JAGONET galde-erantzunak

Ekintza adieraztea: -pen/-men, -keta, -tze (iraungitze, iraungipen)

Euskaltzaindiak onartu ez dituen nominalizazioak, hau da, -pen edo -keta dituzten aditz-izenak, erabil daitezke? Ala hobe da -tzearen bidez adieraztea? Esaterako, zer diferentzia dago iraungitzeren eta iraungipenen artean?

Guk iraungitze aukeratu genuen, baina gerora iraungipen sartu da Euskaltzaindiaren Hiztegian; bada alderik bien artean?

Irizpide orokorrik ba al da -pen eta -keta eta gisakoak erabiltzeko?

-tze atzizkiak zerbait gertatzea adierazten du. Hori bada iraungitze izenarekin adierazi nahi dena, egokia da atzizki hori erabiltzea. Baina -pen atzizkiak, ordea, bi esanahi izan ditzake: zerbait ‘gertatzea’ (iraupen izenean, adibidez) edo zerbait ‘gertatu izanaren ondorioa’ (etsipena, esaterako, ez da ‘etsitzea’, baizik ‘etsitzean, etsi ondoren sortzen den sentimendua’).

Bigarren adiera horretarako ez du balio -tze atzizkiak. Beraz, zein adieratan erabiltzen den iraungipen, hori da kontua. Adiera batean guztiz baliokidea izango litzateke iraungitze; bestean, ‘iraungitzearen ondorioa’ adierazteko, ez.

Bestalde, ez da erraza esatea noiz erabili behar den -pen eta noiz -keta. Atzizki horiekin sortutako izenik erabilienak jaso dira Euskaltzaindiaren Hiztegian. Zaila da hortik aurrera joatea, oso azalpen teorikoak eman gabe.

Dena dela, jo Euskara Batuaren Eskuliburura: "-keta/-pen/-zio" (EBE)

 
 
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper