Euskaltzaindiaren Hiztegia

8 emaitza ortu bilaketarentzat - [1 - 8] bistaratzen.

ortu
iz. bizk. Baratzea. Etxe osteko ortua. Nire ortuko porru-berakatzekin. Ortuko loreak.
Azpisarrerak

Aztergaia: ortu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau96
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z3:HBB 1996-03-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

B 124, G 4, EB 6 dira (h)ortu 104 (Zav Fab, Añ 22, Mg CO, JJMg BasEsc 2, fB Ic 3, Astar II 2, Ur MarIl, AB AmaE 5, Azc PB, Itz Azald 4, Echta Jos 6, Kk Ab 13, Enb, Laux BBa 2, Otx 3, Balad 2, Erkiag 14, Bilbao IpuiB, SM Zirik, BEnb NereA, Gand Elorri, Alzola Atalak 6 eta ortu-solo 1; Cb Eb, Ub, And AUzta, Gazt MusIx; Arti MaldanB 5 eta arantz-ortu 1); ortu santu 4 (Añ 2, fB Ic I, Balad); ortuari (eta ortubari, ortu-ari bana) 12 (Zav Fab, Echta Jos 6, Kk Ab II, Enb, Erkiag BatB 2, Alzola Atalak); ortulau 14 (Añ LoraS 3: h-; Erkiag BatB 11).

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

(h)ortu (eta ortu jenero, ortu pusketa, ortu-belar) 22: B 8 (AMUrib 1911, B. Garitaonandia, Onaind, Bizkaiko herri iturriak, Gurre Erria 1957 eta 1972 4), G 1 (S. Onaindia), EB 13 (OñatiLib 1982 2, Eibarko argazkiak 2, J. Suarez, K. Igea, J.A. Arana M., Lantziri, E. Jimenez, ArrPress 1993; eta metahizkuntzako erabileran beste 3: B. Urgell); ortu santu (cf. infra); ortuari 10: B 6 (Kk, Aurraitz, Onaind 3, Gure Erria 1957), EB 4 (J. Arriola, M. Zarate, BAO 1994 2).

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

hortu : AB50 1; hortugintza : AB38 1; ortu : DFrec 6, AB38 7 (hauetan 1 ortu nekazalgo), AB50 1, HiztEn, LurE, Euskalterm 2 (hauetan 1 baratze edo ortu klandestino); ortuari : DFrec 2, AB38 4, AB50 6, HiztEn, LurE; ortulau : HiztEn, LurE; ortusantu : DFrec 2, AB50 1; ortuzain : HiztEn.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

ortu : EuskHizt, HiruMila, ElhHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Lh DBF, DRA, PMuj DVC; ortuari : EuskHizt, HiruMila, ElhHizt, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, DRA, PMuj DVC; ortubedar : DRA, PMuj DVC (ortu-bedar); ortulan : PMuj DVC; ortulau : EuskHizt, HiruMila, ElhHizt, EskolaHE; ortu-mailuki : PMuj DVC; ortuzain : EuskHizt (1976), HiruMila, ElhHizt, PMuj DVC // Ez dugu aurkitu ap. Casve EF eta HaizeG BF.

Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

Bizk.

Lantaldearen irizpideak
Forma arautuaren azalpenaz oharra

AS gisa gehituz: ortu santu .

Informazio osagarria
Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

ortu santu ('hilerria').

Informazio lexikografikoa
Erabileremu dialektala

Bizk.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [K201]: "Ortu santu ez nuke gehiegi bultzatuko. Nahikoa da hilerri eta kanposantu-rekin nik uste" (1996-08-20)

ortu santu
iz. bizk. g. er. Hilerria.

Aztergaia: ortu santu

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z3:HBB 1996-03-27 Azpisarrera gisa onartzekoa
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z4:HBL 2001-06-05 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

ortu santu 4, beti Getsemanikoaz ari: Añ 2 ("Jesemaniko Ortu santuan Jesus zegoan dolorez", "Yesemaniko ortu santuan egoan Yesus larririk "), fB Ic I ("Jesemaniko ortu santuban auspaztuta"), Balad ("Josemaniko ortu santuan auzpez lurrean jarririk eskatzen zion libra zezala Aitari").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

'hilerria' adierakoak dira ortu santu (+ ortu-santu, ortusantu) 5: Euzkadi 1916 3 ("ibildeuna edo prozeziñua egin gendule Kurutze Santu'tik, bitxabaletik, Ortu-Santu ostetik", "idatzi neban erremata egin zala emengo Ortu-santu zarrarena"), "Misterijo andijek yarabillezak Ortu-Santu orregaz"); Onaind ("ortu santu aipatua puskatu zuten"), Orhipean ("Hilerriak izen desberdinak ditu: hilarrieta, ilargieta [Sara, L], ilherri [Liginaga, Z], zimitorio [Oiartzun, G], kanpusantu [Ataun, G], ortusantu [Kortezubi, B]").

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

ortusantu : DFrec 2 (Deia, 'hilerria'), AB50 1 ('huerto sagrado' itzulia) // Ez dugu aurkitu ap. AB38, HiztEn, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

Ez dugu aurkitu ap. EuskHizt, ElhHizt, HiruMila, EskolaHE, Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Bestelakoak
Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

AS: ortu santu ('hilerria'). // EBBk soildua (1999-01-14): ezabatu egin da.

Zerrenda osagarriak

BizBerba: "ortusantu (kanposantu, hilerri): cementerio".

Ahoz erabilia, nahiz testuetako lekukotasunik ez duen

ahozkoan erabilia da, L. Baraiazarrak dioenez (eta kanposantu ere bai).

Informazio osagarria
Hitz-andana ihartu edo ihartze bidekoak

santu.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

ortu sarrerari dagokion azpisarrera.

Forma baten adiera(k)

hilerria.

ortuari
iz. bizk. Barazkia. Merkatura joaten da goizetan, arrautzak, esnea eta ortuariak saltzera.

Aztergaia: ortuari

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau96
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z3:HBB 1996-03-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

Bizk. 'barazkia'.

Informazio osagarria
Euskalki-banaketa desberdineko forma parekoa

barazki.

Informazio lexikografikoa
Erabileremu dialektala

Bizk.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - [E208]:  ortuari eta ortulau hitzei Bizk. oharra kentzearen aldeko.

 - Erabakia: BAgiria (1999-02-26): I. Sarasolak literatur tradizioa hartu behar dela kontuan eta horren arabera gauzak dauden bezala uztea erabaki da.

ortuellar
1 adj. Ortuellakoa, Ortuellari dagokiona.
2 iz. Ortuellako herritarra.
ortulau
iz. bizk. Baratzezaina. Ortulauek euren ortuan ateratzen dituzten belar txarrekin egiten dute sats ona.

Aztergaia: ortulau

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z3:HBB 1996-03-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z4:HBL 2001-06-05 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
OEHko datuak [laburduren azalpena]

hortulau 3, Añ LoraS (adib.: "Hortulauak euren hortuan ateretan dituezan bedar txarrakaz egiten dabe sats ona"); ortulau 11, Erkiag BatB (adib.: "Beeko bidetik, ormea, luzea ta jagia zan; baiña baratz barruan ez zan ainbestekoa, eta orregaitik, atea edegiteko armailla batzuk jatsi bear izan zituan Damas ortulauak").

EEBSko datuak [laburduren azalpena]

Ez dugu aurkitu.

Hainbat erabileraren informazioa [laburduren azalpena]

ortulau : HiztEn // Ez dugu aurkitu ap. DFrec, AB38, AB50, LurE, Euskalterm.

Euskara/euskara eta euskara/erdara hiztegietako datuak

ortulau : EuskHizt, ElhHizt, HiruMila, EskolaHE. // Ez dugu aurkitu ap. Lur EG/CE eta EF/FE, Casve EF, HaizeG BF, Lh DBF, DRA, PMuj DVC.

Bestelakoak
Zerrenda osagarriak

BizBerba: "ortulau (baratzain): hortelano".

Informazio osagarria
Euskalki-banaketa desberdineko forma parekoa

baratzain.

Lexemen erregulartasuna

-ano/-au.

Informazio lexikografikoa
Erabileremu dialektala

Bizk.

Kategoria

iz.

Forma baten adiera(k)

baratzezaina.

Formari buruzko oharrak

Euskaltzainen oharrak

 - Erabakia: BAgiria (1999-03-26): bigarren itzulirako uztea erabaki da.

ortuts
adj. Ipar. Oinutsa.

Aztergaia: ortuts

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z3:HBB 1996-03-27 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z4:HBL 2001-06-05 Lantaldeak onartua, informazio bat gehituz

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Txostenak
Txostenaren laburpena

ik. informazioa s.u. oinuts.

Bestelakoak
Aurreko pasaldikoari egindako oharrak

Ipar. = oinuts, ortoz / AS: ortutsik = oinutsik, ortozik. // EBBk soildua (1999-01-14).

Informazio osagarria
Euskalki-banaketa desberdineko forma parekoa

oinuts, ortoz.

Sarrera bati dago(z)kion azpisarrera(k)

ortutsik.

Informazio lexikografikoa
Erabileremu dialektala

Ipar.

Kategoria

izond.

Forma baten adiera(k)

oinutsa.

ortutsik
adb. Ipar. Oinutsik. Ikatz bizien gainean ortutsik ibil daiteke.

Aztergaia: ortutsik

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau96
Hiztegi Batuko Lantaldea: Z3:HBB 1996-03-27 Azpisarrera gisa onartzekoa

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

Ipar. 'oinutsik'.

Informazio osagarria
Euskalki-banaketa desberdineko forma parekoa

oinutsik, ortozik.

Atzizkien araberako erabakiak

-ik.

Informazio lexikografikoa
Zerrendako formari azpisarrera dagokio

ortuts sarrerari dagokion azpisarrera.

ortuzain
iz. bizk. Baratzezaina. Mundu osoko ortuzain eta luginen artean bestelako ikusmoldea ari da zabaltzen: lurra irauli gabe haztea barazki eta laboreak.

Aztergaia: ortuzain

Iturria:

Kodea [?] Data Proposamena
Araua: Z3:EArau96

Formari buruzko datuak

Erabilerak
Bestelakoak
Euskaltzaindiaren Arauak

Bizk. 'baratzezaina'.

Formari buruzko oharrak

Iritzi-emaileak

 - [E301]: "falta [da] edo nire iritziz sartzekoa" (1996-08-19)

Euskaltzainen oharrak

 - [E210]: sartzea eskatu du.

 - Erabakia: BAgiria (1999-02-26): onartu egin da.

 

Azkue Biblioteka eta Artxiboa

ORDUTEGIA
9:00 - 14:00

Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren zerbitzura dago. Horrez gainera, zabalik dago ikertzaile ororentzat, eta bere ahalbideen neurrian euskal kultura gaien ikerkuntza eta hedapena sustatzen eta laguntzen saiatzen da.

Es bueno saber que cada vez que gastas una moneda para tu placer culpable, ayudas a alguien que lo necesita. Ice Casino es conocido por sus generosas campañas benéficas en toda Europa. ¡Pero no olvides jugar responsablemente!

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Oliveto Kondea, 2, 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus

Azkue Biblioteka eta argitalpenak

Maximiza tus ganancias en criptomonedas confiando en Bitplex 360, una plataforma diseñada para el éxito.