1 emaitza mahaiburu bilaketarentzat

mahaiburu, mahainburu (L, BN, S; SP, Dv), maiburu (V, G, B), maipuru (V, G, B), mahapuru (S), mapuru. Ref.: A (mahainburu, maiburu, maipuru); Lh (mahapürü); Iz ArOñ (maipuru); Izeta BHizt (maiburu).

Tr. Documentado desde mediados del s. XVII. Al Norte, se encuentra en S. Pouvreau, Haraneder, Duvoisin, Leon y Xalbador, que emplean la forma mahain buru. Al Sur, se encuentra en autores vizcaínos y guipuzcoanos, ya desde Micoleta, y en el navarro Lizarraga de Elcano. Las dos formas mejor documentadas son maiburu y maipuru; hay además mapuru en Micoleta, maaiburu en Orixe (junto a maiburu y maipuru) y mahaiburu en IBe y BiblE. En DFrec hay 2 ejs. de mahaiburu y 4 de mahaipuru; hay, asimismo, 2 de mahaiburuko.

1. Presidencia, cabecera de la mesa. Cf. Or Eus 145: "[Ezkon-otorduan] bi gazteek ar dute mâiaren burua". D. Juan Jauna jarri <x-> bidi mapuruan. Mic 13v. Mahainaren lekurik beherenean iarri, bainan horrela gaude mahain burura abantail geiagorekin ikhaiteko. SP Phil 206 (He 208 mahaiñ buru). Emaiozue ortik edatera maipuruan arkitzen dan jaunari. Mb IArg I 178. Ez beñere mai-buruko eserlekua artu, zu baño lenagokoren bat an arkituta. Lard 415 (155 maiburuan). Ezteietara deithua izanen zarenean, ez jar mahain buruan. Dv Lc 14, 8 (Leon mahain-buruan, IBe, BiblE mahaiburuan). Jarriko gara, / pozik, maian inguruan. / Lendakaritzat --ori jakiña!-- / Kirikiño maiburuan. Enb 193. Eztei-egunean ezkonberriak maipuruan egoten ziran. [...] Saraitzun ta Lekarotzen eztei-egunean mai-buruan apeza eserten da. A EY I 276. Andreak deitzen gaitu jateko orduan, / eta ni jar arazten nau mahain buruan. Xa Odol 148. Mai buruan, gure aitaren da osaba Patxikuren erdian, aitajauna [...] genduan. JAzpiroz 61. v. tbn. Maipuru: Astar I app. LII. Arr GB 94. Maiburu: Ag G 351. Mahiburu: Larre ArtzainE 247. Maaiburu: Or Eus 18.

Presidencia (de un organismo). Izkelzaingo baten (Akademia baten) maipuruan jezarten dan gizonak buruan argirik asko dauko. A EEs 1916, 107. Bi jaun abek maiburuan. EAEg 9-10-1936, 4.

2. Presidente de la mesa. Morroiai esan zien [ontziak] urez betetzeko. Gero Agindu zien, mai-buru egiten zuenari eramateko. Lard 374. Ezteideia artutakoan, ez zaitez maipuru yarri. Ol Lc 14, 8 (Dv mahain buruan). Amabitarako maiak alkartu, zapi ta ontziak jarri ta eltzeak gal-gal. Mai-burutzat zarrena jarri zuten. Anab Don 35. Maiburuak murtxatu zuen ur ardo-egindakoa (Io 2, 9). Ir YKBiz 58 (LE maipurukoak). Zure morroien kideko izan eta ausi-mausietan erritarrekin maipuru agertu. Goen Y 1934, 184. Apaiza ta Alkatea jar dira mâiburu. Or Eus 16. Nongo apaiza zegon maiburu? Or QA 190. Auzitegira eraman zituen Enpedokel-ek maipurua ta etxeko-iauna. Zait Plat 76.

Presidente de una asamblea. Otsaileroko bigarren amabostaldian batzartuko dira, Goi-Batzordeko Lendakaria mai-buru dutela. EAEg 1-6-1937, 1740. Bai esan ere maipuru zegon sozialista batek. Or QA 80. Maipuruak Aita Zabalari eman dio itza. Eusk 1956, 233. Eibar-en egin ziran Euskaltzalien Batzarretan, ainbat euskal-jai ederren tartian umientzako sariketak pe egon ziran [...]. Mai-buru, Larrañaga obispo jauna egon zan. SM Zirik 110.

3. "El Maiburu tradicional, [...] aquel roble que había de arder todo el año en el hogar de campana en la amplísima sukalde que congrega a la numerosa familia en las veladas invernales por Aoiz (Escrito por Cunchillos)" Garate 6.a Cont BAP 1949, 361.

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper