forma=koskor 9 sarreratan aurkitu da.

koskor

1 iz. Puska txikia. Nork bota du ikatz-koskor hau?

2 iz. Azalean edo gainalde batean gertatzen den handitu gogorra. Koskorrak irten zaizkio bekokian. Koskorrak atera dira paretan.

3 adj. Tamaina txikikoa. Herri koskor bat da gure Arranondo. Ibai koskor batean. Nire aurrean gizon koskor bat, gorputzez ondo egina. Bai, gure behi koskorrak baino baba gehiago jan dute idi hauek. Hartz, azeri, basurde, gorde dira guztiak, handi eta koskor.

belaun koskor, belaun-koskor iz. Belaunburua. Galtzak belaun koskorretaraino. Agerian dabiltza belaun koskorrak.

harri koskor, harri-koskor iz. Harri alea. Harri koskor artean bada ere, garia galanki ematen duten lurrak.

mutiko koskor iz. Mutil koskorra.

mutil koskor iz. Haur ar aski hazia. Ik. mutiko. Zazpi urteko mutil koskor bat. Mutil koskor zela, artzain ibilia zen.

neska koskor iz. Haur eme aski hazia. Ik. neskatxa. Bost-sei urtetan, neska koskor bat eskolan hasten denean. Hamabi urteko neska koskor bat.

ogi koskor, ogi-koskor iz. Ogiaren muturra; ogi puska. Ogi-koskor bat eta txokolate pixka bat hartu zuen.

ume koskor iz. Haur aski hazia. Ni ume koskorra nintzela. Basoan galdu den ume koskor izutu batena bezalako begirada zuen.

belaun

1 iz. Zangoaren erdialdeko giltzadura; giltzadura horren ingurua aurreko aldetik. Ik. belaunburu. Belaunak lurrean ipinirik. Belaun dardaraz. Belaun gorritan ibili. Lur behereraino belauna makurturik. Lurreraino plegaturik belauna.

2 iz. Belaunaldia. Noerengandik Abrahamenganaino hamaika belaun izan ziren. Seigarren belauneko biloba.

belaunez belaun adb. Belaunaldi batetik bestera. Belaunez belaun berritzen dira hutsak, eta beti gertatuko da berdin mundua mundu deno.

belaunik belaun adb. Belaunaldi batetik bestera. Belaunik belaun, ur ertzean jaio, hazi, koskondu eta bizi izan diren gizakiak.

belaun katilu, belaun-katilu iz. Belaunezurra. Ezin sendaturik belaun katiluan aspalditik zuen zauri ikaragarria.

belaun koskor, belaun-koskor iz. Belaunburua. Galtzak belaun koskorretaraino. Agerian dabiltza belaun koskorrak.

harri

1 iz. Mea-materia gogorra, lurraren azalean (azal-azalean nahiz barnean) masa gotorretan aurkitzen dena. Harri zatia, puska. Harria baino gogorragoa. Betiko itoginak harria zulatu, eta aldi luzeak guztia ahaztu (esr. zah.).

2 iz. Gai horren mota berezia. Ik. kareharri; harrikatz. Diamantezko harria bezain gogorra. Lurpe gordean aurkitzen diren urre eta zilar, diamante eta beste harri ederrak.

3 iz. Eraikuntzan erabiltzen den harria. Harrizko zubia. Harrizko mailak (Ik. harmaila). Harrizko aska (Ik. harraska). Harria jo, pikatu, leundu. Harri landua (Ik. harlandu). Harrizko atala. Azpian lur hotza, gainean harria.

4 iz. Harri zati ez oso handia, norberak eraman edo bota dezakeena. Harri bat bota zion. Bekaturik ez duenak lehen harria jaurti dezala. Habaila-harria. Harri artean erortzen diren gari-haziak. Harri biribilez estalia. Harri pila bat. Barka, behin eta berriz harri horretan behaztopa egiten badut. Dabilen harriari ez zaio goroldiorik lotzen (esr. zah.).

5 iz. Erabilera bereziren bat duen harri zatia. Ik. hilarri. Esne harria. Dema-harria.

6 iz. Irud. Harrizko bihotza.

7 iz. Harriabarra. Ik. harri erauntsi. Euria eta harria ari zuen. Harri-jasa handi batek harrapatu zituen.

8 iz. Giltzurrunetan, maskurian, gernubideetan eta gorputzeko beste zenbait organotan gertatzen den ale gogorra. Idiak harria badu bixikan. Gibel harria.

9 iz. Zorigaitza, ezbeharra; hondamendia. Hau da harria etorri zaiguna! Txorakerietan gau eta gauerdi, harria etxera biltzen.

harria bota Harria egin. Harria bota omen du Irun aldean.

harria egin Ale larriko txingorra bota. Ekaitza eta harria egin ez zezan.

Harri Aro iz. Historiaurrea banatzen den bi aroetako lehena, Metal Aroaren aurrekoa, gizakia harria lantzen hasi zena.

harri baliotsu iz. Harribitxia.

harri bizi 1 iz. Lurrean, berezko lekuan dagoen harria edo haitza. Hilobi berria, harri bizian egina.

2 iz. Harribitxia. Urre eta harri bizizko koroa.

harri egin (harri egina, eginda, eginik esapideetan). Heg. Harritu. (gelditu, egon eta kideko aditzekin erabiltzen da). Hilketa izugarri honek guztiak harri eginik utzi zituen.

harri erauntsi, harri-erauntsi iz. Harriabarra, harri jasa. Harri erauntsiak hondatutako mahastiak.

harri eta belarri adb. (egin, gelditu eta kideko aditzekin). Harri eta zur. Harri eta belarri eginik, eta lur jorik gelditu nintzen.

harri eta zur adb. (egin, gelditu eta kideko aditzekin). Guztiz harriturik. Mattin aurrez aurre ikustearekin harri eta zur gelditu zen. Harri eta zur eginik gelditu zen Augusto.

harri iraitzi, harri-iraitzi iz. g.er. Harrikada (tartea). Urrundu zen haietarik harri-iraitzi baten ingurua.

harri jasotzaile, harri-jasotzaile iz. Harri-jasotzean aritzen den kirolaria. Dema ezin parekatuagoa irten zen, izan ere, hiru harri-jasotzaileek 18 altxaldi atera baitzizkioten lehen harriari. Harri-jasotzailea 275 kiloko harriarekin marka ezartzen saiatuko da.

harri jasotze, harri-jasotze iz. Herri kirola, harria lurretik sorbaldaraino jaso, berdindu eta gorputzaren aurrealdetik lurreratzen uztean datzana. Bi aizkora-saioen artean, harri-jasotze proba izango da ikusgai. Harri-jasotze saioak.

harri koadro iz. Harri-jasotze saioetan erabiltzen den harri mota, prisma angeluzuzen formakoa. Ik. koadro 6. 250 kiloko harri koadroa.

harri koskor, harri-koskor iz. Harri alea. Harri koskor artean bada ere, garia galanki ematen duten lurrak.

harri kubo iz. Harri-jasotze saioetan erabiltzen den harri mota, kubo formakoa. Ik. kubo 4. 105 altxaldi egin zituzten 125 kiloko harri kuboarekin, ordu erdiko txanda bakarrean.

harri lantze, harri-lantze iz. Harria lantzea. Orotarik bada: joste lan, margolan, zur ala harri lantze eta abar.

harri meta, harri-meta iz. Harri pila. Harri meta handi batekin estali zuen gorputz hila.

harri min, harri-min iz. Giltzurrunetan, maskurian, gernubideetan eta gorputzeko beste zenbait organotan harriak sortzea. Harri-mina du.

harri pikatu iz. Ipar. eta Naf. Harlandua. Ez duzu aldarea harri pikatuz eginen.

harri pikatzaile, harri-pikatzaile iz. Hargina. Harri-pikatzaileak kiski-kaska arrokaren kontra.

harri preziatu iz. Harribitxia. Esmeralda harri preziatu ederra da.

harri ukaldi, harri-ukaldi iz. Harria jaurtitzea, harrikada. Harri ukaldiz hil. Lehen harri ukaldia bota biezaio.

harri ukaldika, harri-ukaldika adb. Harrika. Sugea harri ukaldika hil.

harri xehe iz. Harri ale txikia.

harri zabal iz. Harlauza. Jainkoak eman zizkion bi harri zabaletan bere manamenduak.

harri zilindro iz. Harri-jasotze saioetan erabiltzen den harri mota, zilindro formakoa. Ik. zilindro 3. Zortzi arroako harri zilindroa.

hatz

1 iz. Eskua bukatzen den bost zatietako bakoitza. Ik. behatz 2; atzamar; eri1. Eskuineko bost hatzekin. Bere hatza uretan bustirik, hoztu dezan nire mihia.

2 iz. Giza oinek, abere hankek, gurpilek edo kidekoek lurrean uzten duten arrastoa. Ik. lorratz; oinatz; aztarna. Iluntzean errautsa hedatu zuen tenpluaren barnean eta biharamunean gauaz han ibilia zen norbaiten hatzak erregeri erakutsi. Inon hatzik utzi gabe, airean hegaldatu balitz bezala. Jainkoaren hatza ikusten da hor. Bazterrez bazter, betiere laster, ari naiz zure hatzean.

3 iz. Hazteria. Bidal dezala Jaunak zure gainera izurria; bete zaitezela ezkabiaz eta hatzez.

hatz belar, hatz-belar iz. Larruazaleko zenbait gaitz sendatzeko erabiltzen den landare iletsu eta zurtoin-zuta, multzo biribiletan bilduriko lore txiki urdinak ematen dituena (Knautia arvensis). Hatz-belarra egosi eta ur harekin garbitu edo igurtzi gorputza; onena hatz-belar emea da.

hatz bizar, hatz-bizar iz. Eskuetako azazkalen ondo-ondoan altxatzen den azala. Azazkalen inguruko hatz bizarrei amorru biziz kosk egiteko ohitura.

hatz egin Larruazala azazkalez edo bestelako zerbaitez igurtzi. Ik. hazka egin. Bizkarrean hatz egidazu. Horra bi asto, elkarri hatz egiten.

hatz erakusle iz. Hatz lodiaren ondoko hatza. Ik. eri erakusle. Izenburuaren azpian jarri zuen hatz erakuslearen punta. Emakumeak zerurantz jaso zuen hatz erakuslea.

hatz koskor, hatz-koskor iz. Hatzetako hezur giltzaduraren gainaldea. Hatz koskorrak odolez zikinduta zituen.

hatz lodi iz. Eskuko hatzik lodiena, beste lauren aurrez aurre jar daitekeena. Ik. erpuru; eri potots; orkoro. Hatz lodia ahoan sartuta, ume txikiak bezala. Autoren bat agertu orduko dantzan ematen dute hatz lodia.

hatz luze iz. Eskuko hatzik luzeena, erdikoa. Ik. erdiko eri. Eskuineko hatz luzea altxatu eta gizonaren begien parean jarri zuen.

hatz marka, hatz-marka iz. Hatz mamiak, zerbait ukitzean, bertan uzten duen arrastoa. Hatz markak eta bestelako aztarnak. Bi gizon bidali zituzten Elsari hatz markak hartzera. Hatz marken bidez identifikatua.

hatz nagi iz. Hatz txikiaren ondoko hatza. Ik. eraztun eri. Hilotzak eskuin eskuko hatz nagia falta zuen.

hatz txiki iz. Eskuko hatzik txikiena. Ik. eri ttipi; txirkanda. Kafea hurrupaka edaten, hatz txikia luze-luze eginda.

mutiko

1 iz. Mutil koskorra. Hamabi urteko mutiko bat. Neskato eta mutikoak.

2 iz. (Haur jaioberriaren sexua adierazteko). Egun haietan etxe batean mutiko bat sortu zen guztiz ederra.

mutiko koskor iz. Mutil koskorra.

mutikotan adb. Mutiko garaian. Nik oso gogoko nuen mutikotan itaurrean ibiltzea.

neska-mutiko iz. pl. Neskak eta mutikoak; neska eta mutikoa. Ik. neska-mutil. Herriko neska-mutikoak.

mutil

1 iz. Haurtzaroa igaro eta heldutasunera iritsi ez den gizonezkoa; gizon ezkongabea. Hemezortzi urteko mutilek ez dute berrogei urteko mutilzaharrekin batu behar. Mutil eder galanta. Artzaintzan zebilen mutil gaztetxoa. Zenbat gazte, mutil eta neskatila galtzen ez ote dira bekatu honengatik! Bertso berriak, neskatxa bati mutil batek jarriak. Harro mintzatzen zen, mutil gazteen arrandia zuen. Mutil taldeak.

2 (Bokatibo gisa). Ik. motel2. Bai, mutil!

3 iz. (Haur jaioberriaren sexua adierazteko). Bikiak izan ditu, mutila eta neska.

4 iz. Batez ere Ipar. eta Naf. Zerbitzaria, morroia; zenbait lanbidetan, kargu edo mailarik gabeko kidea. Ik. basomutil; herriko mutil. Mutiltzako ez, baina semetzako hartzen ninduela. Espiritua dela jauna, eta gorputza haren mutila. Denda mutil gisa pasatu zituen urte batzuk, denda jabe bihurtu arte. Aurreratzen dira Santa Kruzen mutil batzuk eta tiroka hasten dira. Ertzain edo polizia mutil britainiarrek badute gizalegea, inork badu. Meza-mutila. Ontzi mutilak.

5 adj. Trebea. Askojakina zen Axular, eta mutila, gainera, zekiena esaten.

mutil dantza, mutil-dantza iz. Baztan eta inguruko dantza.

mutil koskor iz. Haur ar aski hazia. Ik. mutiko. Zazpi urteko mutil koskor bat. Mutil koskor zela, artzain ibilia zen.

mutil koskorretan adb. Mutil koskor garaian. Mutil koskorretan irentsi egiten nituen halako aldizkariak, eta, gero, neure istorioak asmatzen nituen.

mutil koxkor iz. Adkor. Mutil koskorra. Txikitatik, mutil koxkor ginenetik.

mutil lagun, mutil-lagun 1 iz. Adiskide gazte gizonezkoa. Mutil-lagunak beti zirika zituen Aingeruk.

2 iz. Gizonezko bikotekidea; senargaia. Bat-batean, heldutasunera iristeko presa zuen, mutil-lagunarekin bizitzeko presa.

mutil txiki iz. Haur arra. Ik. mutikotxo. Hau ikusi eta bildu zituzten sei urtetik hamarreraino zituzten herriko mutil txiki guztiak.

neska-mutil iz. pl. Neskak eta mutilak; neska eta mutila. Ik. neska-mutiko. Neska-mutil gaztetxoei irakurtzea komeni ez zaien gauzak. Tira, neska-mutilak, azken ahalegina! Bekoz beko zeuden seska artean neska-mutil biak elkarren ondoan.

neska

1 iz. Haurtzaroa igaro eta heldutasunera iritsi ez den emakumezkoa; emakume ezkongabea. Ik. neskatxa; neskatila. Ondo neska ederra dago. Han ibiltzen ziren neska eta mutil dantzan. Gauza bat esan behar dinat, neska, bakarrik gaudenez gero. Neska gazte bat hartu zuen andretzat.

2 iz. (Haur jaioberriaren sexua adierazteko). Bikiak izan ditu, mutila eta neska.

neska koskor iz. Haur eme aski hazia. Ik. neskatxa. Bost-sei urtetan, neska koskor bat eskolan hasten denean. Hamabi urteko neska koskor bat.

neska koskorretan adb. Neska koskor garaian. Neska koskorretan agindu genion elkarri handitzen ginenean elkarrekin biziko ginela.

neska koxkor iz. Adkor. Neska koskorra. 36ko gerra hasi zen garaian neska koxkorrak ziren hirurak.

neska lagun, neska-lagun 1 iz. Emakumezko adiskidea. Auzoko neska-lagunekin joaten zen.

2 iz. Ezkongabeen artean, emakumezko bikotekidea. Ik. andregai. Bere neska-laguna ume esperoan zegoen.

neska laguntze, neska-laguntze iz. Neska bati mutil batek gauaz etxera laguntzea. Behin, neska-laguntzetik etxerakoan (...).

neska-mutiko iz. pl. Neskak eta mutikoak; neska eta mutikoa. Ik. neska-mutil. Herriko neska-mutikoak.

neska-mutil iz. pl. Neskak eta mutilak; neska eta mutila. Ik. neska-mutiko. Neska-mutil gaztetxoei irakurtzea komeni ez zaien gauzak. Tira, neska-mutilak, azken ahalegina! Bekoz beko zeuden seska artean neska-mutil biak elkarren ondoan.

neska txiki iz. Haur emea. Ik. neskatxo. Sei urteko neska txiki polit bat.

ogi

1 iz. Irinez (eskuarki gari irinez), urez eta gatzez osaturiko orea legamiaz altxatuz eta labean errez egiten den jangaia. Ogia eta ardoa (Ik. ogi-ardo). Ogia eta jakia. Ogiaren mamia eta azala. Ogi biguna. Ogi lehorra, idorra. Ogi txigortua. Ogiz ase. Ogi bedeinkatua hartzean. Hamaika labealdi ogi. Gizona ez da ogi hutsez bizi. Ogi gogorrari hagin zorrotza (esr. zah.).

2 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Oilo salda ogi-azal gogor batzuekin. Igelak ogi mamiz harrapatzen. Ogi mokadu bat gabe. Ogi apurrak. Ogi birrinak: ogi apurrak. To, ogi zati bat, eta ez ezak egin zaunkarik. Ogi mokorrak. Ogi zopa. Ogi orea. Ogi txigorgailua. Ogi-, ardo- eta haragi-saltzaileak.

3 iz. Ore horretatik labean sartzen den zati bakoitza, forma jakina duena. Ogi biribilak. Zenbat ogi dituzue? Bost ogi eta bi arrain. Bi librako ogia. Ogi erre berri bero-beroak. || Garagarrezko ogia, garagar ogia: garagar irinez egina.

4 iz. Hazkurria, jatekoa. Ene lanetik atera behar dut ene eta haurren ogia. Emaguzu gaur gure eguneroko ogia. Eguneroko ogia irabazteko. Zeren zure hitza da arimako ogia.

5 iz. Batez ere Ipar. Garia. Ogia erein, bildu. Ogi jorra. Ogi metak. Lur guztiak ogi alor eta mahasti bilakatuak.

ogi-ardo iz. (Singularrean nahiz pluralean). Ogia eta ardoa. Eskaintzen ditu meza-emaileak ogi-ardoak bere izenean. Ni ikustera datorren gizona, ogi-ardo puska bat ez emateagatik kanpora jaurtiko ote dugu, bada?

ogi arrail iz. Ogi birrindua.

ogi beltz iz. Zekale irinez eginiko ogia; osoko irinez eginiko ogia. Gose denboran makina bat ogi beltz jandakoak gaituk. Gose onarentzat ez da ogi beltzik.

ogi bihi, ogi-bihi iz. Batez ere Ipar. Gari alea; garia. Erein zuen bere landan hazi ona, ogi bihi garbia.

ogi birrindu iz. Ogi gogor birrindua, zenbait jaki prestatzeko, bereziki frijitu aurretik biltzeko, erabiltzen dena. Osagaiak: 800 g betegarri garbi, 4 dl esne-gain, 8 arrautza, olioa, ogi birrindua, gatza. Pasatu arkumea ogi birrindutan, eta arin erregosi zartagin batean.

ogi buru, ogi-buru iz. Batez ere Ipar. Galburua. Gose zirenez, hasi ziren ogi buruak biltzen eta jaten.

ogi irin, ogi-irin iz. Gari irina. Ogi irinezko opila.

ogi koskor, ogi-koskor iz. Ogiaren muturra; ogi puska. Ogi-koskor bat eta txokolate pixka bat hartu zuen.

ogi landa, ogi-landa iz. Ipar. Galsoroa. Larunbat batez, Jesus iragan zen ogi landa batzuetarik.

ogi opil, ogi-opil iz. Opila. Herria lo zegoela jaikitzen zen eta goizeko seietarako eginda izaten zituen lehen ogi opilak.

ogi puska, ogi-puska 1 iz. Ogi zatia. Zazpi saski ogi puskaz beteak. Ogi-puska batzuk jan.

2 (ogi puska bezain ona, ogi puska baino hobea eta kideko erkaketetan edo ogi puska bat izan eta kideko esapideetan, norbaiten ontasuna azpimarratzeko). Gizajoa, ogi puska baino hobea da. Lukasek gogor plantak egiten ditik, baina ogi puska bat duk.

ogi xerra, ogi-xerra iz. Ogi zati zapal eta mehea. Ik. erregutada. Ogi xerra bustia.

ogi zuhaitz, ogi-zuhaitz iz. Tropikoetako zuhaitza, ogiarenaren antzeko mamia duen fruitua ematen duena (Artocarpus communis).

ogi zuri iz. Irin zuri eta finez eginiko ogia. Saskia ogi zuri ederrez bete-betea. Bakeko arto puska hobea dela, haserre arteko ogi zuria baino.

ume

1 iz. Haurra. Ik. sein. Adamen ume baitzara. Mariak bere ume Jesus besartean zuela. Atso-agureentzako erruki etxeak eta umeentzako eskolak. Gaizki hazitako umeak. Ume josteta atseginak. Aizkorri gainetik begiratuz gero, behe aldeko gauza guztiek ume jolasak dirudite. Errekondoetan larrugorrian eta garrasika dabiltza ume taldeak.

2 iz. Hazteko adinean dagoen animalia. Ik. kume. Hamabi hilabetetik gora behar ditu zerri emeak umeak hazteko. Katuak hiru ume egin ditu. Asmatu zuen su ematea arranoaren umeak zeuden arbolari.

3 iz. Umekia. Ik. umea galdu. Zer da ama izatea?, umea sabelean eroatea? Ekarri eskua; egun hauetan umea ostikoak eman eta eman ari da; ea sentitzen duzun.

4 iz. Ondorea, fruitua. Trinkotasun sendoaren ume den zailtasuna. Askozaz goragoko den jakintza baten umeak baizik ez dira makinak. Biziak baino biziago daude Peru eta maisu Juan, zenbait sortzaile trebek beren umeei muinetaratu dieten bizi iraunkor horrekin. Goizegi da igaro berri dugun mende erdia aztertzeko eta epaitzeko, gerok ere, etsai nahiz aldeko, haren ume eta iloba baikara. Iraultza horren ume zen Napoleonen eskutik.

umea bota Batez ere animaliez mintzatuz, umea galdu. Ik. hilaurtu. Ardiak, orain, umatzeko daude, eta, dituzten kolpeak ikusita, litekeena da askok umea botatzea.

umea(k) eduki 1 Pertsonez eta animaliez mintzatuz, erditu. Ik. umea(k) egin. Azeriak guztiz gaiztoak dira umeak dauzkaten aldi edo egunetan.

2 Seme-alabak izan, familia izan. Haietako inork ere ez zeukan umerik.

umea(k) egin 1 Animalia emeez mintzatuz, ugaldu, ondorengoak izan; erditu. Otsokumea erosi zuen eta etxean umeak eginda zeukan txakurrari hazarazi zion. Esnea franko emango digu behi honek, umea egitean. Umea egin behar du behi batek eta bihotza erdibitzen ari zait botatzen dituen marruekin. Ikusi al dituzu oreinak umea egiten? || Horrelako behiak urtean ume bat egiten du. Ume gutxi egiten duen ardia ez da berriz ernaraziko.

2 Emakumeez mintzatuz, umea izan. Ezagutu nahi nuke gizonek umeak egingo dituzten garaia.

umea galdu 1 Emakume haurdunez mintzatuz, umekia hila gertatu. Ik. abortatu; hilaurtu. Emakumea haurdun zegoen, eta, jasotako kolpeen ondorioz, umea galdu du.

2 Animaliez mintzatuz, ernari dagoen animaliaren umea hil.

umea(k) izan 1 du ad. Pertsonez eta animaliez mintzatuz, erditu. Ik. umea(k) egin. Ume bi izango dizkik oraingoan hire behorrak. Atzo nire emazteak umea izan zuen.

2 du ad. Seme-alabak izan, familia izan. Ez batak ez besteak ez zuten umerik izan. Azkar samar erabaki nuen ez nuela umerik izango. || Garbitasuna antzua da hemen ere: ez du umerik izaten.

ume botatze, ume-botatze iz. Umea botatzea.

ume denbora, ume-denbora iz. Haurtzaroa. Ume denbora ere ona dela gauza batzuk ikasteko. Nire ume-denboran ez zen gaur bezala ardoa edaten.

ume egite, ume-egite iz. (ume egiteko, ume egitera eta kideko esapideetan). Umea izatea; erditzea. Ardi gehienak ume egiteko egoten dira, eta kamioira sartu eta ateratzerakoan arazoak izaten dituzte. Emeak ere adin horretan ume egiteko gai dituzu. Neguan ume egitera etortzen dira uharte horretara fokak.

ume galtze, ume-galtze iz. Hilaurtzea.

ume jende, ume-jende iz. Umeen multzoa, umeak. Apiriletik aurrera ume-jende guztia jolasean ikusten da plazan.

ume koskor iz. Haur aski hazia. Ni ume koskorra nintzela. Basoan galdu den ume koskor izutu batena bezalako begirada zuen.

ume ondoko, ume-ondoko iz. Karena. Ardiek ume-ondokoa bota dezaten, mihuraren ura egosita ematen diegu.

umetako adj. Ume garaikoa. Nire umetako laguna zen Patxi. Umetako jolasak.

umetan adb. Umezaroan, ume garaian. Ik. txikitan. Euskara umetan erdi ikasi, gero erdi horretatik hiru laurden atzendu... Umetan, hamar, hamaika, hamabi urte arte bai, jolasa zen nire bizitzaren muina eta ardatza. Orain ez dut umetan bezala irakurtzen, ohean kiribilduta eta tapakiekin guztiz estalita.

umetatik adb. Ume garaitik. Umetatik ezagutzen dut. || Gerrako kontuak ume-umetatik entzun ditut etxean.

ume txiki iz. Haur txikia. Ik. umetxo. Esaten diozu ume txikiari edo haziagoari: esanak ondo egiten badituzu (...). Etxe aurrean dago aitaita, etxeko ume txikiekin.

Oharra: azken eguneraketa 2021-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper