu zuen ondoan emazte bekhatorea harrikatua izatetik. Ib. 177. Penitentak behar likezü, [...], juan konfesatzera aphez bekatore lagüna ezagüt ezlezaken bategana. CatLan 149. Jainko-Jujeak bekhatorearen kontra emanen duen arrasta terriblea izanen da. Brtc 127. Itzul hadi, itzul bekatorea. Iraultza 25.
azpiadiera-1.1
(. XIX)Badüzia enzütia / Jesüs-Krist sorthü zela / mündüko bekatoriak / arra erosi zütiela? Xarlem 154. Elizaren zimenduak / guziz sainduak dire, / izan arren baltsatuak / edozein bekatore. Monho 78. Sinistatzea, eriotza ta neke andiak artu zituela gu bekatoreak salbatzea gatik. Añ CatAN 9. Farisau ta bertze bekhatore gogortuen kontra erakhusten duen garraztasuna. Dh 258. Izpiritu dohatsu hura izanen da arima bekhatore haren akusatzaile gogorrena. Ib. 138. Grazia eskatzen dizut / Jauna, artarako / zeren arkitzen zadan / motiboa franko / pekatore aundi bat / izan naizalako.(c. 1826) Balad 220. Utzi zazu bekatorea / lehen baino lehen bekatua. CatLuz 2. Othoi Jauna, ükhazü konpasione bekhatore miserable hunez. UskLiB 44. Bekhatoreen konbertsionearentzat. JesBih 474. Baldin bekhatorea korreitzen bada eta konbertitzen zin zinez. Jaur 173. Jinko jauna zük bekhatorez, har ezazü pietate. Etch 628. Orhoit bekizu, Andre ona, nola bekhatore galdua gatik harek eman zuen bere odola. Dv LEd 144. Bekhatoreak karraskaturen ditu hortzak eta errabiak erakutsiren. Hb Egia 15. Pekadori ingrato / gaizki itzegiñak. Ud 106. Ezagutzen nauzu ni bekhatorea, / Urrikal zakizkit, o Salbatzailea! Zby RIEV 1908, 211. Nola beraz, bethe dezake bekatoreak bere ahal eta indarrez, saindutasun osoa ganik berexten duen lezea? Lap 153 (V 68). Bainan gogor eta hasarre egonen othe da Jainkoa, urrikitan sartzen den bekatorearentzat? Ib. 379 (V 173). Orhit zite bekhatoren salbatzera jin dela zureganik sorthü dena. Ip Hil 121. Guzia bekhatorea naizelarik, ausartatzen naiz galdatzerat grazia bera neretzat. Arb Igand 202.

( s. XX.) Egizu othoitz gu bekhatoreentzat. CatJauf 2. Haritxabalet, beste apezak oro bezala arauz, mahanka largo zen bekatore txipien eretzeko. Const 29. Lehenbiziko bekatuek, nahi eta ez, nahasten dute bekatorea. Lf Murtuts 4.

v. tbn. Arg DevB 202. FPrS 23. CatLav 433 (V 205). MarIl 56. CatS 84. Jnn SBi 7.
bekatore
<< bejon 0 / 0 bekatoros >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper