Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=zigor 4 sarreratan aurkitu da.

zigor

1 iz. Huts edo hobenen bat egin duenari ezarririko kaltea edo zentzagarria. Ik. gaztigu2; zehapen. Gainean dudan zigorra, zortzi urte, ez da gehiegizkoa. Jainkoaren zigorra. Zigorraren beldurrez. Umeak zigorrak zentzatzen ditu. Geroak erakutsiko dio saria eraman duen ala zigorra. Egin zituzten gaiztakerien zigorrak jasateko.

2 iz. Irud. Itsumen hura aski zigor dute. Hautatu beharra, horra gizonari eman izan zaion dohaina eta zigorra.

3 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Zigorrarena, zigorrari dagokiona. Zigor gela. Inkestek adierazi dutenez, zigor botoa emango dute hautesleek.

4 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Penala. Zigor kodearen erreforma. Zigor Auzitegi Gorena. Kataluniako eta Espainiako alderdi batzuek ere zigor neurriak nahi dituzte.

5 iz. Zigortzeko erabiltzen den makila edo tresna. Ik. azote. Zigor ukaldika. Zigorraren zartada entzuten da, gero, zaldien zintzarri hotsa. Senarra deiadarka eta zigor bat eskuan duela, emaztea elbarritzeko zorian. Anitzetan aita batek bere semea zehatu duenean, zatitzen du zigorra eta egozten sura. Suntsitu zituen bihotz-gogorrak burdinazko zigorrean. Zigorra, zigorra horri!

6 iz. Irud. Ez zaio nonbait iruditzen legeak ongi jarriak daudenik edo, hobeto esan, ez zaio iruditzen legearen zigorra behar bezala dantzatzen denik. Etsaiak Jainkoaren zigorrak dira. Atila, Jaunaren Zigor ikaragarri hura. Ez dut uste Etxeberrik inola ere merezi duenik Oihenartek bizkarraren gainean erabiltzen dion zigorra.

7 iz. Abar mehe, luze eta zuzena. Ik. makila. Moisesen zigorra.

espetxe

iz. Presoak giltzapean edukitzeko prestatua dagoen eraikina edo lekua. Ik. kartzela; presondegi. Espetxean sartu. Espetxera eraman. Bilboko espetxetik idatzi zuen eskutitz batean. Espetxeko atezaina.

espetxe zigor, espetxe-zigor Lege hauste bati dagokion zigorra, erruduna espetxean edukitzea agintzen duena. Bizi osorako espetxe zigorra. Sei hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten.

heriotza

1 iz. Biziaren etena; giza bizitzaren bukaera. Ik. hiltze. Zuk bizia aukeratu zenuen; nik, ordea, heriotza. Bizitza nolakoa, heriotza halakoa. Bizitzan eta heriotzan. Lazaroren gaitza, heriotza eta piztea. Haren heriotzaren mendeurrenean. Berezko, ustekabeko heriotza. Heriotza on bat izateko. Heriotzako orduan. Heriotzako arriskuan. Heriotzaraino: hil arte. Heriotza dakarren pozoia. Oraingo urkamendiko heriotza baino askoz gogorragoa zen gurutzekoa. Halakoak heriotza merezi du. Zerbait heriotzaren azpian agindu, debekatu. Heriotzara kondenatuak. || Zaldiaren heriotza.

2 iz. (Gizaki itxuraz). Ik. herio. Heriotza izugarriaren atzaparretan. Goiz hartan Heriotza ikusi zuen azokan; eta Heriotzak keinu bat egin zion morroiari.

3 iz. Irud. Garbitasuna da haragiaren heriotza eta arimaren bizitza. Bide horretatik heriotzara doa euskara.

4 iz. Giza hiltzea, hilketa. Heriotza bat eginda, Ameriketara joan zen. Bizkaiko baserri batean harrigarrizko heriotza egin zutela. Bazekien nor zen heriotza ikaragarri haren egilea. Hainbeste lapurreta, etxe erretze eta heriotza ikusita.

heriotza eman dio Hil, bizia kendu. Erabaki zuten Jesusi heriotza ematea. Hitz horiezaz heriotza ematen didazu, ama.

heriotza epai, heriotza-epai Auzipetua hiltzera kondenatzen duen epaia.

heriotzara eraman Hiltzera eraman. Bildots gaizgabea bezala heriotzara eramana. Eritasun hau ez da heriotzara daramana.

heriotza tasa, heriotza-tasa Leku jakin batean, aintzat hartzen den kopuru osoarekiko, denbora tarte batean hiltzen diren pertsonen kopurua. Errege familiako haurren heriotza tasa % 29,4koa zen, garai hartako batezbestekoa % 20koa zenean. Gaixotasuna jasan dutenen heriotza tasa ez da % 1era iristen.

heriotza zigor, heriotza-zigor Auzipetua hiltzera kondenatzen duen zigorra. Nigerian 487 pertsona daude heriotza-zigorraren zain.

kartzela

iz. Espetxea. Ik. presondegi. Kartzelan sartu dute. Espainiako kartzela-politikak oinarrizko giza eskubideak urratzen dituela salatu du EILAS sindikatuak.

kartzela zigor, kartzela-zigor Espetxe-zigorra. Azkenean, Bidarti hogei urteko kartzela-zigorra ezarri zioten.

Oharra: azken eguneraketa 2020-01-14

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper