Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

147 emaitza taberna bilaketarentzat

goiburua
taberna.
sense-1
(V-ger-m-gip, G, L; Volt 58, Urt IV 349, Añ, Hb, H), taferna (SP, VocBN , H), tafarna (Arch VocGr 199, H), dafarna (Ht VocGr 371, Lecl, Hb), daferna (Urt IV 349, Lar, Hb, H), daberna (Urt IV 334), taharna (S; Gèze, Dv (S), H), teherna (VocS 131), taherna , trabena , tramena . Ref.: EI 323; Lh (taberna, taharna); Lrq (taharna); Etxba Eib ; Holmer ApuntV ; Elexp Berg .
Taberna, bar. "Taverne" SP. "L'auberge, le cabaret, le logis, l'hôtel" Arch VocGr 199. "Auberge" Dv. "Taverne, cabaret" H. "Sardaua saltzen dan tokixa, sardauteixa, baña ardauteixari, tabernia" Etxba Eib. Lhande da la forma taperna citando a Harriet, pero no lo encontramos.
Tr. Documentado en todas las épocas y dialectos desde mediados del s. XVII, aunque no hay prácticamente ejs. septentrionales del s. XX. La forma más usual es taberna. Hay trabena en Zabala (Gabon 27), Ortuzar y Altuna (68), y, junto a taberna, en Arrese Beitia, Soroa, Urruzuno, JanEd, Kirikiño, Orixe y Bilbao; taharna en los suletinos UskLiB, Etchahun, CatS (46), Larrasquet y en Herria (23-8-1956, 2); taherna en Eguiateguy; teherna en Belapeyre; taferna en J.B. Elisssamburu, y tramena en Alzaga (junto a taberna). En DFrec hay 101 ejs. de taberna, todos ellos meridionales.
Zure arima, tabernan, deabruaren eskuan eta botherean gelditzen baita. Ax 81 (V 54). Utzirik ioko gaistoak, tehernak eta danza. Bp I 110. Juaten bazara, tabernara edo konpañea gaistoa dagon lekura (Munarriz, 1743-1753). FLV 1989, 101. Tabernako edanean, joko luze, ta jolasetan [...], zer pekatu ikaragarriak egiten diran. Cb Eg III 358. Ur bage saltzen da / tabernan ardoa. GavS 34. Jende gaztiari lagün gaistoek tahernala eramanik tratü infernalaren egitera. Egiat 199. Aldegin biar dabee ardanetxe edo tabernetati. Mg CO 279. Zer kontu egingo luke onelako Alkate batek taberna goiz itxi-erazteko? AA III 374. Ihes egin ezazü egün saintü hortan medisenten konpañari, taharner, danzer [...]. UskLiB 78. Kastero eztüzü saintü, / sobera bürhauti düzü; / elizalat juan eta taharnan egoiten dütü. Etch 422. Artzain zaharrak tafernan... / hordi gira. Elzb Po 203. Atso bi / taberna baten / egozan ate-ostean / ardaoa edaten. Azc PB 107. Tramena baten sartu die, baxo erdi bat artzea. Alz Bern 59 (STFer 116 taberna). Tire aurre trabenara ta esaidxok trabenerieri ur anpun bet omoteko. Ort Oroig 21. Olaetako tabernaetan beintzat ikusi izan dizkiat nik moskorrak ugari. Lek EunD 20. Tabernan ere sartzen ez dira / elkar ez an billatzeko. Or Eus 183 (168 trabena). Neskanégün gáia taharnán xuitúik. Lrq Larraja RIEV 1935, 140. Aita gaiztoa tabernan dago / pikaro jokalaria. In Lek SClar 137. Bederen, emakumeok tabernetan sartzerik baganu! Etxde JJ 202. Zer egiten zenuten tabernan, eguneko ordu goiz honetan? Arti Tobera 266. Gure Enbeita goizeti doia / tabernatikan etxera. BEnb NereA 34. Alper gibelaundi'yori, tabernan ibilliko zeñien zu gaur be. Alzola Atalak 57. Edari etxe-kalte, / nasaikerien ate, / tabernetan alkate. NEtx LBB 364. Gure auzoko taberna baten / jan da lo egiten genduan. Uzt Sas 204. Tabernako neska gauean jolastuna ta goizean lo-gura (AN-larr). Inza NaEsZarr 292. Loiolan badago Bar Americano izeneko taberna. BBarand 154. Esakera asko dira gure artian, tabernan txurrut polito eginda dagoenian esaten diranak. Gerrika 145. Horrelako zerbaiten imintzioak bederen, tabernarako bidean gehienetan, badakartzala Agirre Asteasukoak. MEIG VII 43.
v. tbn. Zuzaeta 135. Monho 58. DurPl 55. Gco II 14. fB Olg 52. JJMg BasEsc 175. Astar II 125. Zav Fab RIEV 1909, 38. Añ EL2 144. It Fab 169. Bil 145. EusJok II 58. ChantP 104. Xe 251. Ud 17. Sor AKaik 112 (Bar 54 trabena). AB AmaE 246 (400 trabena). Urruz Urz 49 (16 trabena). JanEd I 93. AzpPr 31. Arrantz 26. A BGuzur 125. Ayerb EEs 1916, 33. Ill Testim 26. Noe 90. EusJok 16. JanEd II 38 (43 trabena). Kk Ab II 96 (22 trabena). Tx B II 172. Lab EEguna 101. Laux AB 95. Eguzk GizAuz 161. Munita 15. Bilbao IpuiB 168 (33 trabena). SM Zirik 17. Ugalde Iltz 67. And AUzta 53. Erkiag BatB 117. Salav 88. Etxba Ibilt 458. Holmer ASJU 1969, 180. Lasa Poem 85. Xa EzinB 103. Ataño TxanKan 270.
(Como primer miembro de comp.).
A, gizajoa! Trabena-baztarrean lo zegoala. Urruz Urz 61. Anjelek atzekaldetik artu ta taberna bidean joan zan. Ugalde Iltz 68. Santa sekulan etzan geiago agertu taberna-inguruetara. Alzola Atalak 59.
azpisarrera-1
TABERNARIK TABERNA, TABERNATIK TABERNA. De taberna en taberna.
Zoorrez beterik dago: tabernarik taberna dabill. Mg PAb 64. Gizon galdu, tabernarik taberna dabilen lotsia galdurik daukan bati, ordija dei egitia pekatu mortal ez izan arren. Astar II 103. Plazarik plaza, trabenarik trabena, sagardotegi eta bazter guzietan etzan beste gauzarik aditzen. Urruz Urz 12. Tabernatik tabernâ / zurrutlari bat or / omen dabil utziyaz / erai guziyak zor. JanEd II 146.
azpisarrera-2
TABERNA-ZOKO. Interior de la taberna (en sdo. peyor.).
Taberna-zokuetan / or zabiltza lasa, / guregatik esanaz / ez gerala gauza. AzpPr 99.
azpisarrera-3
TABERNAZ TABERNA. De taberna en taberna.
Zenbat dezaketelarik aitzinatu letra eta estudioetan, gelditzen dire aprobetxatu gabe, tunante batzuk eginak, neskatzarrez neskatzar, tabernaz taberna, beti mozkorrerian! (B, s. XVIII). BOEans 783.
azpisarrera-4
TABERNA-ZULO ( (V-gip)). T.-TXULO. Interior de la taberna (en sdo. peyor.). "Taberna zuluan biziko ziñateke zu, tu vivirías en ese agujero de la taberna" Etxba Eib s.v. zulua. "Mendixan obeto, egun guztia tabernazuluan sartuta baiño" Elexp Berg. v. TABERNA-ZOKO.
Itzi gaurtik aurrera / taberna-zuloak / eta ondo atondu / baso ta soloak. Zav Fab RIEV 1909, 38. Sartu zan trabena txulo batian salda pixka bat artzeko asmuarekin. Sor Bar 57. Ez nau ikusiko iñork trabena-zulotan. Urruz Urz 60. Goizean sartu eta / gaberdira arten, / taberna-zulotikan / ez gerade erten. JanEd II 117. Aguria barriz, Barrenkaleko taberna zulo batera dua. Kk Ab II 157. Gizon madarikatuok, zion bere artean, egunez taberna zulotan ezkutatzen ditun zatorrak bezala eta illundu arte eztitun neskatxaz gogoratzen. Etxde JJ 202. Ez joan oraingo aldian tabernazulo txikienera ere. Erkiag Arran 13s. Hura hartzekoz beharko'ituzu / taberna-zuloak utzi. Xa EzinB 136. Amaika taberna-txulo, erriko jai, [...] egin dizkit. Ataño TxanKan 22 (ib. 147 taberna-zulo). Inguruak, jendarte nahasiak, kamio hautsez edo elurrez josiak, taberna zuloak, komerien zai dauden ume lotsagabez betetako herri-plazak. MEIG I 173. Bertso auek [...], zenbat aldiz kantatu izan ote dira Tolosako, eta Euskalerri guztiko, taberna-zulo ta sagardotegietan? MEIG III 52.
taberna
0 / 0 TABERNARIK TABERNA >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper