Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

27 emaitza jaiegun bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
jaiegun.
sense-1
(V, G, AN; Mic 10 <x->, Lar, Añ, Dv, H), jei-egun (S; SP, Dv (que cita a O)). Ref.: A (jaiegun, jei); Etxba Eib (jai eguna); Elexp Berg.
Día festivo. "Día de fiesta, xai-eguna" Mic 10. "Fiesta de guardar" Lar y Añ.
Tr. Documentado sobre todo en textos meridionales. Al Norte se encuentra en Etcheberri de Ziburu, Oihenart, Inchauspe y Larre. Para la distribución de las variantes v. jai. En DFrec hay 3 ejs. de jaiegun.
Mezan dezakek, ordean, adora maizkiago, / igande eta iai egun manatzen diren oro. EZ Man I 19. Atra ziradela iai egun bates bi lagun ziudade batetik. Ber Trat 111v. Egin leije biarra gerrako ministerijoan domekia nai beste egun prezetokua edo jaijeguna izan arren. ZBulda 12s. Meza osoa enzutea igande ta jaiegun guzietan. CatBurg 30. Oroiturik, ezi jaiegúna déla Jangoikoaren egúna. LE Prog 104. Auzuetako neskatilla askori erakutsi eutseen jaijegunetan eskolia. JJMg BasEsc 171. Jauna, sarri jaijegun arratsaldetan biarra egin dot. Astar II 74. Emon eikezuz deboziñorik andienaz Yesus gozoaren ta bere Ama maitearen yai-egunak. Añ EL2 86. Kontatu izan zituzten, jai egun andia zalarik, irurogei ta zortzi apaiz. Izt C 53. Zuetatik zeñek, jai-egunean zulora ardi bat erortzen bazaio, ez dio eskua luzatuko? Lard 403 (v. tbn. 392). 1534garren urteko Ama Birijiña Abustuko jai-egunean. Aran SIgn 73. Eztauke-ba Mundakan tanbolin soñoa jai-egun guztietan, nai daben beste jantza egiteko. Echta Jos 41. Norabaitera joan ezpazaigu... jaiegunetako jantzirik eztauka gelan. Ag G 287 (AL 84 iai egun). Igande ta jai-egunetan meza osoa entzutea. KIkG 60 (v. tbn. KIkV 26). Jai-egun batez biajetxo bat / disponitua genduan. Tx B I 70. Zuentzat ez da jai egunik. Lab EEguna 113. Larunbata zan yuduen yai-eguna. Ir YKBiz 77n (513 yaiegun). Langilleai jai-egunez lan eragiñaz, ugazabai etorkien irabazia. Eguzk GizAuz 159. Euzko-Jaurlaritzak, erabaki zeatzen bitartez, jai-egun berriak ezarri ditzakela. EAEg 26-3-1937, 1367. Aloñako Amaren jai egun bezperan gertatua. SMitx Aranz 213. San Juan jaiegunaren bespera-illuntzia. Alzola Atalak 80. Arentzat alde aundirik ez du / jai-egunak da astiak. Uzt Sas 130. Jai-eguneko jantzi bera / neramala astelenetan. Berron Kijote 129 (cf. JAIEGUNEKO). Jai-egun edo igandez. BAyerbe 172. Jai eguneko nire atsedena ez zan edarra izaten. Gerrika 125. Hasi ginen jai-egunetako arropei alkanfor-usaina kendu beharrean ahalik apainen agertzeko. MIH 140. Jondone Mikeleren jai-eguna udazkeneko "behera-bearraren" aitzindari izan ohi da. MEIG I 254.
v. tbn. OA 150. Cb Eg III 392. Mg CO 289. AA II 59. fB Olg 52 (jaijegun). fB Ic II 171. CatLlo 41. Arr GB 139. Alz STFer 122. Itz Azald 72. Urruz Zer 97. A Ardi 19. ArgiDL 10. Inza Azalp 71. Altuna 61. Anab Usauri 23. JMB ELG 79. TAg Uzt 29. Bilbao IpuiB 235. And AUzta 49. Arti Ipuin 36. SM Zirik 122. Erkiag BatB 152. MAtx Gazt 81. Salav 72. Auspoa 77-78, 242. Etxabu Kontu 28. Ataño TxanKan 237. Larre ArtzainE 312. Yaiegun: Kk Ab II 142. Or QA 82. Akes Ipiñ 21. Iai-egun: Cap 95. Azc PB 137. Zait Plat 17. Ibiñ Virgil 69. Jei-egün: Ip Mt 26, 5. Xei egun: ZMoso 49.
(En exprs. del tipo jaiegunak gorde, santifikatu... 'guardar, santificar... los días festivos').
Iai egunak goardeetea. Cap 95. Begir' etzak iei-egunak. O Po 54. Jaiegunak santukiro goardatzea. CatBurg 28. Denpora guztiyetan gorde dira Elexa Santaan domeeka eta jaiegunak. Zuzaeta 94. Oroitu santifikátzeas jaiegúna. LE Prog 104. Irugarrena, jai-egunak santu-gitea. Ub 169. Zeren dan biderik onena jai-egunak santifikatzeko. Mg CC 192. Santutu badozu jai-eguna eta berean pekaturik egin dozunez. Añ EL1 130. Igande ta bertze jai-egunak guardatzea. Añ CatAN 37. Emakumeak prestatu ziran jai-egun au al zan ondoena gordetzeko. Lard 481. Jaungoikoaren jai-egunak ondo gordetan ez dituzanari. Itz Azald 94. Iñaute eguna guartan digu xei egun baten gisa. Mdg 137. Nork santifiketzen tu yai egunek? CatUlz 29.
v. tbn. JJMg BasEsc 203. Jai egun: Iraz 30. Cb CatV 40. AA II 47. CatBus 24. Xei egun: CatAe 46. CatSal 47. CatR 47.
azpisarrera-1
JAIEGUNEKO (Vestir, etc.) para la fiesta, de fiesta.
Ta erri osoa jai-eguneko janzten ziarduan une artan, emakumetxu bat bide estu [...] batean gora yoian. Erkiag Arran 183. Baserritar batzuk ikusten ditu errirantz, jai-eguneko jantzita. Erkiag BatB 116.
azpisarrera-2
JAIEGUN NAGUSI. Pascua. v. JAI HANDI (b).
Bere gurasuak urtian-urtian Hierosolim-era juaten yoiazan, paska edo jaiegun nagosijan. (Lc 2, 41). AG 1417 (Lç Bazko bestan, Dv Bazko bestabururako, Ol paska yaiean, Arriand igaratz jai nagusittan).
jaiegun
0 / 0 JAI-EGUN >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper