Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=moztu 3 sarreratan aurkitu da.

moztu, motz/moztu, mozten

1 du ad. Lanabes aho-zorrotz baten bidez, zerbaiti muturra edo goiko edo kanpoko zatia ebaki. Ezkondu artean ez dute buruko ilea mozten, ez estaltzen. Bizarra moztu. Azazkalak mozteko. Soinekoa moztu dut. || (Hedaduraz). Egunak mozten, luzatzen gauak. Sozialismoak gizonari bere eskubideak moztu egiten dizkio. Gai zerrenda aurkeztu dut neronek, gehitzekoa, laburtzekoa, moztekoa edo zeharo ezabatzekoa.

2 du ad. Batez ere abereez mintzatuz, ilea moztu. Ardiak mozteko artazi berriak.

3 du ad. Landareez mintzatuz, adarrak moztu. Ik. inausi. Berroak moztea eta apaintzea. Otsailean, arbolak moztea eta landareak landatzea.

4 du ad. Lanabes aho-zorrotz baten bidez, zerbait, osatzen duen edo itsatsirik dagoen beste zerbaitetatik edo nonbaitetik bereizi. Ik. ebaki1 1. Hegaztiari hegoak moztu. Zure eskuak gaizpidea ematen badizu, motz ezazu. Mihia moztuko dizut. Bularrak moztu zizkioten. Azeri buztan-moztuak. Hondo-hondotik moztu. Fruiturik ematen ez duen zuhaitza moztuko duzu. Zuhaitzari beheko adarrak moztu. || Lepoa moztera kondenatu zuten. Larrutu dute aharia, lepoa moztu diote.

5 du ad. Lanabes aho-zorrotz baten bidez zerbaiten jarraitutasuna eten, zerbait bereizi edo zatitu. Ik. ebaki1 2. Bada korapiloa mozteko modua, askatzen hasi gabe. Erditik mozten den adarra ez da hiltzen, ez loditzen ere.

6 du ad. (Hedaduraz). Ik. eten1 2. Irratsaioa moztu. Irtenbideak moztu zizkieten. Ene adiskideak hitza moztu zidan (Ik. ebaki1 3). 1918an generaman martxak iraun balu, norbaitek edo zerbaitek moztu ez balu.

bizar

1 iz. Kokotseko eta masailetako ilea. Ilea eta bizarra. Bizar luzea, motza. Bizar zuria, urdina. Urregorrizko bizarra. Badoa bere nagusi bizar-gorriarengana. Agure bizar-zikin, ile-luze eta koipetsu bat. Bizarra beratu. Bizarra antolatu. Bizar ontzia: bizarra kentzean erabiltzen dena. Bizar-kentzailea. || pl. Pipari sekulako kea zerion bizarren artetik.

2 iz. (Hedaduraz). Ik. balea bizar; beherago. Ahuntzaren bizarrak.

3 iz. pl. Hegazti lumen orratzean, gariaren eta antzeko landareen buruan edo burdin atalen ertzean sortzen diren izpiak. Ik. arto bizar. Burdin atalari bizarrak kendu.

arto bizar, arto-bizar Artoaren lore emeen mordoa. Pixa egin ezina arto bizarren urarekin kentzen omen da.

balea bizar, balea-bizar Balearen ahoko adarkizko xaflak; xafla horietako bakoitza.

bizar labana, bizar-labana Bizarra kentzeko labana. Atzealdeko ile guztia bizar labanaz kendua. Bizar labanaz zainak ebaki zituen.

bizar makina, bizar-makina Bizarra kentzeko makina. Marka guztietako bizar makina elektrikoak.

bizar-peitu adj. Zah. Bizargabea.

bizarra egin Bizarra kendu, bizarra moztu. Igande goizetan, bizarra eginik eta alkandora zuria jantzirik.

bizarra kendu Ik. bizarra egin. Bizargileak apaintzen du aurpegia, bizarra kenduta; baina egun gutxiren buruan belzten da, jaiotzen da bizarra, sustraitik atera ez zelako.

bizarra moztu Ik. bizarra egin. Ez bizarra moztu, ez gosaldu, banoa.

hatz bizar, hatz-bizar Eskuetako azazkalen ondo-ondoan altxatzen den azala. Azazkalen inguruko hatz bizarrei amorru biziz kosk egiteko ohitura.

karta

1 iz. Txartel moduko kartoi zatia, alde batean irudi bat duena, berrogei, berrogeita zortzi edo berrogeita hamabi aleko multzoetan hainbat jokotan erabiltzen dena. Karta-jokalaria. Hizketan ari da kartak banatu bitartean. Karta onenak noiz etorriko zain dago. Kartak nahasi.

2 iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, karta-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ‘gutun, eskutitz’ eta ‘mapa’ adieretan ez erabiltzea gomendatzen du; ik. eskutitz; gutun; mapa].

karta espainol pl. Karta sorta mota, hamar edo hamabi zenbakiko lau sailetan (urrea, kopa, ezpata eta bastoia) banaturiko berrogei edo berrogeita zortzi kartak osatzen dutena. Karta jokoan maiz jarduten dutenek, badakite, karta espainoletan, goiko aldean, marra bat dagoela.

karta frantses pl. Karta sorta mota, lau sailetan (bihotza, diamantea, hirusta eta pika) banaturiko berrogeita hamabi kartak osatzen dutena. Ikusi zituen mutiko batzuk karta frantsesekin jokoan.

karta joko, karta-joko Kartekin egiten den jokoa. Afaldu eta gero, denbora pasa, karta-jokoan hasi ziren. Tutean, briskan eta horrelako karta jokoetan aritzen ziren. || Suizidioa, bizitzaren kontra joka genezakeen azken karta jokoa.

kartak ebaki Karta sorta bat, nahasi ondoren eta banatu aurretik, bitan banatu eta gainean zegoen multzoa azpian zegoenaren azpian ipini. Ik. kartak moztu. Kartak nahasi, ebaki eta banatu karta bana, jokoan parte hartzen duten lagun guztiei.

kartak moztu Karta sorta bat, nahasi ondoren eta banatu aurretik, bitan banatu eta gainean zegoen multzoa azpian zegoenaren azpian ipini. Ik. kartak ebaki. Kartak banatzea dagokionak, lehenik nahasi eta ondoren bere ezkerrekoari emango dizkio moztu ditzan.

karta sorta, karta-sorta Karta multzo osoa. Karta sorta bat nahasten ari zen.

kartetan adb. (Batez ere ari izan, egin, ibili, jokatu eta kideko aditzekin). Karta-jokoan. Ik. jokoan. Ama-alabak kartetan ari ziren. Arratsetan kartetan jokatzen zuen ikastetxeko zuzendariarekin eta haren andrearekin. Kartetan zihardutenei begira. Gela kez bete baten puska bat ikusten nuen, eta lau gizon kartetan.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper