Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

2957 emaitza leon bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
begirari.
sense-1
1. (S; SP, Gèze, Dv, H, Bera). Ref.: A; AtSac 50. (ardi begiari) Lrq (begira).
Guarda, guardián, centinela; defensor, salvaguarda. "Garde, gardien" Gèze. " Aingeru begirari, ange gardien. Jainkoa, zoin baita gure begirari, Dieu qui est notre sauvegarde" Dv. "Dépendant, inférieur, sujet qui regarde son supérieur pour connaître ses ordres" H. v. begirale.
tradizioa
Tr. Excepto en Etcheberri de Ziburu, no se encuentra fuera de la tradición suletina y mixana hasta el s. XX, en el que aparece en Zerbitzari y, al Sur, en Orixe, T. Aguirre y Atutxa.

Baterere eztezala azala mezprezia / zeren baita fruituaren leial begiraria. EZ Man I 30. Eta zu, o untziaren patroñ begiraria. EZ Man II 143. Jinkoak haur ezari dü Eliza güzien Ama eta Egiaren begirari handiena izateko. Bp II 121. Zure handitarzünaren begirari eta zerbütxari leial bat. Mst XIII. Behar dügü beraz gure Aingürü begirariendako hanitz ezagütza üken? CatLan 30. Behar diaigü remestiatü / Saint Jacques Saintia / eta orano gehiago / aingürü begiraria. Xarlem 891. Gaiaren etsai, egünaren egile, denbora jakile, ikhusle eta erakasle ekhi-begirari ederra! Chaho AztiB 6 (Interpr?). Jinkuaren Aingüria, bere huntarzünez ene begirari fidel ezari zütiana. UskLiB 15 (CatS 120 begirari). Ba-dütüzie begirariak, zuazte eta zien jakinaren arau begireraz ezazie. Ip Mt 27, 65 (Lç, He goarda, TB, SalabBN, Leon zain(t)zale, Dv, Ker, IBk zaintzaile, Ur gordetzalle, Ur (V) jaola, IBe goardia). Hurak dira Aingürü Saintü gure begirariak. CatS 22. Gure begirari azkarra, hel zakizkü zelütik ifernüko photerekin süstengatzen dügün güdüka huntan. Ip Hil 263. Begirari eman behar zaitzo [xahütarzünari], [...] okazione gaisto orotarik hürrün egoitia, sakramentien ardura hartzia eta Maria Birjinari othoitze egitia. Ib. 48. Tolosako Zumardi txikian iru begirari edo zentinela atera zitzaizkion. Or SCruz 91. Soldadu begirariak "¿Quién vive?", ta Santa Cruzek "paisano". Ib. 57. Artarako, bere egiteko guziak aitortu lezazken begirari bat aukeratu zun. Iñora ere etzan joaten aren berri gabe ta aren lagungoa gabe. Ib. 131. Sufrenek orduan: Yeiki mutillak! esaten du, ta berela, begirariak, kuzkurtuta, Arabiko itsasegira begia zorrozten du. 'Le gabier'. Or Mi 8. Itz bitan eman nien arrantzaliai gertatzen zanaren berri. Baita begirariak esan zidana jalki ere. TAg GaGo 56. Begirari eta pixu-zaiak. "Vigilantes". EAEg 27-12-1936, 660. Adam eta Eba igorri zituen parabisutik kanporat eta, haren begirari, aingeru bat eman athean, suzko ezpata bat eskuan. Zerb IxtS 10. Mugarra Begiraria. Atutxa Mugarra tít.
sense-2
2. Espectador, observador.
Beruetetik dugu Urtxupe aizkolari / --enborraren gaiñean txori bat txantxari--; / Gorritiko Gastesi or du begirari. "Observándole" . Or Eus 15.
azpiadiera-2.1
Inspector.
Igigaiaren 1go. mallako begirariak, 3.860. Igigaiaren 2gn. mallako begirariak, 3810. "Visitadores del material móvil" . EAEg27-12-1936, 661.
azpisarrera-1
BEGIRARIZ (Estar, etc.) observando.
Udalditarrak ere ikusmiña ase nai zuen nolabait. Batzuk, jauregietako egurastokietako gerizpe atsegiñetik, begirariz. TAg Uzt 227. Luzaroan oarki jarri ezkero, zuriune ta beltzune batzuk ere ikusi litezke begirariz. Ib. 93s.
begirari
<< begira 0 / 0 begiretsi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper