Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

9 emaitza nahasarazi bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
tormenta.
sense-1
1. (Urt I 95, VocBN , Dv (th-), H), tromenta, trumenta (Urt I 405), turmenta.
Tormento, suplicio, martirio; pena, aflicción. "Acerbitas, [...] péna, pisutásuna, tristézia, torménta " Urt I 95. v. estira.
tradizioa
Tr. Bien documentado al Norte hasta finales del s. XIX. Al sur sólo se encuentra en Mendiburu. En el s. XX sólo lo hallamos en Mirande. Emplean la forma con aspiración inicial (th- ) Duhalde y Duvoisin. Hay tromenta en Gasteluçar (junto a tormenta ) y Mihura.

Eta ioanen dirade hauk tormenta eternalera, baina iustoak bizitze eternalera. Mt 25, 46 (TB tormenta; He suplizio, Ur, Leon, Ker, IBk oinaze, Echn, Ip t(h)ormentu, Dv estira, IBe zigor). Ezen tristizia handia eta tormenta ardurazkoa dudala neure bihotzean. Rom 9, 2 (TB tormenta; He damu). Milla tormenta dadutza hekintzat asmaturik. EZ Man I 66. Hirur orenez tormenta / handitan egotu zen. EZ Noel 98. Su, zufre, tormenta eta bertzerik anhitz pena emanen deraue Iainkoak. Ax 577 (V 371). Nola andere hark hartzen baitzian tormenta eta fatigu gizoner plazer egiteko. Tt Onsa 109. Bekhatuek merezi dutela infernua: nolako tormenta! 35. Hautsiko dute ifernuko / khar handiaren tromenta. Ib. 164. Tormenta garratza humilki pairatu. SP Phil 500. Sekul guziko nekepen torment izugarria. Mb IArg I 381. Tormenta dorphe eta eternaletarat eror. Ch I 24, 6. Suplizio eta tormenta eternalak. He Gudu 103. Jesus maitea gurutze bati itzatua, eta tormenta guzien erdian! Lg II 94. Jesusek pairatu behar zituen tromentez orhoitzen ziñenean. Mih 101. [Purgatorioko] thürmentetzaz deusere eztakigü. Egiat 178. Jasan zituen thormenta dorpheak. Dh 94. Thormenta arrailagarrien erdian. , kontsolamendurik gabe. Dv LEd 225. Ni ezin jar naiteke, edanen xutik, / tormentek hartzen naute geldituz geroztik. Balad 117. (en boca del judío errante) Santa Martinak jasan ditu tormenta suerte guziak. Jnn SBi 177. Paldoaren tormenta. Mde Pr 78.
v. tbn. Harb 249. Arg DevB 20. CatLav 34 (V 25). Brtc 155. CatLan 60. Monho 126. JesBih 461. Jaur 151. Bordel 45. Elsb Fram 67. Lap 413 (V 188).
azpiadiera-1.1
" Buruko tormenta, grand mal de tête" SP. " Buruko tormenta, violent mal de tête. Il s'emploie usuellement au pluriel: tormentak iasaiten ditu. [...] Sabeleko tormenta izigarriak " H.
Ezagutza faltatzen ari, / tormenta lotu burutik, / memento batez uste nuen / baninduala mundutik. Xa EzinB 28.
sense-2
2. (SP, Lar, H).
Tormenta. " Haize tormenta, tourmente de vent" SP. " Itsasoko tormentak, les orages, bourrasques de la mer. Iaiki zen haizen tormenta ikharagarri bat, [...]. Uri tormentak, les averses de pluie qui tombent en tourbillonnant" H. v. ekaitz, tenpesta.
Eta iauts zedin haizezko tormenta bat lakera. Lc 8, 23 (He haize xirimola, Brunet ekaitz). Tormenta handi bat altxa zedin itsasoan. Mt 8, 24 (TB tenpesta, Echn tenpestade). Itsasoan tormenta ailtxatzen denean. Mat 354. Berze denbora gaitzetako, tormenta deneko edo kalerna. EZ Man II 110. Tormenta eta haizeak / zuk ditutzu ematzen. EZ Noel 137. Mundu hunetako itsaso hunen tormenta guztiak iraganik. Ax 621 (V 400). Tormenta iragan denean prezatzen da denbora ederra. Ib. 553 (V 354). Manatzatzu haizeak eta tormentak. SP Imit III 23, 4. Uri-tromenta. 134. Bazirudien bazekarrela, / elurrarekin tormenta. Izt C 245. Bederatzietako etorri zan odei tormentia tximistakin ta eurixakin. (V-gip). Gand Eusk 1956, 216.
v. tbn. Harb 403. Hm 98. Cb Just 96. It Fab 142.
azpisarrera-1
TORMENTA ERAGIN. "Tromentarazi, [...] , nahasarazi, tromenteragitea" Urt IV 58. "Calefacere hominem, gizona [...] nahaseragitea, [...] tromenteragitea" Ib. 58.
azpisarrera-2
TORMENTAN (IZAN, EGON), TORMENTETAN. Estar sufriendo tormento.
Eta ifernuetan bere begiak goiti altxaturik tormentetan zela, ikhus zezan Abraham. Lc 16, 23 (He tormentetan egon; TB auhenetan izan). Iongoikoa, ezin hillez tormentan den eria, / arren fabora ezazu doloretan iarria. EZ Man II 94.
azpisarrera-3
TORMENTAZKO. De tormento.
Hek ere eztatozenzat, tormentazko lekhu hunetara. Lc 16, 28 (He tormentetako lekhu). [Ifernia] da tormentazko lekhü bat. CatLan 60. Galdu dutela Jainkoa eta erori direla thormentazko leze hetarat. Dh 161 (160 thormentazko lekhu).
tormenta
<< nahastarazi 0 / 0 1 une >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper