Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

2957 emaitza leon bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
atentzio.
tradizioa
tradizioa
Tr. Los escasos ejs. que hallamos en el s. XX son casi todos de bersolaris. En DFrec hay 2 ejs. de atentzio y uno de atenzio .
sense-1
(Lcc), atentzione (SP (-nz-), Urt, Ht VocGr), atenzino (V-gip ap. Elexp Berg ), atentzinoe, atantzione.
Atención. "Atención, atenzioa " Lcc. " Atenzionea, attention. Ernetasuna " SP. "Animadversio, konsiderazionea, guardia-emátea, atentziónea " Urt II 101. "Attention" Ht VocGr. v. arreta. .
Atenzio andiagaz aditu egidazu esan gura deutsudan berbaok. Lazarraga 1153r. Halaber espirituaren atenzionearekin batean beha ezazu Meza errailleak egiten duena. Mat 196. Daude ain atenzioreki, eze, sentituagatik edozein arroitu, ezpaitirade meneatzen beren lekuetatik. Ber Trat 30v. Ordu da ordu, Debotak / atenzionerekin; / Erratekotzat bezperak, / Saindu Helenarekin. Arg DevB 135. Esan da au Meza enzuten dagozanak egon ditezan esaten direan eta egiten direan gauzai atenziñoagaz eta deboziño bear leukeenagaz. Cap (ed. 1893), 149. Elian aski atenzione bere adorazionian. Tt Arima 34. Irakurtu dut atenzione handi batekin liburu bat. In Gç 24. Atenziño ta debozino andiagaz. Arz 15. Akto kontriziokoa esanaz atenzio eta debozio andiarekin. OA 54. Errespetu eta atenzione handirekin gogoan erabil detzadan zure ganik izatu ditudan ontasun jeneralak. "Diligenti consideratione" . Ch III 22, 1 (SP konsiderazione, Mst ezagutze handi bateki, Echve kuidado, Leon gurbiltasun). Ezta dudarik atenzio andiarekin adi gindirola. SermAN 2r. Da atenzionerik eta debozionerik gabe zeinatzea. CatLav 24. (V 56) Hori erratean, duzun atenzione, ez niholere gogora erakhartzea. He Gudu 117. Zenbat baidugu ere othoitz labur hau maiz mihian, ez ditu gutiago galdetzen gure atentzionea eta gure errespektua. Lg II 100. Hori da zure begietan nekhe handiegi bat, harenzat zuri zenbait atenzionen galdeitea, da zuri sobra penen galdeitea. Mih 112. Ükhenen dütela arrangüra bero bat, aita baten atenzione bat haurren salbamendiarendako. CatLan 4. Pretentzione erhoez bethea, uste izan duzu guziek zor zarotzutela atentzionerik osoena. Brtc 219. Joango giñake atenzio andi batekin. Mg CC 229. Zuen atenzioa piztutzeko. Gco I 394s. Atenzioa eskatzen dizuet. Ib. 430. Orra gaurko dotriñaren gaia, zuen atenzio guzia merezi duena. Gco II 73. Egon zaitez bada atenzinoe onagaz. fB Ic I 87. Bigarren atenzinoia eta debozinoia da barru edo bijotzkua. Astar II 199. [Pratika] heieri junta diozozue khar eta atentzione handiagoko bat. EgunO in Arb Igand 180. --Nola enzun bear du Mezak? --Atenzione eta debozionearekin. CatB 49. Othoitzak zeinen artean behar beita hautatu, ez enheatzekotzat eriaren atantzionea. JesBih 451. Aski dutela erakurtzea atenzione eta gosturekin ondoan dathorzen fable horiek. Gy VI. Hori dateke haien atentzionia osoki irabaziren deiziena. CatS VIII. Agur, jente noblia, / berri on bat dakargu, / atentzioa eduki beza / iñork aditu nai badu. Zab Gabon 42. Esamiñara prestatutzeko / lenengo atentzioa. PE 21. Nola Antonek zeukan atentzio guzia Mari-Andresegan. Urruz Urz 50. Atentziyorik duenik bada / erna bitza belarriyak. Auspoa 97, 51. Ikhusi behar da: othoitzak egin direnetz; egin direnetz errespeturik eta atenzionerik gabe. CatJauf 15. Al duten atenzioik edo debozioik obrenian. CatUlz 34. Entzule onak atentziua / dakizute idukitzen. Uzt LEG I 175. Atentzio on bat eduki beza / iñork aditu nai badu. BBarand 66.
v. tbn. Legaz 32. Atentzione: Mst XIV. UskLiB 33. MarIl 62. Jaur 183. Atenzino: CatLlo 31. Atenzinoe: CatLlo 49.
azpiadiera-1.1
(Con un vb. en imperativo elidido; cf. infra ATENTZIOA EMAN, IPINI, etc.).
Zenbáit medio ortáko emaintut, ta zenbáit kalidáde. Aténzio otoi. LE Prog 116. Jende onak atentzione ene arrazoin huni: / Etzieztela fida amodioari! ChantP 198.
azpisarrera-1
ATENTZIOA HARTU. Prestar atención. "Ez nion atentziorik artu (G-nav, AN-gip), atentzioa artu nion (V-arr, G-azp-nav, AN-gip)" Gte Erd 28. "Atentzioa artzen dit (= diot) (AN-gip)" Ib. 74.
Hartzen da atentzionea, / Toki bat denean xoilki goardatzeko, / Hura ongi defendatzeko. Gy 143. Naiz berrogei ta amar trofeo ori baño berriagoak eduki, orrixe atentzioa artu diot. Albeniz 42.
azpisarrera-2
ATENTZIOA ATXIKI. "A tentzionea atxiki nion (B)" Gte Erd 28.
azpisarrera-3
ATENTZIOA EGIN, ATENTZIO EGIN. Prestar atención.
Atenzione egiozu oraiño huni. He Gudu 87. Aski da hekiñ bizitzeko moldearen gaiñean atenzione den gutiena egitea. Ib. 117. Jaun Direktorrak edo gidariak eginen dü atenzione berhezi bat presona amoinala kostümatürik direnetara. Mercy 26. Serioski atenzione egizu zoiñen guti funts egin behar den, gizonek gutzaz duten estimu eta opinione hunaz. AR 121. Othoitzen zütiet / atenzione egizie / nurk zien arimak / salba itzazie. Xarlem 179.
azpisarrera-4
ATENTZIOA EKARRI. Prestar atención.
Goardia emozu nori mintzo zaren, eta jakinen duzu zer atentzione ekharri behar duzun zure othoitzean. MarIl 29.
azpisarrera-5
ATENTZIOA EMAN. a) Prestar atención.
Medezin barberek gogoa eman dezaten ez emaitera atenzione falsurik ez handier, ez txipier, bianda debetaturik iatera garezuman, ez bijilietan. Tt Arima 75. Aiphatu ditugun mirakuilluek erakusten zuten misterio bat, zeinari elizako aiteek atentzione handi bat eman bai-diote. Lg I 191.
b) Llamar la atención. "Atenziñua emun, llamar la atención. Zelako jardiña dauken... atenzilua emutekua" Elexp Berg. "Atentzioa eman zidan (G-azp, AN-gip) [...] atentzioa emateko bezalakoa da Olatz (G-azp), jende guztiari atentzioa ematen zion (G-azp)" Gte Erd 27 (s.v. "atentzioa deitu zidan"). "Atentzioa ematen dit (G-azp-nav, AN-gip)" Ib. 74.
c) Llamar la atención, reprender. "Da ola atenziñua emun kuartelian, sarjento zaztarren batek entzuten baldin bazoskun" Elexp Berg.
azpisarrera-6
ATENTZIOA IPINI. Prestar atención.
Batera ta bestera begiak darabiltez, alkar jooka dabiltza, parreka, ziraka, ta atenzio apur bat ipintzen ez duela. Mg CC 162. Atentzioa arren ipiñi ezazue. Gco II 38. Eta emen ipiñi zazue [...] atenzio piska bat Eleizaren erakuste modu onetan. Ag Serm 165.
azpisarrera-7
ATENTZIOA JARRI. Prestar atención.
Atentziyua jarri zazute / paper au letu artian. Tx B I 67. Eztakienak ikasitzeko / atentzioa jar beza. Tx B 164. Batzuei atentzio gutxiago jartzen zien [erretoreak]. Albeniz 24. Ura atentzioa jarri zidaten, batez ere Federaziokoak
eta organizatzen ibiltzen zan jendeak! Ib. 42.
azpisarrera-8
ATENTZIOAN (Estar, etc.) atento, atentamente.
Atenziyuan egon zaitezte / ongi goguan artzeko, / len oien berri ez dakiyena / eskarmentuan sartzeko. Tx B I 240. Atentziyuan egon izan naiz / nola dabiltzan begira. Tx B II 67.
azpisarrera-9
ATENTZIOA PARATU. Prestar atención.
Atentziyua begiyetara / paratu nizun segiran, / ez dakit zierto begiyak edo eguzki berri bi ziran. Bil 36. Iñork nai badu atentziorik / desioarekin para, / aren bizitza kantatuko det / munduan legerik bada. Xe 334.
azpisarrera-10
ATENTZIOZ. a) Atentamente, con atención.
Esan ditzakun bada [Abe Mariaren itzak] beti espazioz edo betaz, atenzioz, eta poztutzen edo alegratzen gerala aren paregabeko zorionaz. Gco I 463. Martiri onen penak zer ziran / orra atenzioz jarri, / ejenplo ori izan dedilla / munduan oroipengarri. Xe 340. Pello konprenditu ezak / nere auko itza, / atentziyoz bazaude / ez da izango gaitza. Ud 40. Atentzioz aituta / goguan artu. MendaroTx 43.
b) (Tras gen.). En atención a.
Garbibéz arimagáu bere odolarén bertútez, markabéz salbaziósko señáleas: orrén aténzios uzdézan libre Jangoikoaren justiziak. LE Ong 137v.
atentzio
<< atento 0 / 0 atera >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper