forma=oso 7 sarreratan aurkitu da.

oso

1 adj. Zatirik edo osagairik falta ez zaiona; zerbait mutur batetik bestera hartzen duena. Ik. guzti. Ogi osoa jan zuen. Hautagaien zerrenda osoa. Biblia osoa euskaraz eman zuen lehena. Idazle baten obra osoa. Mundu osoa harriturik utzi duen gertakaria. Inoiz Euskal Herri osoko izan dugun hitza. Bihotz osoz maitatzen duenak. Meza osoa entzutea. || (Adizlagun gisa). Lehenbiziko ahapaldiak oso eta bete dirudi zentzuaren aldetik. Aldizkaria gero eta osoago eta ederrago dator.

2 adj. (Gauza abstraktuez mintzatuz). Isiltasun osoa zegoen. Barkamen osoa. Aitortza oso batez zeure arima guztia xahu ezazu. Ez dute haiek agian erru osoa. Fededun osoa zen erlijio gaietan. Fede oso batez. Arrazoi osoa du. Arrazoi osoz. Simetria ez da osoa. Testua interpretazio oso baten premian dago. Ezaguera osoan zegoen. Eskubide osoa duzu horretarako. Euskaldun oso dei zitekeen edozeini. Gure izaera osoa biltzen eta barrentzen duen hizkuntza. Estatuak unibertsitatea zor digu, unibertsitate osoa. || (Denborazko testuinguruetan). Nik ez dut besterik pentsatu nire bizi osoan. Bizitza osorako. Urte osoa behar izan dut hori antolatzeko. || Arratsalde oso-osoa mendi gailurrera begira egon nintzen.

3 adj. Zenbakiez mintzatuz, positiboa edo negatiboa, unitatea baino zati txikiagorik ez duena.

4 adj. Esneaz mintzatuz, koipe guztia eta mantenugai guztiak dauzkana; esnekiez mintzatuz, esne osoarekin egina dena. Esne osoa eta erdigaingabetua garestiagoak dira gaingabetua baino.

5 adb. Osorik. Diruak beti oso zeuzkan, kutxan giltzatuak. Ostia denean hausten, oso da Jesus egoten parte txikienean. || Behartzen gaitu meza santua osoa entzutera. Frutak osoak dauden artean erraz kontserbatzen dira. Lau ordu osoak egiten zituen aldareko Jaunaren aurrean. Atxikitzen da egosten egun bat osoa. Zuretzat izanen naiz oso-osoa.

6 pred. Batez ere Ipar. Eritasunik, gaitzik edo zauririk gabe. Ik. osasuntsu 2. Oso direnek ez dute medikuaren beharrik. Daniel ikusi zuen oso eta osagarri onean. Handik oso ateratzeko. Oso eta bizirik daude. Oso eta sendo.

7 adj. Pertsonez mintzatuz, zintzotasun eta prestutasun handikoa. Gizon osoak zirelako, burutik oin zolarainoko gizonak.

8 adb. Maila goran, guztiz, erabat. (Dagokion adizlagun edo izenondoaren ezkerrean). Oso ederki. Ez zeuden oso lasai. Oso pozik gelditu ziren. Oso oker ez banago. Oso berandu. Oso hurrean. Oso gutxitan ikusia. Oso erraz erantzun daitekeen galdera. Ez da oso erraza irakurtzen. Haien oso adiskide zirela. Ez naiz oso ongi oroitzen. Gai horietan ez naiz oso trebea. Hitz berriak oso zailak direla. Ez zituen oso gogoko idazle berriak. Oso gureak ez diren bertso motak. Gauza bat dela herri hizkuntza eta bestea, oso bestea gero, kultura hizkuntza. Zuhaitz hau oso ezaguna da. Harroak gara euskaldunok eta ametsari oso emanak. || Oso ahuldua eta makaldua zegoen. Amarekin oso bat egina bizi zen. Oso damuturik nago. Oso lotsaturik alde egin zuen handik. || Zuzenez irabaztea oso da bidezkoa.

9 adb. (Izenondoaren eskuinean). Logelak estutxoak, baina garbiak oso. Gehiena gihar hutsa, pisua zen oso. Gauza bat da, ordea, hizkuntza jakitea, eta bestea oso, hizkuntza horren bitartez zernahi gaiez aritzea.

10 adb. (Izenondoari dagokion izenaren ezkerrean). Oso denbora luzean izan zen. Ez dute oso begi onez ikusten. Oso gizon serioa.

11 adb. (Izenaren eta izenondoaren artean). Poz oso handiaz poztu ziren izarra ikusirik. Ordu oso luzeak igaro behar izaten zituen han.

12 adb. (Aditz bati dagokiola). Josetxo oso sendatu zenean. Hara orduko ilundu du oso. Oinez etorri naiz eta, nekatu naiz oso. Banuen astakume polit bat oso maite nuena: asko maite nuena. Komeni da, oso komeni ere, hori jakin dezagun. Oso atsegin zait. Oso beldur naiz erantzun bakarra ez ote den baiezkoa izango. Eta hau oso gogoan eduki behar genukeen puntua da.

13 iz. Osotasuna, guztia. Osoa hobe da erdia baino.

osoan adb. Osorik, erabat. Baso eder haiek osoan hondatu ziren zoritxarrez. || (bere-ren eskuinean). Legea begira ezazu bere osoan. 1960ko hamarkada bere osoan hartuta.

oso-bete adj. Osoa, erabatekoa. Artean ez du inork esplikazio oso-beterik aurkitu. Hizkuntzak, bizi deno, ez du sekula hiztegi oso-beterik izango.

osoko 1 adj. Batzar edo bilerez mintzatuz, kide guztiek esku hartzen dutena. Osoko bilkura.

2 adj. Pieza bakarrekoa. Zurezko ontzi horiek osokoak dira.

3 adj. Laboreez eta kidekoez mintzatuz, osagai guztiak gordetzen dituena; ogiaz, pastaz eta kidekoez mintzatuz, osoko irinarekin egina dena. Osoko irinarekin eginiko ogia. Osoko ogi txigortua. Osoko arroza.

oso-osoa adb. Ipar. Oso-osorik. Txindi batetik goratzen da garra, oihanak oso-osoa paratzen baititu sugarretan.

oso-osoan adb. Erabat, oso-osorik. Gisa horretako liburuak ez baititu inork oso-osoan bere burutik eta baitarik ateratzen.

oso-osoko adj. Erabatekoa. Etxeko neskekin oso-osoko adiskidea ez zela esango nuke.

osoz adb. Bizk. Erabat; osorik. Ik. guztiz. Erdi edo osoz mozkortuta, sarri belu etxera ohi doazenak. Ez nuke osoz esango euskaraz kredoa, eta, dakidana ere, erdi erdara eta erdi euskara.

osozko adj. Guztizkoa, erabatekoa. Ongiak lortu ez duen osozko garaipena.

beste1

1 Aipatu den gauzaz bestelakoa izanik, haren kideko dena adierazteko erabiltzen den hitza. (Izen bati dagokionean, horren ezkerrean agertzen da gehienetan. Delako izenak mugatzaile edo zenbatzaileren bat, edo bat hitza hartu behar du. Izenaren eta beste-ren artean zenbatzaileak, ordinalak, banatzaileak edo izenarekin lotura hertsia duten zenbait izenlagun —honelako edo kidekoak, adibidez— soilik ager daitezke). Alkatearen beste alaba. Beste alkatearen alaba. Beste liburua. Beste liburu hura. Beste liburuak. Beste liburu guztiak. Beste bi gizon handi. Beste gizon handi hura. Beste gizon bat. Beste gizon handi bat. Beste gizon batzuk. Beste zenbait jauregi eder. Beste edozein andrek egin dezakeena. Erosi dugun beste liburuan. Beste hiruna liburu. Beste hirugarren saria. Beste etxe eder asko. Baduzue beste libururik? Beste erdal hitz batean. Beste landare mota batzuetan. Jan, edan eta beste honelako gauzak (edo honelako beste gauzak). Beste zernahi gauza ere. Belarriak ixten dituzte eta burua beste aldera itzultzen. Atearen beste aldetik, bi zerbitzariak barruko zalapartari adi zeuden.

2 (Izenordain edo adizlagun zehaztugabe bati dagokiola, haren ezkerrean nahiz, kasu batzuetan, eskuinean). Beste ezer egin gabe. Beste ezer baino gehiago maite duzula. Beste inon lotsagarri litzatekeena. Beste inor ez dagoen toki honetan. Beste inoiz. Hark edo beste norbaitek. Beste nonbait landatzeko.

3 (Galdetzaile bati dagokiola, haren ezkerrean nahiz, kasu batzuetan, eskuinean). Baina beste zer lekukotasun behar dugu? Eta zer besterik? Beste nork esan du?

4 (Dagokion izena ezabaturik). Beste hori ere garestia da. Bi anaia zituen; bata atzerrira joan zen eta bestea hil egin zen. Liburu bat eta beste bat. Bata eta bestea. Batetik eta bestetik. Besteari emateko. Eta horrelaxe, aipa daitezkeen beste hamaika eta hamaika. Bi ekarri zituen; besteak etxean utzi zituen. Beste batean. Besteak ez bezalakoa.

5 (Mugagabean, izenordain-edo gisa). Ik. inor 2. Bestek gure ordez sor dezan baino lehen. Bestek esan beza zein den aukera ona. Besteri kendu eta beretzat hartu. Besterenarekin bizi nahi duenak. Horrezaz bestetan mintzatua naiz. Orixeren ondoren orpoz orpo ibiltzea bestetara jo gabe. Hala kristau bekatu larriak ihartuak ez dira bestetarako izango betiko sutarako baizen. Baina ez bat, ez beste.

6 (Salbuespena adierazten duten testuinguruetan). Ik. ez beste. Nire ona besterik ez du nahi. Nahi izanez gero, ez zuten beren arteko konponketa egin besterik, nork berea jasoz. Zu besterik inor bizi al da? Garai haietan ez bainuen nik Basarri beste lagunik. Jainkoak bestek ez daki.

besteak beste Aipatzen denarekin zerikusirik duten beste gauzak alde batera utzirik. Hor daude, besteak beste, Euskaltzaindiaren aldizkarian argitaratu zituen lanak. Hori ezin uka, besteak beste. Besteak beste, elizan bazuten eraikia harrizko santu bat.

beste barik Bizk. Besterik gabe. Eta lepokoa sama inguruan ezarri, eta beste barik, etxetik irten zen.

beste bat arte Norbaitengandik urruntzean eta, agur egiteko erabiltzen den esapidea. Orain banoa, beste bat arte, adio tabernaria.

beste batean Beste uneren batean. Orain ez dugu astirik horretarako, beste batean izango da.

beste behin 1 Berriro, berriz. Beste behin bekaturik ez egiteko. Begira beste behin horrelakorik gerta ez dadin.

2 Beste aldi batean. Beste behin zera esan zion (...). Beste behin tabernatik mozkorturik irteten ikusi nuen.

besteetan adb. Beste batzuetan. Hizkuntza bizia hitz berrien premian da beti: bere baitarik sortzen ditu batzuetan, besterengandik hartu besteetan.

beste(rik) gabe Jesus gisa honetan zihoan ikasleak egiten, oraindainokoan zatoz huts bat esatea beste gabe. Beste gabe aurrera joan zen. Aitorrera orokor hau, ordea, nahikoa ote dugu, beste gabe, Jainkoa badela jakiteko? Bat ez natorkien arren, ez ditut besterik gabe gaitzetsiko.

beste hainbat Beste hainbeste.

beste hainbeste 1 Aipatu den kopuru edo ekintza bera. Hamar bat metro luze, beste hainbeste zabal. Hogei mila hil badira; beste hainbeste baino gehiago kolpatuak. Zuek ere beste hainbeste egin zenuten. Eraman dituzu nire lagunak; nirekin zoaz beste hainbeste egitera. Hiru aldiz eginahalak egin zituen haren oinpetik ateratzeko, eta beste hainbestetan bota zuen.

2 (Izen sintagma baten ezkerrean). Berrogei mila oinezko eta beste hainbeste zaldizko.

3 Beste asko. Automaten teoriak, zibernetikak eta beste hainbestek behartu ditu azkenean hizkuntzalariak beste jakiteetara begiak iraultzera.

beste honenbeste Aipatu den kopuru edo ekintza bera. Zer esango zenuke zuk beste batengatik, beste honenbeste egingo balu? Zuk ere egin zenezake beste honenbeste.

beste horrenbeste 1 Aipatu den kopuru edo ekintza bera. Beste horrenbeste eta gehiago galdu zaigu guri. Aita santuak ere beste horrenbeste dio. Gerokoek behintzat ez dute beste horrenbeste egin. Pentsatzekoa da, beraz, ez ote daitekeen beste horrenbeste hizkuntza baten egoerarekin gerta.

2 (Izen sintagma baten ezkerrean). Hamabiren bat izara eta beste horrenbeste burko-azal.

beste orduz adb. Behiala, lehenagoko beste batean. Oihu egin zuen Frantziskok, beste orduz San Paulok Damaskorako bidean bezala. Egun hartan behar zuela egin beste orduz baino penitentzia handiagoa.

besterik ezean Besterik ez izanik, besterik ezin izanik. Besterik ezean, janariaren truke haren etxean morroi aritzeko gertu zegoen. Besterik ezean, lehengo arlotearena esan beharko.

besterik ezinean Besterik egin ezinik. Besterik ezinean, eroapena hartzea erabaki zuen. Besterik ezinean eta ondamuz beterik.

besterik izan da ad. (Hirugarren pertsonan). Hori besterik da: hori beste kontu bat da. Besterik izanen da datorren aldian. Honela ikusi ditugu beti; gaur oso besterik dira.

bestetara Bestela, beste era batera. Gehienetan bestetara jazo ohi da.

bestetik Beste alde batetik. Ik. bestalde; batetik... bestetik...; alde batetik... bestetik.... Gizon erraza zen gainera; bestetik, nire gustuko laguna.

eta beste (Artikulurik gabe eta ezkerrean duen izen sintagmaren atzizki berarekin). Eta beste batzuk. Badakit Aitzol eta beste horretaz mintzatuak direla. Gure Herria agerkarian asko artikulu agertu ditut: istorio, gertaera, ikertze eta beste. Nork ez du ezagutzen Piarres Adame, Saran eta bestetan?

ez beste Aipatzen dena salbuetsiz. Ik. izan ezik; salbu. Ez zuen uste berari horrenbeste gaitz eta kalte egiteko etsairik eduki zezakeenik, Piarres ez beste. || Hura ez beste guztiak hil zituen. Judas ez beste edozeinen bihotza bigunduko zuten. Jauna ez beste Jainkorik ez ezagutzeko. Atera ziren Maddi ez besteak.

ez bestea (Gaitzespenezko izenondo baten eskuinean, indargarri gisa). Ik. alaen. Alferra, ez bestea!

ez bestena (Gaitzespenezko izenondo baten eskuinean, indargarri gisa). Ik. alaen. Ergela, ez bestena!

ez besterena [Oharra: Euskaltzaindiak, ez besterena!-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, esapide hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. ez bestena; ez bestea].

oso beste adj. Oso desberdina. Gauza bat dela herri hizkuntza eta bestea, oso bestea gero, kultur hizkuntza. || Gauza bat da, ordea, esango dit edonork, hizkuntza jakitea eta, bestea oso, hizkuntza horren bitartez zernahi gaiez aritzea.

-z beste 1 (Ezezko eta galderazko esaldietan). Guk Jainkoaz beste aitarik ez dugu: guk Jainkoaz gainera beste aitarik ez dugu. Ez genuen janaz beste gogoetarik. Hik bahuen semerik, Bereterretxez besterik?

2 (Baiezko esaldietan). Erromak auzi horretan A. Mokoroaz beste gidaririk izan zuelako beharbada.

3 (Artikulurik eta kasu markarik gabe). Helenaz beste, inork ez zuen ikusi senar gaztea. Igandeaz beste, zein jaitan dugu meza entzun beharra?

-z bestera Ik. bestera.

bestelako

1 adj. Beste era batekoa. Zuzenketez gainera, bestelako berri eta xehetasun jakingarriak ere ematen ditu. Hango ohitura bestelakoa da. Ez zuen jendaurrean moldezko ez bestelako letraz jantzirik agertzeko eskubiderik. Bere burua bestelako itxuran agertzeko. Jainko-jainkosak, hain giza irudiko eta hala ere hain bestelako.

2 Batez ere Bizk. Hara zer. Gurdia saldu duzula?; bestelako tentelkeria! Gau honetan ikusi berri dituenen ikusian; bestelako aldea!

oso bestelako adj. Oso desberdina, erabat bestelakoa. Oraingo hau, ordea, oso bestelakoa da, guztiz beste bat.

euskaltzain

iz. Euskaltzaindiko kidea. Gorostiaga euskaltzain jauna. Euskaltzain izendatu.

euskaltzain ohorezko Euskararen alde eginiko lana aitortuz, erabakiak hartzeko ahalmenik ez badu ere, Euskaltzaindiko kide izendatu den pertsona. 2002ko azaroaren 29an euskaltzain ohorezko izendatu zuten.

euskaltzain oso Euskaltzaindiaren osoko bilkuretan parte hartzeko eta botoa emateko ahalmena duen euskaltzaina. Euskaltzaindia sortu zenean, Azkue euskaltzain oso eta lehendakari izan zen, 1918tik 1951 arte.

euskaltzain urgazle Euskaltzaindiaren bilera batzuetara joateko eta haietan hitz egiteko eskubidea bai, baina botorik ez duen euskaltzaina. 1983. urtetik hona, euskaltzain urgazle izan da.

jai

1 iz. Batez ere pl. Zerbait ospatzeko egiten diren ekitaldi eta jostetak. Ik. jaialdi; besta. Herriko jaiak. San Joan jaiak. Eguberri jaietan. Eliz jaia bukatu eta berehala. Jaiak ospatzeko. Mutil bat behar zuten jaietan jotzeko. Jaiak antolatu, eratu. Lekeition edo beste nonbait jai handiak direnean, han ikusten dira ikustekoak!

2 iz. (Hitz elkartuetan, lehen osagai gisa). Jai giroan. Jai soinekoz jantzirik.

3 iz. (Etxeren batean-edo egiten denean). Jai handi bat izan genuen bart jauregi honetan.

4 iz. Lan egiten ez den eguna, jaieguna; igandea. Igandeak eta gainerako jaiak. Jai-igandeak Jainkoaren eguna direla. Jai nagusia. Larunbatean edo jai bezperan. Jai arratsaldeetan. Maizago behar luke astegunean jai. Aberatsek jaia dute, txiro gaixoek beti neke (esr. zah.).

5 iz. (eduki, izan, egon aditzekin, artikulurik eta kasu markarik gabe, 'zer eginik ez izan, zer eginik ez egon' adierazteko). Horrekin jai duzu. Alferrik ari zara, jai duzu nirekin. Horrelakoetan jai zegok! Eta irakurtzen ez dakitenentzat liburuek jai daukate, noski.

jai egin Jaieguna egin. Ik. jai hartu. Harrezkero San Lukas eguna urtero jai egiten dute. Langileen elkartasunak jai egitea erabaki du arratsaldean.

jai eman Jaieguna eman. Hamarrak baino lehen jai eman die langileei.

jai erdi, jai-erdi Egun osokoa ez den jaia, egun erdiko jaia. Igandeez gainera, Elizak beste jai asko ipini zituen, batzuk osoak, besteak jai-erdiak. Gure denboran, San Blas jai-erdia izaten zen, kalerik kaleko zezenekin.

jai eta aste adb. Egunero, egun guztietan. Tabernan jai eta aste ikusten zaituzte. Jai eta aste, gau eta egun lanean. Goizetik gauera, jai eta aste, nire indarrak lan gogorrean urtzen.

jai hartu Jaieguna hartu. Ik. jai egin. Igandeetan jai hartzen da. Auzokoren bat ezkontzean, denek hartuko zuten jai. Bazkalondoan jai hartu dugu, azokara joateko.

jai izan du ad. Heg. Jaieguna izan, lan egin beharrik ez izan. Jai zuen arratsaldean, ostegun guztietan bezala.

jai oso Erlijio katolikoan, meza entzun behar den eta lanik ezin egin daitekeen eguna. Ik. jaiegun 2. Begira jai osoetan lan debekaturik egin edo eragin ote duzun.

[Oharra: instrumentalean jaiez erabili behar da].

ongi

1 adb. Nahi, espero edo behar den bezala; era onean, egokitasunez. Ik. ondo1; ontsa; ederki. Anton. gaizki. Ongi bizi, ongi hil. Ongi dago. Ongi diozu. Dena ongi? Ez dut esango aberastasun horiek ongi banaturik daudenik. Biziki ongi. Soldadu ongi hezien antzera. Norentzat argitaratu zuen ere ez dakigu ongi. Ongi deritzat, erabat harturik behintzat, erabaki zutenari. Ongi bazaude Jainkoarekin, errazkiago pairatuko duzu garaitua izatea. Ongi baino hobeki bainekien hori. Ongi baino ongiago. Ongien dakizkigun erantzunak. Ahalik ongiena apaindua. Ongiegi ohituak gauzka.

2 adb. Adkor. Oso; ederki. Behar dira hartu ongi berdeak eta ongi gogorrak. Horrek baditu bere arriskuak, ongi agerikoak gainera. Merezi zuen, eta ongi merezi ere, berriro argitaratua izatea. Ez dela huts hori oharkabez egin, ongi jakinaren gainean baizik. Aberez ongi jantziak daude hemengo mendiak. Bizkarra ongi berotzea merezi du horrelakoak. || Arruntean Azkaineko hilerriak ongi aski atxikiak dira, belarra nehon ez da nagusitu.

3 iz. Moralaren aldetik on den guztiak osatzen duen ideia edo izaki abstraktua. Ongiaz gaizkia garaitu behar da. Ongiaren eta gaizkiaren zuhaitza. Ongiaren ideia. Ongian finkatzeko eta aitzinatzeko. Ongian sinesten duten guztiak.

4 iz. Ona. Euskararen ongia eta hobekuntza nahi zituen.

5 iz. Ikasketetan, oso ongi eta nahikoaren arteko kalifikazioa, azterketan edo proban eskaturiko maila ongi gainditu dela adierazten duena. Azterketan ongi bat atera dut.

ongi baino hobeki Oso ondo. Ik. ondo baino hobeto. Ongi baino hobeki daki hark zer ari den. Ongi baino hobeki antzematen nion egitekoaren arriskuari.

ongi da Adostasuna adierazteko erabiltzen den esapidea. Ik. ondo da; ados 2; konforme. —Gero etorriko naiz. —Ongi da. Ongi da, aita, ez zaitez haserretu.

ongi egile, ongi-egile Ongilea.

ongi egin 1 du ad. Ongi jokatu, era egokian aritu. Ongi egiten duzu egia aitortzea.

2 du ad. Ongia egin, norbaiti lagundu, mesede egin. Gaizki-egileari ongi egitea. Zorioneko, bada, nahigabeak etsian eramaten dituena eta heriotzak ongi egiten aurkitzen duena. Zuek behintzat, ez zaiteztela geldi ongi egitetik. || Ongirik ez egitea bera da gaizki egitea. Beste nonbait ongi gehiago egingo zuela.

ongi-egin iz. Moralaren aldetik zuzena den egitea. Mila esker, zuen ongi-egin guztiengatik.

ongi eman 1 du ad. (nor osagarririk gabe). Norbaitek edo zerbaitek egoera jakin bati ongi doakion itxura edo irudia izan. Ik. eman1 9. Apaizgai alferren artean ez duk hik ongi ematen. Istorio horretan ongi ematen ez duten hainbat gauza daude.

2 dio ad. (nor osagarririk gabe). Jantziez, koloreez eta kidekoez mintzatuz, norbaitentzat edo zerbaitentzat egokia izan. Iazko soinekoak ez dit ongi ematen; berria erosi behar dut. Ongi ematen dizu urdinak! || Sarkasmoak ez dizu batere ongi ematen, badakizu.

ongi esan 1 Arrazoi izan. Ongi diozu, egia da, hala da. || (Dagokion osagarriak -(e)la atzizkia hartzen duela). Ongi diozu gauza miragarria dela. Ongi esan duzu Jainko bat bakarra dela.

2 Egoki adierazi. Ez legoke hori nire ustez ongi esana.

ongi-esan 1 iz. Laudorioa; hitz onak. Ik. ondo-esan. Ikusten du dela mukerra, gozakaitza eta besteren ongi-esanak aditu nahi ez dituena.

2 iz. Ongi esan den gauza. Gaizki-esanak barkatu eta ongi-esanak ongi hartu.

ongi etorri interj. Etorri berriari harrera ona egiteko erabiltzen den esapidea. Ik. ongietorri. Ongi etorri guztiok! Ongi etorri eta mila esker gurekin diren guztiei. Ongi etorri zuri, haur eder zoragarria!

ongi hartu 1 Harrera ona egin. Ik. ondo hartu; onartu. Ongi hartu gaituzte beti; ez dugu sekula mespretxurik sumatu. Familiak izugarri ongi hartu ninduen.

2 Norbaitek egina edo esana ontzat eman edo, haserretu edo mindu gabe, alde onetik ulertu. Herritarrek ongi hartu dute erabakia. Erakusketa oso ongi hartu dute, bai kritikak eta baita, hotz bazen ere, jendeak. Ez du txantxa ongi hartu.

ongi hazi adj. Pertsonez mintzatuz, gizalegez jokatzen duena. Seme-alaba eder eta ongi haziak zituen. Gizon ongi hazia.

ongi ikasi 1 adj. Ikasia, eskola edo kultura duena. Behartsuek ez ezik, jende ongi ikasiak ere alde egiten du Indiatik.

2 adj. Ongi hazia.

ongi izan interj. Norbaitengandik urruntzean edo idatzi baten bukaeran erabiltzen den gizalegezko esapidea. Ik. ondo izan; izan ongi. Eskatutakoa onartuko duzuelakoan, ongi izan. Ongi izan, eta mila esker!

ongi joan interj. Alde egitera doana agurtzeko erabiltzen den gizalegezko esapidea. Dena den, ongi joan, abiatu berri denari; eta ongi etorri, ailegatzear dagoenari. Ongi joan, seme!

ongirako 1 adj. Ongira zuzendua dena. Ongirako gogoa.

2 adb. Onerako.

oso ongi iz. Ikasketetan, bikain eta ongiren arteko kalifikazioa, azterketan edo proban eskaturiko maila oso ongi gainditu dela adierazten duena. Oso ongi bat atera nuen azterketan. Batez besteko puntuazioa 7,8koa izan da, oso ongi baten parekoa.

osorik

1 adb. Eritasunik, gaitzik edo zauririk gabe. Ik. oso 5. Lehoien artetik osorik atera zuelako. Bizirik atera da; bizirik, baina ez osorik. Bi begien bista osorik dute.

2 adb. Hautsi edo puskatu gabe. Hezurrak osorik dauzkat. || Bere garbitasun ederra osorik beti gorde zuen neskatxa.

3 adb. Zatirik falta ez zaiola. Entzun dezaten meza osorik. Jesu Kristo osorik dago ostia osoan eta osorik ostia puska bakoitzean. Aita Uriartek osorik itzuli zuen Biblia. Errua ez zuten osorik bere. Uste hau ustel ez balitz, erdizka nahiz osorik.

oso-osorik osorik-en indargarria. Hamarrena pagatu behar da oso-osorik, ezer ere kendu gabe. Oso-osorik eskaintzen natzaizu.

Oharra: azken eguneraketa 2020-07-08

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper