Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3 emaitza mahaipe bilaketarentzat

Sarrera buruan (1)


Sarrera osoan (2)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
mahaipe.
sense-1
maipe (V-gip, R-uzt; Lar, ), mahainpe (S), mahipe. Ref.: Lrq (mahan); Iz ArOñ (maixa), R 396.

(En casos locales de decl. sing.).
"Bajo <-xo> [...] de la mesa, maipean " Lar. "(De) debajo de la mesa [...], maipetik " Ib. "Debajo de, zerupean, maipean " . "De debajo, zerupetik, maipetik " Ib. " Mahainpe, sous-table" Lrq. " Maipeian, bajo la mesa" Iz ArOñ (s.v. maixa).
tradizioa
Tr. Documentado en algunos autores, sobre todo del Sur, a partir de mediados del s. XVIII. Al Norte, se encuentra en Zalduby, Hiriart-Urruty, Leon y Lafitte, que emplean la forma mahainpe . Al Sur la forma general es maipe . Hay mahipe en Oskillaso y mahaipe en IBk e IBe .

Limosnaz eskatu ta mai pean jan zuen. Cb Just 122. Nere mai-peko papurrak biltzen iduki ditut. Lard 121. Arratsaldean maipean lo. Urruz Urz 44. Mahainpetik kokoriko, / begira dago Xuriko / artho axaltto bat noizko / othe zaion eroriko. Zby RIEV 1909, 103. Mai peara egoxten daizk karta guziuak. Mdg 148. Zakurren gisa egon biarrak / oraindik gure maipian. MendaroTx 166. Txakurñoek haurren ogi purruxkak jaten ohi dituzte mahainpean. Leon Mc 7, 28 (Ol, Or, Ker maipe, IBk, IBe mahaipe; Lç, He, TB, Dv mahain azpi, BiblE mahai azpi). Afaldar geienak ordi eginda maipean iraulita [zeuntzan] . Zait Plat 84s. Hustu zuan barne guztia irakaslearen mahi-pean. Osk Kurl 200. Miau ta erakutsi / maipean agiñak. Ayesta 34.
v. tbn. Maipe: LE Ong 96v. Etxeg EE 1885b, 314. Ag G 313. Ir YKBiz 229n. And AUzta 91. NEtx LBB 313. Mahipe: Larre ArtzainE 326.
azpiadiera-1.1
maipe (B, BN-baig, R-uzt), mahainpe. Ref.: A; Izeta BHizt2; ZMoso 64. " Maipetik uxti (R-uzt), maipetik txistu (BN-baig), sin comer; litm., silbar por debajo de la mesa" A. " Maipetik xuxtu (txistu, fistu) (B). Ori esaten zaio otordura berandu datorrenari, maipera fistu egiñez" Inza NaEsZarr 2058. " Sar zaite maipean ta maipetik xixtu yan gabe " Izeta BHizt2. " Maipetik txustu, silbar debajo de la mesa (quedarse sin comer)" ZMoso 64.
Erriko laborea kanpora bear du. / [...] Jornaleru gaisoak zer egin bear dugu? / Bazkari txarra eta maipetik apaldu. (AN) "La comida mala y la cena capote" . A EY IV 26. Haurrean bazkari egiterat berant heldu ginelarik, aitasok erraiten ohi zaukun: "berant jinak mahain-petik xixtu". Lf ELit 115.
azpiadiera-1.2

(Tema nudo).
" Maipe (V-m, AN-araq, Sal, R), sin comer, vulg. capote. Eztatorrenari, maipe, a quien no viene (se le condena a estar) sin comer" A.
azpiadiera-1.3
(Como sust. pleno).
Zapi aundijagaz begijak itxita ba-ebillan etxekandria jo ona ta jo ara, [...] maiperen baten sartu ziralakuan, maiperik-maipe katamar asi zan. EEs 1924, 158. Tripaki-puxka pranko badezu / mai-pe ontara botia. Salav 46.
azpisarrera-1
MAHAIPETIK. Irrregularmente, fraudulentamente.
Herriko semerik zerenak oro alde zituelarik notari horrek... halere-halere oraino mahain-petik edo nolazpeit nausitu baitzen Tissier! HU Aurp 129.
mahaipe
0 / 0 behe >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper