Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

17 emaitza xarmagarri bilaketarentzat

goiburua
xarmagarri.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales. Al Sur se encuentra en Mendiburu y en Aresti. Xarmagarri es la más extendida; hay xarmegarri en los bajo-navarros Bordel, Etchamendy, J.B. Etcheberry, Xalbador (que usa tbn. xarmagarri ) y Larre. Mendiburu emplea txarmagarri, xarmengarri aparece en una canción bajo-navarra (LuzKant 38) y xarmangarri en una labortana recogida por Azkue, además de en una versión de una conocida canción bajo-navarra (en otras xarmagarri, xarmegarri o txarmangarri ).
sense-1
1. (S ap. Lh ; Urt III 357, Chaho, Dv), txarmagarri, xarmegarri, xarmangarri, xarmengarri, txarmangarri.
(Adj.).Encantador, atractivo, cautivador. "Charmant, séduisant" Dv. "Aimable, attrayant" Lh.
Zeiñ maitagarria den [...], eta zeiñ xarmagarria haren konpaiñia. Ch IV 3, 4. Pensa zazu orai haiñ xarmagarri zaizkitzun objet horiek zer izanen diren hill ondoan. He Gudu 140. Zein andia Jangoikoaren etxea ta zein txarmagarria beraren ondasuntegi guztiz egokia! Mb IArg I 237. Gauz anitz andirako egiña da [...] Aldareko Sakramentu txarmagarria. Ib. 389. S. Francisco Xavier-en medallak egiten zituela gauz txarmagarri andiak. Mb IArg II 310. Zein maitagarria den egun errezibitu dudan arrotza, eta zein xarmagarria haren konpainia! Brtc 73. Printze gazte, haur guziz xarmagarri, / seme bakar, aitaren semea. Iraultza 17. Üda lili ejerra, oi xarmagarria! / tallaz perfeita eta bilho hollia! Etch 676 (Etxde JJ 11 xarmagarria). Hegi xarmagarri hek. Dv Telem (ed. 1996), 7. Xori khantazale, eijer, xarmagarria, / aspaldian eztit entzün zure botz eztia. ChantP 252. Italianoa eta frantsesa omen dira arraita baten soinu xarmagarriari konpara daitezkenak. Elsb Fram VII. Xarmangarria, zu ere xanyakorra zirade? (L-ain). A CPV 476. Xarmagarria zira, eder eta gazte. ADonostia CancV 1038 (Bertsol 1931, 69 txarmangarria, NEtx LBB 145 xarmangarria, Xaramela 292 xarmegarria). Xarmagarri da Mauleko hiria. Xikito 11. Berriketari xarmegarri bat / horra nun zaukun etorri. Etcham 235. --Zeinbat urte dituzu? --Hogei, jauna. --Edaderik xarmangarriena. Arti Tobera 287. Batian itxura xarmegarrienak begien aintzinean ezartzen daizko haren titulikatzeko. Etcheb Obrak 19. Oi, ene maite, ezin ukana, zoin zaren xarmegarria. Xa Odol 114 (EzinB 18 xarmagarria). Kantari xarmegarriak. Larre ArtzainE 322.
v. tbn. EgunO in Arb Igand 186. Balad 243. Mde HaurB 59. JEtchep 27. Lf ELit 75. Xarmegarri: Bordel 64. LuzKant 68.
azpiadiera-1.1
(En sdo. peyorativo).
Ezen zuhurtzia handi bat da [...] sirena perillosen kanta eztiei, eta lausengu xarmagarriei beharria tapatzea. Ch III 27, 5 (Ol malgutzalleei). Zu lehen, gu orai, gauden euskaldun, atxoa. / Hemen gaitz xarmegarri bat hedatuz badoa. Iratz 34.
sense-2
2. (Uso sust.).Persona que cautiva, ser amado.
Ebili nüzü kharriketan, ene bidaje handitan, / amorioz nindaguelarik xarmagarriren huñetan. 'Ma belle' . Etch 234. Xarmagarri bat badit maite bihotzeti, / amodiotan gira biak alkharreki. 'Une enchanteresse' . ChantP 132. Ene izar maitia, / ene xarmagarria. Ib. 38. Ene xarmagarria khonta bethi nitan. Xikito 12.
xarmagarri
0 / 0 1 aire >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper