Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

26 emaitza madarikazio bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
madarikazio.
tradizioa
tradizioa
Tr. Las formas con madarika- son propias de la tradición meridional, y las formas sin -ka- (madari-, y en menor medida maradi-; madara- en Pouvreau), son las empleadas por autores septentrionales. Hay tbn. madarizio en un texto de Irún del s. XIX.
sense-1
1. (Lar, vEys (G), H (V, G)), madarizione (Urt III 360, Dv, H (L)), madarizi(n)o (-zio Urt II 360), madarikazino (-iño ), madarikazinoe, madarazino (SP, s.v. madarikua ), maradizino (-iño L, BN, S ap. A ; Lar Sup), maradizione (L, BN, S ap. Lh ; Hb, H), maradikzione, madarikezio, maraditzione (S ap. Lrq ; Gèze).
Maldición. " Iainkoaren madarizionea dadiela haren etsai guzien gain, que la malédiction de Dieu [...]. Ezta bada hau madarizione bat! " H. v. maldizio, maledikzione.
tradizioa
Tr. Documentado en autores de todas las épocas y dialectos, ya desde Dechepare.

Orai dela zuiendako maradizionia, / ifernuko suia eta iagoitiko nekia. E 67. Eztugula gezurrik erran behar, ez maradizionerik egotzi. Mat 116. O ene arima, zer madarazino! Madarazino jenerala, gaitz suerte guziak bere baitan dadutzana, madarazino ezin ganbiatuzkoa. SP Phil 53 (He 55 maledikzione). Arnegatzen diat Iainkoaren kontra bethi eta bethi aurtikitzen dituan blasfemioez, burhoez eta madarazinoez. Ib. 64 (He 67 maledikzione). Bere gainerat eror arazten dute bere burasoen madarizinoa, zeinari baitarrajo ordinariozki Jainkoaren madarizinoa. CatLav 123. (V 67) Aho beretik ilkhitzen da benedizionea eta madarizionea. He Iac 3, 10 (TB, Dv madarizione, BiblE madarikazio; IBk madarikatze). Madarizionerik gehiago han izanen ez da. He Apoc 22, 3 (Dv madarizione, Ip maraditzione, Ur (V) madarikaziño, Ur madarikazio; Lç gauza maradikatu, Echn maldizio, Ol biraogarri, Ker, IBe, IBk madarikapen, BiblE madarikatu). Solta dezazün zure zerbütxariaren arima hiltziaren maradikzioniaz. Mst III 26, 2 (Ip maraditzione; Ch maledikzione, Ol, Pi zoritxar). Gaiztoai bere aserre ta madarikazio guziakin kondenazioko sentenzia emango die. Cb Eg II 155 (Dv LEd 273 madarizione). Iroien eta maradikzionen lekhutan, behar da aplikatu othoitzari. CatLan 160.
( s. XIX.) Madarikaziño edo ernegua da Jangoikoaren kontra gauza txar bat esatea. MisE 200. Bizi dira Jaunaren aserre eta madarikazioaren azpian. AA I 420. Zer burho izigarriz, zer madarizione lazgarriz hariko diren elkharren lehertzen! Dh 163. [Emaiten du] madarizioneak irhiz daudezenei. Jaur 380. Jaungoikoak bere asarretasunean bota zion madarizioa. (Irún, 1854). ETZ 241. Dohatsu zirete gizonek kargatzen zituztenian maradizionez. SalabBN Mt 5, 11 (He, Echn, Leon madarikatu, Hual maledikatu, Samper maldezitu). Ekarri ez dezadala nere gañera madarikazioa bedeinkazioaren ordez. Ur Gen 27, 12 (Urt, Bibl madarizione, BiblE madarikazio; Dv burho, Ol birao, Ker madarikapen). Ez ba[i]tire entzuten, hortz karraska, madarizione eta errabiazko oihurik baizen. Lap 419 (V 191). Gezur, blasfemio, madarizione; ahora jinak erran, gogora jinak egin. HU Zez 198. Zenbat negar, zenbat itz amorratu, zenbat madarikazio ekarri dituan. Ag Serm 280.

( s. XX.) Jende horiek badakitelakotz eztiotedala madarizionerik egiten ahal gehiago. Prop 1906, 20. Madarikaziorik beltzenak esanaz, Piarres aldatzan gora abitu zen. Etxde JJ 151 (266 madarikaziño). H. orra nun xutitzen den, dena madarikazione.Etchebarne 72. Aiek madarikazioak esan zizkiguten an baztarretik rekete batzuek. AZink 91. Mondragoeren erreketa ondoko madarikazio [hura] . MEIG V 76.

v. tbn. Mg CC 252. Lard 32. Aran SIgn 57. Bv AsL 52. ArgiDL 131. Or Aitork 186. Osk Kurl 81. Azurm HitzB 53. Berron Kijote 202. Madarikazinoe: CrIc 49. JJMg BasEsc 106. Astar II 111. Ur MarIl 54. Madarikazino: Ur BulaAl 34. Itz Azald 101. Madarizione: Monho 146. Elzb PAd 29. Jnn SBi 159. Arb Igand 132. Barb Leg 24. JEtchep 60. Madariziño: EZ Man I 13. Maraditzione: CatS 92. Maradizino: Ax 303 (V 202).
sense-2
2. (Adj.).Maldito.
Yeneral bat harmada baten aitzinean ibiltzen den bezala, atso madarizione hori, errienta ondotik, heldu duk gure aitzinera. Elzb PAd 49.
azpisarrera-1
MADARIKAZIO EGILE. "Blasphemus, [...] madarikatzaillea, madarizio egillea" Urt III 360.
azpisarrera-2
MADARIKAZIO EGOTZI. Maldecir. v. arnegatu, BIRAO EGIN.
[Hasten dira] ifernuko ofizioaren egiten, arnegatzen eta maradizino egotzten. Ax 260 (V 174). Handik ikhasten dute umek ere maradizino egotzten eta burho egiten. Ib. 258 (V 172).
azpisarrera-3
MADARIKAZIO EMAN. Maldecir.
Egizu nik galdetu darotzudan zina edo juramentua; emazu madarizione Kristori. Jnn SBi 159.
azpisarrera-4
MADARIKAZIO ERRAN. Maldecir.
--Zer da maldizio edo madarikezio erratia? --Da beretako edo berzendako gaizki bet eskatzia. CatUlz 31.
azpisarrera-5
MADARIKAZIOKO. De maldición.
Akusatzen danean bat ezarri dituela madarikazioko itz edo maldizioak. Mg CC 122s.
azpisarrera-6
MADARIKAZIOPE (En casos locales de decl. sing.). Bajo maldición.
Madarikaziopean eroriak zaudete, beraz, den-denok iruzur egiten didazue eta. BiblE Mal 3, 9 (Dv erromeserian madarikatuak, Ol biraopean, Ker madarikapenean).
azpisarrera-7
MADARIKAZIOZ. Maldiciendo, jurando. v. madarikazioka.
Iuramentu anhitz egitea, beti burhoz, arneguz eta maradizinoz egoitea eta minzatzea, ifernuko usantza da. 'El andar siempre perjurando y diciendo maldiciones' . Ax 259 (V 173). Lagunak lagunen kontra, esposa esposaren kontra daudez bethi burhoz eta madarizionez. Brtc 147. Madarikazioz asitako egun ura ere amaitzera zijoan. AZink 67.
azpisarrera-8
MADARIKAZIOZKO. De maldición.
Badira bertze iuramentuak, batzuk mehatxuzkoak, eta bai maradizinozkoak ere, aita amek bere umei eta nabusiek ere bere sehiei egiten deraustezatenak. Ax 258 (V 172). Begiak betheak dituzte adulterioz eta akhabantzarik ez duen gaixtakeria batez; [...] madarizionezko ume batzu dire. "Maledictionis filii" . He 2 Petr 2, 14 (TB, Dv madarizionezko; Ol biraogarri, Ker madarikapen seme, BiblE jende madarikatu). Ez zen ausartatu madarizionezko sententzia bat ematerat haren kontra. He Iudae 1, 9 (TB madarizionezko;maledikzionezko). Madarikaziñozko berbak. MisE 201. O! Zer madarizionezko zopherna isurtzen duen Jainko guziz botheretsuaren hitz horrek arima dohakabe hartarat! Dh 152 (151 madarizionezko). [Jesusek] utzi zuan preso artu zezatela, lotu zezatela, madarikaziozko gizona deitu zezaiotela. Ag Serm 200.
madarikazio
0 / 0 MADARIKAZIO EGILE >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper