Olabideren Biblia

1 Amets. Goitikako ametsak, Yainkoak gizonei erakusketak egiteko izan oi dira. As. 15, 12; 20, 3; 28, 10 eta uŕ.; 37, 5 eta uŕ.; 40, 5 eta uŕ.; 41, 1 eta uŕ.; 2 S. 3, 3 eta uŕ.; 1 Eŕe. 3, 5; emen 4, 7 eta uŕ.

2 Kaldaitaŕak. Emen itz onek, amets-azaltzaľe-edo adirazi nai du.

4 Arameraz. Emen 4-gaŕen txataletik 7-gaŕenera; eta, gero emen bertan 28-gaŕena aramaieraz idatziak daude. (8)

22 Argia. Yaube argiz bildua da, eta egokigo esanez Ber-Bera Argi ziña da. Ir. 24, 17; Eze. 1, 27; Ab. 3, 4; Is. 60, 19 eta uŕ.; Y. 7, 26; 1 Yon 1, 5 eta uŕ.; 1 Tm. 6, 16; Ya. 1, 17; Yon 8, 10.

28 Etoŕkizuna. Uŕe eta bestelako meatzki irudiz agertzen zaizkigun yauraldi oriek, gurenagoko bati toki utzi zioten: donokirako yauraldiari, alegia. Mt. 4, 17; Arako giltzaŕi ua IESU-Kisto’k bere buruaz adiraziko digu. Mt. 21, 42 eta uŕ.; Lk. 20, 17 eta uŕ.; Er. 118, 22; Is. 28, 16.

24 Gaŕen artean. Ezaŕkiñok eberkeraz ez dira auŕkitzen; eta, Yeronima deunak bezela, Teodotion’en gerkeratik yetxi ditugu.

33 Iriki aoa. Erostaketan aritzeko eta geron naigabe-miña ingurukoei adirazteko.

71 Gau ta egunok. Aspaldikoen iritziz lenbizi gaua zan; ondoren eguna. As. 1, 3.8, eta abaŕ.

87 Biotzez apalok. Eŕbestean Yainkoaren aginduak betetzen dituten zintzoak.

90 Betidañokoa bait-da. Teodotion’etik yeitxia ontaraño da.

1 Loretsu. Mardul eta gordin adirazi nai dularik, ik: Er. 3 7, 35; indaŕtzat uleŕtu nai ba’da, ik: Er. 52, 9; eta lerden esan naikotzat, beŕiz, ik: Er. 92, 13.

7 Zugatz. Yaureŕi baten aunditasuna adirazteko. Eze. 17, 1 eta uŕ.; Is. 31, 3 eta uŕ.; 10, 33; 11, 1.

10 Zaitzaľe deun. Gotzon bat, noski, Yaube’renganako moŕoitzan beti aspeŕtzeke. Ezeki igaŕleak «begi» liotsake. Eze. 1, 18; Z. 4, 10.

27 Babilon aundia. Izen au, gizarteko aundi-izateari deitzeko erabiliko da usu, anpuruskeri eta aŕokeri guziei izena emateko. Yerusalem itza, aldiz, apaltasuna adirazteko. Agi. 14, 8; 16, 19; 17, 5; 18, 2 eta abaŕ.

31 Ortziruntz. Emen, atal ontako 22-gaŕenean esandakoa ezagutu zun, noski: goyetan Norbait ba-dala.

32 Zer dagizu? Yob 9, 12; Is. 45, 9; Go. 8, 4.

11 Leyoak zabaldurik. Urxalaim alderuntz begira otoitz egitea atxiľoaldiaz-gero usu ikusi oi da.

20 Legatu. Ez zan, agian, bakaŕik izango.

22 Kalterik. Daniyel’en itz edeŕ auek, kistaŕok noiz-nai esan ditzakegu, Yainkoaren laguntzaz,. etsai gaiztoen atzapaŕetatik onez irteten geranean. (Yeronima Deunak.)

1 Ikuspen bat. Bidutzei dagokien au, Nabukodonosor’ek izan zunaren idekoa da. Emen 2.

3 Lau bidutz. Babilon’go yauŕeŕia, Madaitaŕena, Persitaŕena eta azkenik Alexander eta aren ondorengoena. Amaŕ adaŕak, seleukitaŕ amaŕ eŕege dira.

8 Adaŕño. Antiok Epipane izan zana.

9 Aulkiak. Ebazlentzat, noski. Goikoaren deunak, Arekin batera ebazle izango dira. Mt. 19, 28; Lk. 22, 30; Agi. 3, 21; 20, 4. Yaube’ren aulkiak, arako beste guŕpil ua dakaŕ gogora. Eze. 1, 15-16.

10 Zabaldu. Gu guzion egintzak ezaŕita dauden idaztia. Ye. 17, 1; Mt. 3, 16; Er. 56, 9; Lk. 10, 20; 1 Ko. 6, 3; Agi. 20, 12. Bizitza-idaztiaz ik: ementxe 12, 1 + .             

13 Gizaseme... bat. Lenbizi artan itz au: «Gizonaren seme» soil-soil gizona bakaŕik adirazteko da. Eze. 2, 1 +.

Txatal ontan, alabañan, beste bereixi zerbait azaltzeko da: izkutu-indaŕez gizona baño geyago dan bat adirazteko, alegia. IESU Berak, Daniyel’en «Gizonaren semea » izen au aŕtuko du Beretzat. Mt. 8, 20; eta Bere etoŕera aintzatsuari buruz, une auxe bera aipatuko du. Mt. 24, 30; 26, 64; Agi. 1, 7; 14, 14.

17 Deunak nagusitzat. Agi. .9, 13.

25 Aldi erdirako. Guzira: iru urte eta erdi. Gerora, Yainkoak bialdutako itxesak iru urte eta erdikoak izango dira. Agi. 11, 2 eta uŕ.; 12, 14; 13, 5.

1 Lenik. Auŕeko ataleko ikuskizuna, alegia.

3 Bigaŕen. Persitaŕak, noski. Oriek madaitaŕen poŕokatzaľe izan bait-ziran.

5 Akeŕ bat. Alexander izenekoa.

8 Eguratseko. Alexander’en yauraldia gero lautan zatitu zan.

9 Adaŕño. Antiok Epipane.

9 Luŕ maitagaŕiruntz. Palestina alderuntz.

10 Izaŕ batzu. Yainkoaren eŕia. Emen 12, 3.

11 Nagusiarenganaño. Yainko Yaube ber-bera.

14 Garbikuntza. Yauretxeari lengo eskubideak biuŕtuko zizkiola.

25 Giza-eskurik gabe. Emen 2, 34.

26 Egun askoren. Emen 12, 4.9 eta uŕ.; Agi. 10, 4.

2 Irurogei ta amŕ. Ye. 25, 11.

14 Zurt egon. Ye. 1, 11.12.

23 Adirazten. Yaŕai datoŕen igaŕketak, Antiok’en itxesaldiko garayak ditu gogoan. Gero, ordea, osoago ta nabarmenago IESU-Kisto’ren eta Ark eraikitako Doibatzaren egunetan oaŕgaŕi izango da.

27 Zantaŕkeriaren. 2 M. 6, 2; Mt. 24, 15 eta uŕ.

13 Mikael. Yainkoaren eŕia zaitzen dun gongotzona. Z. 3, 1-2; Yud. 9; Agi. 12, 7-12.

4 Idakel. Eberkeraz ibayaren izena orixe da. Oraingoak Tigiris-edo deitzen diote. As. 2, 14.

5 Upaz'ko uŕez. Uŕe yatoŕ-yatoŕez. Ik: Abe. 5, 11; Agi. 1, 13.

45 Mendi... artean. Bai onela ere: «Mendi aintzatsuen auŕka».

1 Idaztia. Bizi-idaztia edo aukeratuen-idaztia. Ir. 32, 32 eta uŕ.; Er. 69, 29; 139, 16; Is. 4, 3; Lk. 10, 20; Agi. 20, 12; emen 7, 10+.

2 Lotsarako. Piztuko gerala egi da, beraz. Ik: 2 M. 7, 9.

1 Babilon'en. Azken buru biok, 13 eta 14 eberkeraz ez dira auŕkitzen, eta Teodotion’en gerkeratik yeitxi ditugu.

22 Itzuriko. Ap. 20, 10; It. 22, 22; Yon 8, 4-5.

34 Burugañean. Egi utsa aitoŕtzen zutela adirazteko. Ap. 24, 14.

45 Arnas deuna. Emen 4, 5; 5, 11-14

54 Legeltxoŕpean. Edo Pistakipean.

62 Yare egin zan. Doibatzak Garizuma’ko irugaŕen larunbatean, mezarakoan Susane’ren au dakaŕ, Yon’ek idatzitako beste emakume arenaren ondoan. Biyak salatuak izan ziran: baña, biyak onik irten ziran. Eŕudunak, ordea, IESU’ren eŕuki bereizia izan zun. Betiko bizitzan saŕtzeko bide bi bait-daude: eŕugetasuna, eta zuzentza, edo okeŕ egindakoak, damutasun eraginkoŕez osatzea.