Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

21 emaitza jaiotzez bilaketarentzat

goiburua
jaiotze.
sense-1
(Lcc, Urt II 174, Izt), jaiote, jaiatze.
Nacimiento. v. jaioera, jaiotza.
Gure Jangoigoaren jaiatzea. (Escrituras de Andramendi). TAV 3.2.9, 160. Sinistetea jaio zala Maria Birjineaganik geretan zala birjina jaio baño lenago, da jaiatzean, da jaioazkero. "En el parto" . Bet 9 (jaiotzean en el mismo contexto OA 7, Iraz 8, Cb Eg III 244, Oe 13, Ub 130). Aren jaiotze sanduan. Ber Trat 42r. Iaundoni Iauniren iaiotzea. EZ Noel 161. Askoren damugaitza, / askoren bizitzea / Prospero, izan da / zure iaiotzea. (1658). ConTAV 5.1.5, 92. (v. tbn. 91 jaiotze <g->) Jaiotze hau izandu zan nornai arritu zezakeana. Ub 129. Bere gizón egite, jaiótze ta bizitzeagátik. LE Ong 42v. Ni naiz deitzen / jaiotze notha gabea! Zby RIEV 1908, 292. Uretik ta ats sandutik berriz yaiotze ori bataioan agitzen da. Ir YKBiz 62. Yaiotzetik il-ondoraño bizitza erti-lanez eztitzen seaska-eresia leenen dala ta obi-arria azken. Ldi IL 125. Noizaldian badute asiera ta amaiera, iaiotea, iltea, geitzea ta gutitzea, ta eitea ta gabea. Or Aitork 419. Emari bakarra ta aldaeziña biurtzen du arek jaiotzeak eskeintzen digun aukera. Txill Let 128. Jenteak ttikitandik daki jaiotzearen eta heriotzearen arrazoia, eta eztira eskandalagarriak. Arti Tobera 278. Zer garrantsi du [...] anai siamesen jaiotzeak? Vill Jaink 50.
v. tbn. El 66. Mb OtGai I 216. Erkiag BatB 159. Iaiatze: TAV 3.1.29 (N. de Zubia, 1691). En DFrec hay 33 ejs. de jaiotze.
azpiadiera-1.1
Ta, arima zaarrak, arnas jaiotze / edo itxaropen pilpira.Gand Elorri 34.
azpisarrera-1
JAIOTZEKO. Original.
Ikastetxera joaten zanean eginen litukean noski ahaleginak atzera bere jaiotzeko kolorera ethorteko. Osk Kurl 65.
azpisarrera-2
JAIOTZETIK (G-nav, AN-ulz; Lar, Añ (s.v. nacido)). Ref.: Iz Ulz, Als . De nacimiento. "Yaiotzetík illtartió, desde el nacimiento hasta la muerte" Iz Ulz . "Jaiyotzeti, desde el nacimiento" Iz Als .
Jaiotzetik degun argi onek zer erakusten digu Jainkoaren alderakonz? Ub 16. Frutu bedeinkatua / Birjina Amarena, / jaiotzetik ainbeste / agintze duena. Echag 199. Mutil au jaiotzetik omen zan itzegiten tatalea. Izt C 249. Jaiotzetik itsua izana sendatu zuan. Inza Azalp 49. Jaiotzetik izan zen latza, zitala, gogorra, sukorra [...] eta neurriz gaiñeko setatsua. Etxde JJ 38. Gu bezelaxen jaiotzetikan / zerade bertsolariya. Arozamena in Mattin 25. Astoa jaiotzetik izan oi da ill-arte. "De la cuna" . Berron Kijote 30.
azpisarrera-3
JAIOTZETIKO. Innato, congénito.
Ideia oiek iaiotzetiko omen ditugu guregan. Zait Plat 36. [Mediumtasuna] jaiotzetikoa da zenbait aldiz. Mde Pr 320.
azpisarrera-4
JAIOTZEZ. De origen, de nacimiento. "Jaiotzez Sunbillakoa da (AN-5vill), jaiotzez goizuetarra da (G-goi, AN-gip)" Gte Erd 180.
Ikhusirik nola bainaiz iaiatzez <iaiatzen> eskalduna. EZ Man I 4. Zeren iaiatzez baitzare / zu ere eskalduna. EZ Eliç VIII. Zu zerade jaiotzez / Goizuetakua. Yanzi 114. Eteokol, yaiotzez argeitarra. Zait Sof 143. Errexildarra jaiotez, Valladoliden egin ebazan ikasteak. Alzola Atalak 103. Ez al dakizu euskalduna / naizela jaiotzez? Uzt Noiz 106. Elgoibartarra zan jaiotzez. Etxabu Kontu 13. Jaiotzez nafarra zelako hizkuntzaz. MIH 384.
azpisarrerakoSense-4.1
De nacimiento, de modo innato.
Jaiotzez --dio Turkok-- daukat aditua / berekin dakarrela nork bere patua. It Fab 256. Jaiotzez etorria, / zerezko ernia, / aitari erakusten / ari zera, semia. Yanzi 110. Maitetasuna dator azi izkutu batez, / guziok baitaukagu barnean yaiotzez. Ldi UO 54. Gizon ura etzala yaiotzez itsua. Ir YKBiz 236. Yaiotzez emakume zera, ez gizon. Zait Sof 37. Jaiotzez ala bazegokion ere, adurrik gaiztoenak bere jauntasunaren eskubideak galerazi zizkion. Etxde JJ 269. Etxe zarreko aitor-seme au iaiotzez ta gogoz andiki genuen. Zait Plat 29. Militarra zan, komandantea, eta italianoa jaiotzez. Alkain 40. Berez, jaiotzez eta naturaz adargabea delako. MIH 387s.
v. tbn. MMant 67. Ayesta 26.
azpisarrera-5
JAIOTZEZKO. "Original, jatorrizkoa, jaiotzezkoa" Añ.
Yerusalemera yoanak ziran, yaiotzezko yuduak bezela. Ir YKBiz 424.
jaiotze
0 / 0 adar >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper