Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

27 emaitza xahako bilaketarentzat

goiburua
xahako.
etimologikoa
Etim. De za(h)agi + suf. dim. -ko.
sense-1
1. (L, BN, S; Arch VocGr , Dv (BN, S), H (L), Foix ap. Lh.), zahako (BN-ciz-baig; zaako SP (que cita a O)), xahaku, xarako (L, BN-lab), zarako (S), xako (Sal, R), zako. Ref.: A (xahako, xako, huntsa, zarako); A Apend (xarako); Lh (xahako, xarako); Lrq; Iz R 294.
Bota de vino. "Vter ad vina deportanda accomodatum [...], zaako" O Not 52 ( SP). "Petite outre" Dv. "Botarrón, bota pequeña para vino" A. "Huntsa bikheztatua dik horrek zahakoa (BN-ciz-baig), bebe mucho sin emborracharse" Ib. (s.v. huntsa). "Buveur de première cuvée, xahakoa ontsa bikeztatua du" Herr 8-5-1958, 4. "La bota pequeña" Iz R 294. v. zahato.
Gizon batzu zaudien / beha zer urak eramaiten zien. / Batek, so eginik begi oroz, / zioten untzi bat zela. / Denbora gutitan barnen / gauza hori izaten da / xahakoa, baxeta / eta haxe egurra. "Brûlot". Arch Fab 115. Xakuttoan aski ogi, xahakoan aski ur. Laph 57. Erori da xahakoa, mokoz-ipurdi naski odol usturik. Elzb Po 207. Azken hatsa edeki behar diozu orai xahakoari. Barb Sup 22 (v. tbn. 25). Benttetan arnoketa zabilan Astoko, / bizkarrean zahagi, lephotik xahako; / hatzak treberik eta buru nola kasko. Ox 118. Xahako hortan sartuko dainat kanieta, eta, hi eroriko haiz, hila bahintz bezala. Barb Leg 133. Zoazte Menttara, eta ekharratzue handik bi xahako arno eta hamabi xardina. Ib. 147. Xahako (zaato) bat othe-den nago ni, / hanpatua, hanpatua ederki. Or Eus 112. Dena den hiretako huna testamenta: / Pipa, toxa, zahako, mando eta manta. C. Bécas GH 1966, 109. Xahaku hortan atxikitzen da bertsularien ezantza. Mattin in Xa EzinB 86. Artzainek bisitatzaileak ongi hartzen dituzte, behar orduan argitzen, eta beti ahalaz alegeratzen kantuz eta xahako ukaldiz. Lf in Casve SGrazi 14. Aldi batez xamariak txaskatu zuen xakoa ardoz beterik eta zapartatu zuen. ZMoso 62. Zako gaxoa arrapatzen ginuelarik zer deseiurekin ipurdia ertsatzen ginakon. Ib. 36. Emazteak beti ekartzen zakola bi pintako xahako bat arnoz beterik. Etchebarne 32. v. tbn. Prop 1876-77, 254. Zub 102. JE Ber 29. Larz GH 1959, 87. Larre ArtzainE 60.
sense-2
2. "(S), habitant de Ste. Engrâce" Lh. Cf. xahakina.
xahako
0 / 0 alegeratu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper