JAGONET galde-erantzunak

Aditzaren jokabidea: axola izan (bost axola zait/dit)

Zuzena al da Bost axola dit zer egingo duzun esaldia? Horrelako esaldiekin daukadan zalantza zera da: aditz nagusia Nor-Nori-Nork motakoa izanik (dio aditza), NORK kasua mendeko perpausak betetzen du; baina NORK marka ez da ageri.

Bestela esanda, Bost axola dit egingo duzunak esango banu, ez nuke zalantzarik, mendeko esaldiak NORK kasuko atzizkia, -ak, agerian du eta (egingo duzunAK).

Zuzena da, bai. Ergatibodun sintagmak ezezik, axola izan aditzak bestelako molde batzuk ere har ditzake osagarri. Adibidez:

a) motibatiboko sintagma bat: niregatik axolarik ez diola (Orixe)

b) genitiboko sintagma bat: izkribatzaileari ez dio ezeren axolarik (V.Iraola)

c) mendeko perpausen bat (zehar-galdera nahiz baldintza-perpausa).

Hona hemen, horren erakusgarri, literaturako adibide batzuk:

Zehar-galdera izanik osagarri:

- Axola dio poza nondik den. (Orixe, Aitorkizunak,135.or.)

- Ez dit axola nora eramaten duzun, gartzela edo urkamendira. (G. Aresti, Tobera, 282.or.)

- Ez duzula axolarik nork hori erran edo manatu duen. (S. Pouvreau, Imitazionea)

Baldintza-perpausa izanik osagarri:

- Ohitura txarrik lehendik baldin badu, inondik batere axola ez digu. (Uztapide, Sasoia joanda gero, 217.or.)

Euskaltzaindiaren Hiztegian ere badira era horretako adibideak [EH:axola izan].

Ikus hau ere: "Aditzaren jokabidea: axola izan (ez zait axola / ez dit axola)" (JAGONET).

 

Informazio gehigarria:

Zalantza-mota: lexikoa > lokuzioak/kolokazioak, sintaxia > aditza, sintaxia > esapideak, sintaxia > komunztadura

Unitate-mota: hitzak-aditzak > komunztadura, joskera > esapideak, lokuzioak/kolokazioak

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper