Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

2957 emaitza leon bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
2 amatu.
sense-1
(c. sg. A; SP, VocBN , Dv, H).
Hacerse madre (indistinto con respecto a la concepción o al nacimiento). "Rendre ou devenir mère" SP. "Devenir mère. Ene ama bekhatutan nitaz zen amatu " Dv. " Amatu zinen Birjina gelditurik " H. v. 2 aitatu.
tradizioa
Tr. Documentado exclusivamente en la tradición septentrional, excepción hecha del ej., con sentido figurado, de Azkue.

Egun handi hura, zeinetan Biryina bat behar baitzen amatu eta Jainko bat gizon egin. Lg II 97. Amatu zenaz geroz batere goibeldu gabe bere biryinitatea. Ib. 116. Beti birjina zelarik, / Maria zen amatu. Monho 76. Sela ere amatu zen Tubalkainez. Dv Gen 4, 22 (Urt erdi izan zen Tubalkaiñez). Zeren amatuko eta erdiko baitzare seme batez, zeinaren burua ez baitu ukituko bizarnabalak. Dv Iud 13, 5. Birjina Sainta Jinkuaren Amatürik, bethi Birjina egon deia? CatS 25. Izpiritu Saindua ganik, / Birjina guziz garbia, / Zu bethi birjina izanik / Amatu zinen, Maria. Zby RIEV 1908, 207. Zure Semea hiltzen / Ari zelarikan / Gutaz amatu zinen / Dolore handitan. Ib. 288. Emérdiak, seme batez amatü zirenak, theiü bezala egoiten zirén berrogei egünez. Ip Hil 111. Mariak [...] ez zian garbitü beharrik; Birjina zen amatü aitzinian eta birjina egon zen amatü ondoan. Ib. 112. Birjinak amatzian bere ohoria xahü begira lezan jentén aitzinian. Ib. 64. Jakin zian zelütik / zer zen agitüren, / Birjina zegoelarik / zela amatüren. UNLilia 6. Ez aitamarik, ez nausirik, ez eskola-emailerik erakusteko nola behar dituen bethe, emaztekitu denean eta amatu, eratxikiak zaizkon eginbide baitezpadakoak. JE Bur 69. Astoaren gainean, jarria gurbilduz, / Amatzera zoaken emazte bat gertuz. Ox 64. Arreba begi-urdin amatu. Iratz 169. Huna non amatuko ziren; seme bat sortuko duzu eta Jesus emanen diozu izena. Leon Lc 1, 31. Hi, minetan amatuko haiz eta bethi gizonak ukhanen din nausitasuna hire gainean. Zerb IxtS 10. Horra nun [...] Jainkoak Abrahami erraten dion Sara amatuko dela. Amatu zen eta semea deithu zuten Isaak. Ib. 20. Jainkoaren nahi saindua / ni baithan dadin egina / izan nadien amatua / baña gelditu Birjiña. "Angelus" (ap. DRA). Zu, amatzerat deitu andrea, eta zu, senar gaztea, / kargu haundiko lagunkideak, hala bat nola bestea. Xa Odol 221. Alabak amatzeko bidean zela anuntziatu zaukunean. Xa EzinB 60. Ttipia nintzalarik erraiten omen nian amatu behar nuela. JEtchep 67.
azpiadiera-1.1
(Fig.).
Eska zaiozu / zeru goiari / uda berriko eguzkia, / lorez jantzirik / berriz Amatu (ama egin) / ta ikusteko etxadia. A Txirrist 33.
amatu
<< amaginarreba 0 / 0 amenazatu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper