Euskaltzaindiaren Hiztegia

Euskaltzaindiaren Hiztegia

forma=abar 2 sarreratan aurkitu da.

abar

1 iz. Zuhaitz- edo zuhaixka-adarra, bereziki egur gisa erabiltzen dena. Haritz abarra. Abar txikia. Abarrak biltzen. Abar su, laster su (esr. zah.).

2 iz. Hondakina. Ikatz abarrak.

3 iz. Balio gutxiko gauza.

eta abar Eta gainerakoak. Zezenak, behiak, txahalak eta abar. Olerkariak (Lizardi, Lauaxeta eta abar). Han biltzen ziren beren jaiegunetan otoitz egitera eta abar. || Borroka latz samarrak ditugu era askotako puntuetan, ikastola, erlijio, politika eta abarretan. Gezurrez eta abarrez beterik baitaude.

[Oharra: eta abar luze bat esapidea desegokia da].

eta1

1 junt. Maila edo izaera bereko perpausak edo osagaiak lotzen dituen hitza, gehitze bat, harreman bat-edo, adierazten duena. Peru eta Maria. Azeria, lehoia eta otsoa. Bera eta bere semea. Zu eta ni. Zu eta biok. Hura eta gainerakoak. Kale luzea eta zabala. Guraso eta adiskideei idatzi zien. Ongi eta agudo egin. Ohitura berriak eta askok onartzen ez dituztenak. Iñaki badator eta Itziar badoa. Ikusi al duzu Iñaki eta eskatu al diozu autoa? Eseri zaitez eta entzun ezazu. Egin behar dugu eta egingo dugu. Astoa ekarri eta atarian utzi zuen. || (Perpaus edo osagairen baten elipsiarekin). Niri atsegin zait; eta zuri? —Nik esan diot —Eta? —Ez nauela gura erantzun dit. Nork, eta Peruk esan behar! Nora, eta Burgos aldera!

2 junt. (eta-k bi esaldi kideko biltzen dituenean, lehenengoaren laguntzailea nahiz bigarrenarena ezaba daiteke). Astoa ekartzen eta atarian uzten zuen. Zuk biziarazten dituzu guztiak eta santutzen.

3 junt. (Ondoriozko-edo ñabardura adieraziz). Triste bizi naiz eta hilko banintz hobe. Asko ezagutzen zuen eta ez zuen laguntzat nahi.

4 junt. (Orduak adierazteko). Hiru eta erdietan. Zortzi eta erdiak.

5 junt. (Neurri, zenbaki eta kidekoekin). Bi litro eta erdi. Mila eta berrehun. Mila berrehun eta hogeita bost. Bi eta bi lau dira. Minutu bat eta hemezortzi segundo. Bost eta huts galdu zuten.

6 junt. (eta-ren eskuineko osagaia, eskuarki izena, agertzen ez dela). Eta gainerakoak. Apaiza-eta bihar etorriko dira. Sukaldeko ontziak, platerak eta, hautsi zituen.

7 junt. (Aditzaren era burutuaren eskuinean). Eta berehala. Heldu eta lotara joan ziren. Alkatea agertu eta oihuka hasi ziren.

8 junt. (Aditz jokatu baten eskuinean, perpausari kausa balioa ematen diola). Ez du ekarri, handiegia zen eta. Nik egin beharko dut, zuk ez duzu egiten eta. Bakarrik ezin dute eta, lagundu egin beharko diegu. Aitaren berririk iristen ez eta, etxekoak larritzen hasi ziren. || Eskatu zioten haiekin joan zedila, Israelgo buru izan behar zela eta. Hori dela eta, ez dira etorri.

9 (Esapideetan). Ahalik eta etekin handiena ateratzeko. Gero eta gehiago. Hori entzunik, ikasleak orduan eta gehiago harritu ziren. Han ari da jo eta ke lanean. Lan eta lan beti. Hitz eta pitz ari zen.

eta/edo junt. Edo (aukera guztiak gerta daitezkeenean). Zuzendaritza Batzordeko kideak izendatu, berrautatu eta/edo berretsi.

eta abar Eta gainerakoak. Zezenak, behiak, txahalak eta abar. Olerkariak (Lizardi, Lauaxeta eta abar). Han biltzen ziren beren jaiegunetan otoitz egitera eta abar. || Borroka latz samarrak ditugu era askotako puntuetan, ikastola, erlijio, politika eta abarretan. Gezurrez eta abarrez beterik baitaude.

eta bi 1 Eta are gehiago. Gaiztoa eta bi da.

2 (neureak, bereak edo kideko baten eskuinean, entzun, esan eta kideko aditzekin). Ikaragarriak. Bereak eta bi entzunda joan da. Bereak eta bi esan nizkion, batere gorritu gabe.

eta bost (neureak, bereak edo kideko baten eskuinean, entzun, esan eta kideko aditzekin). Ikaragarriak. Ari gara entzuten geureak eta bost. Argibideren bat edo beste itzuri bazaigu ere, ez da inoiz izan geureak eta bost ez ditugulako egin bilaketan. Ez dago gustura lantegian, bereak eta bost maiz aski esaten dizkiotelako. || Ez dut ikusten inork gaitzesten dituenik horrelakoak eta bost hizkuntzaren aldetik.

eta koska (Zenbaki baten eskuinean). Eta zenbait. Hamabi mila pezeta eta koska.

eta piko (Zenbaki baten eskuinean). Heg. Herr. Eta zenbait. Ik. eta koska. Selektibitatea bederatzi eta piko batekin gainditu zuen.

eta zenbait (Zenbaki baten eskuinean). Kopuru batetik gorakoa, ezagutzen ez dena edo aipatu nahi ez dena, adierazteko erabiltzen den esapidea. Gure artean izan da, hogei eta zenbait urtez. Ehun eta zenbait langile.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper