Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1 emaitza radar bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (1)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
helmen.
sense-1
1. (BN; VocBN , H). Ref.: A; Satr VocP.
Alcance.
(Se emplea en casos locales, sobre todo helmenean 'al alcance de la mano').
"Portée, distance à la portée de la personne qui veut la parcourir et atteindre le but proposé à la fin de cette distance" VocBN . "1.º portée en général, distance à laquelle on peut atteindre. Helmenean duzu, vous l'avez a portée, vouz y pouvez ateindre sans peine. Eskuaren, begiaren, adimenduaren helmenean, à portée de la main, de l'oeil, de l'intelligence. 2.º portée d'un fusil, d'un pistolet, d'un canon. Helmen luzeko xixpa, fusil à longue portée" H. " Helmenian zuenik etzuen uzten, se apropia de todo lo que llega a sus manos" Satr VocP. v. helbide (4).
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales desde mediados del s. XIX.

Gosetean heriotzetik eta gerlatean ezpataren helmenetik itzuriko zaitu. Dv Iob 5, 20. Haren [misionestaren] helmena laburra izanen da. Prop 1888, 112. Gure helmeneko ahal guziei beren boza gurekin batean oneko aldea daukanari eman-araztea. HU Zez 140. Misionesten hel-menetik arras kanpo. Prop 1906, 72. Helmenean baitzen axurki eta ahatxeki. Eskual 20-3-1908 (ap. DRA, s.v. ahatxeki).
v. tbn. Ox 128. Lehenbiziko bietarik [kaolin eta feldspath] ba omen du ausarkian eskualde huntako lurrak, [...] bainan ez orotan berdin lodi, ez mamitsu, ez hel-menean. JE Ber 8. Berehala, atheak, gizonaren helmenean, zaukan leiho ttipia zabaldu zen. GaztAlm 1934, 32 (ap. DRA). Radar alimale bat ezagun da, hel-men handikoa, Europako handienetarik bat. Herr 24-12-1959, 2. Hitzak, hel-meneko gauzen izendatzeko sortu ditugu. Lf in Zait Plat XV. Engoiti urrutira bazeraman Theresa eraman zuen uhin gora hark berak... urrutira, haien helmenaz bestaldera. Mde HaurB 108. Liburu hau bekizu beti hel menean, / zabalik ezartzeko haren aintzinean. Xa Odol 21. Arranbel tiro baten helmenean jartzera. Bibl Gen 21, 16 (Dv balazta tiramen batean). Irispidean, helmenean edo helbidean gerta daitezkeenen artean hautatu behar dut etorkizunik onena. MEIG VII 186.
azpiadiera-1.1
"2.º (?), jurisdicción" A.
sense-2
2. Llegada.
Compong-Tomerako ene helmena aditu zuen bezain laster, Cambodjianoen soldado buruzagia ethorri zitzarotan. Prop 1899, 177.
helmen
0 / 0
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper